Thuê xe máy để đi Tà Đùng thường có ba chỗ: thuê ở thành phố lớn gần nhất rồi tự chạy lên (Đà Lạt, Buôn Ma Thuột), thuê ở Gia Nghĩa rồi chạy chặng ngắn vào hồ, hoặc nhờ nơi ở quanh hồ thu xếp xe để đi lại trong vùng. Chặng càng dài, xe càng phải tốt và thoả thuận càng phải rõ. Dù thuê ở đâu, ba việc không bỏ qua là: bằng lái đúng hạng cho loại xe, kiểm xe kỹ khi nhận, và ghi lại thoả thuận về cọc, giấy tờ, xử lý khi hỏng xe.
Đường vùng hồ có đèo trên quốc lộ 28, có dốc đồi và đường đất đỏ trong thôn. Một chiếc xe thuê bảo dưỡng cho phố phẳng có thể ổn cho đi dạo nhưng chưa chắc ổn cho những quãng này. Bài này đi qua cách chọn chỗ thuê, chọn loại xe, kiểm xe, giấy tờ cần mang, và những thoả thuận nên có. Không có giá thuê ở đây: giá thay đổi theo mùa, theo xe và theo nơi.
Thuê ở đâu: so sánh ba cách
Mỗi cách hợp với một kiểu chuyến đi. Bảng dưới giúp chọn trước khi lên đường:
| Thuê ở | Điểm mạnh | Điểm cần tính | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Thành phố lớn (Đà Lạt, Buôn Ma Thuột) | Nhiều chỗ thuê, nhiều loại xe, dễ so sánh | Phải chạy đường dài và đèo; trả xe phải quay lại | Người đi vòng, quen chạy đường dài |
| Gia Nghĩa | Gần hồ, chặng chạy ngắn, đi xe khách lên rồi thuê | Ít chỗ thuê hơn, nên hỏi trước | Người đi xe khách, muốn tự chủ quanh hồ |
| Quanh hồ, qua nơi ở | Không phải chạy đường dài, người cho thuê biết đường | Số xe ít, mùa đông khách có thể hết | Người chỉ cần đi lại trong vùng hồ |
Với khách lần đầu, cách nhẹ nhất thường là: đi xe khách hoặc xe có tài xế lên tới vùng hồ, rồi hỏi nơi ở có xe cho thuê hay biết chỗ thuê không. Như vậy bạn chạy xe máy trên những quãng ngắn mình chọn, với người cho thuê ở ngay gần nếu có trục trặc.
Nếu bạn định thuê ở Đà Lạt hay Buôn Ma Thuột, nói rõ với chủ xe là sẽ đi Tà Đùng, chạy quốc lộ 28 và đường đồi. Nhiều chủ xe không cho xe ra khỏi thành phố hoặc tính khác cho chuyến đường dài. Giấu chuyện này để rồi xe hỏng ở xa sẽ rất khó giải quyết.
Xe số hay xe tay ga cho đường đồi Tà Đùng
Xe số. Có phanh động cơ rõ, đổ dốc dài dễ kiểm soát tốc độ hơn bằng cách về số thấp. Lên dốc đất ở số một ổn định. Bánh xe thường lớn hơn, đi đường đất và ổ gà êm hơn. Bất lợi là người chỉ quen xe ga phải làm quen với côn chân và chuyển số, mà quãng đèo không phải chỗ để tập.
Xe tay ga. Dễ lái, cốp chứa đồ tiện. Khi đổ dốc dài, xe ga phụ thuộc nhiều vào phanh nên phanh dễ nóng, người lái phải phanh nhả theo nhịp. Bánh nhỏ kém bám trên đất đỏ ướt. Vẫn đi được nếu chạy chậm và cẩn thận; nhiều người đi Tà Đùng bằng xe ga.
Xe côn tay, xe phân khối lớn. Hợp với người đã quen, có bằng lái đúng hạng. Xe nặng trên dốc đất ướt khó dắt khi phải xuống xe. Không phải lựa chọn cho người lần đầu chạy đường đồi.
Nguyên tắc chọn. Chọn loại xe bạn đã quen lái nhất, rồi mới tới ưu thế đường đèo. Một chiếc xe số trong tay người chưa từng đi xe số nguy hiểm hơn một chiếc xe ga trong tay người quen xe ga.
Kiểm xe khi nhận: mười phút đáng giá cả chuyến
Kiểm xe trước mặt chủ xe, ở chỗ đủ sáng. Mọi chỗ trầy xước, hỏng hóc cũ nên được ghi lại để tránh tranh cãi khi trả xe:
- Chụp ảnh và quay một đoạn video quanh xe: hai bên thân, đầu, đuôi, đồng hồ (có số km, mức xăng). Gửi cho chủ xe qua tin nhắn để cả hai cùng có.
- Bóp thử phanh trước và phanh sau khi dắt xe: phanh phải ăn, không phải bóp hết tay. Chạy thử vài chục mét và phanh dứt khoát một lần.
- Nhìn gai lốp và hông lốp, ấn thử xem có non hơi. Hỏi lốp có săm hay không săm.
- Bật đèn pha, đèn cốt, xi nhan, còi, đèn phanh. Đèn yếu là không ổn cho đường vùng hồ khi trời sương.
- Nhìn xích (xe số): không chùng quá, không khô rỉ. Hỏi lần thay dầu máy gần nhất.
- Kiểm mũ bảo hiểm chủ xe đưa: có quai cài chắc, vừa đầu. Mũ quá rộng hoặc quai gãy thì xin đổi.
- Nhận đủ giấy tờ xe theo quy định hiện hành và lưu số liên lạc của chủ xe, kèm một số dự phòng.
Nếu thấy xe có vấn đề ở phanh, lốp hay đèn, đừng ngại xin đổi xe. Chủ xe tử tế sẽ đổi; chủ xe không muốn đổi là tín hiệu nên tìm chỗ khác. Mười phút kiểm xe đỡ cho bạn cả một ngày loay hoay giữa đường đồi.
Bằng lái và giấy tờ: hiểu đúng để không bị động
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (hiệu lực từ ngày 1/1/2025), giấy phép lái xe hạng A1 dành cho xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW; xe lớn hơn cần hạng A. Phần lớn xe số và xe ga phổ thông cho thuê nằm trong hạng A1, nhưng một số xe ga, xe côn tay cỡ lớn vượt ngưỡng này. Hỏi dung tích xe khi thuê và đối chiếu với bằng của mình; quy định chi tiết có thể được hướng dẫn thêm, nên kiểm văn bản hiện hành.
Khi chạy xe, mang theo giấy phép lái xe (bản giấy hoặc bản điện tử hợp lệ theo quy định), giấy tờ của xe do chủ xe giao và bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của xe. Hỏi chủ xe xem bảo hiểm còn hạn không. Căn cước của bạn nên luôn mang theo người.
Khách nước ngoài cần giấy phép lái xe hợp lệ để lái tại Việt Nam. Việt Nam là thành viên Công ước Viên 1968 về giao thông đường bộ, nên giấy phép lái xe quốc tế cấp theo công ước này, mang kèm bằng gốc, thường được chấp nhận cho đúng hạng xe ghi trên đó. Điều kiện cụ thể có thể thay đổi; kiểm với cơ quan có thẩm quyền hoặc đại sứ quán trước chuyến đi. Lái không đúng giấy phép còn có thể khiến bảo hiểm du lịch từ chối chi trả khi có tai nạn.
Thoả thuận nên rõ trước khi nhận xe
Nhiều tranh cãi khi thuê xe đến từ những điều không ai nói ra lúc đầu. Thống nhất các điểm sau, tốt nhất là bằng tin nhắn để có ghi lại:
- Thời gian thuê tính theo ngày hay theo hai mươi bốn giờ, trả muộn tính thế nào.
- Đặt cọc bằng gì. Nhiều nơi xin giữ giấy tờ tuỳ thân. Hỏi xem có thể đặt cọc bằng tiền thay vì giữ giấy tờ gốc; hộ chiếu là giấy tờ bạn cần cho lưu trú và đi lại, cân nhắc kỹ trước khi để lại.
- Phạm vi được chạy: chỉ trong thành phố, hay được đi Tà Đùng và quốc lộ 28.
- Hỏng xe giữa đường: bạn tự sửa rồi chủ xe hoàn tiền, hay chủ xe cử người tới, hay đổi xe.
- Thủng lốp, hao mòn thông thường ai chịu.
- Va quẹt, mất xe: trách nhiệm của bạn tới đâu.
- Xăng khi trả: trả như lúc nhận hay không cần.
- Trả xe ở đâu: tại chỗ thuê, hay chủ xe nhận ở nơi khác.
Thoả thuận rõ không làm mất lòng ai. Người cho thuê lâu năm thường chủ động nói hết những điều này; nếu họ lảng tránh hoặc nói "cứ đi đi, có gì tính sau", hãy cẩn thận.
Đi lại quanh hồ bằng xe thuê: những điều người cho thuê muốn bạn biết
Người cho thuê xe ở vùng hồ thường biết rất rõ những lối nào mùa này đi được, đoạn nào đang làm đường, chỗ nào hay có người ngã. Hỏi họ trước khi đi, đó là thông tin quý hơn mọi bài viết. Họ cũng biết tiệm sửa xe gần nhất và có thể nhờ người tới giúp khi xe trục trặc.
Xe thuê quanh hồ thường đã quen đường đồi nhưng cũng làm việc nặng hơn xe phố. Mỗi sáng trước khi đi, nhìn lại lốp và bóp thử phanh. Sau một ngày chạy đường đất ướt, đất có thể bám dày trong chắn bùn và ở phanh; báo chủ xe hoặc rửa sơ ở chỗ được phép.
Đỗ xe ở nơi bằng, khoá cổ, rút chìa khoá, không để đồ giá trị trong cốp khi đi bộ xa vào điểm ngắm. Vùng hồ yên bình, nhưng xe thuê bị mất thì người chịu thiệt là bạn. Khi trả xe, kiểm lại cùng chủ xe theo ảnh đã chụp lúc nhận, và nhận lại đủ giấy tờ, tiền cọc.
Xe máy điện thuê: tính chuyện sạc trước khi rời thành phố
Ở các thành phố du lịch, xe máy điện cho thuê ngày càng nhiều. Chạy trong phố thì tiện, êm, không lo xăng. Chạy lên Tà Đùng thì khác: quãng đường dài, có đèo, lên dốc liên tục làm pin hao nhanh hơn nhiều so với mức nhà sản xuất công bố cho đường bằng, và trời lạnh cũng làm pin kém đi.
Câu hỏi đầu tiên là sạc ở đâu. Trạm sạc công cộng cho xe máy điện ở vùng hồ chưa chắc có; sạc nhờ tại nơi ở thì phải hỏi trước nơi ở có cho sạc không, ổ điện có phù hợp không, sạc mất bao lâu. Đừng giả định sẽ "tìm được chỗ sạc dọc đường" trên quốc lộ 28.
Với hầu hết khách du lịch, xe điện thuê hợp để đi lại quanh hồ khi nơi ở có chỗ sạc, hơn là để chạy từ Đà Lạt hay Buôn Ma Thuột lên. Nếu vẫn muốn chạy đường dài bằng xe điện, hỏi chủ xe quãng đi thực tế khi chở người và lên dốc, chừa dư nhiều, và lên kế hoạch điểm sạc cụ thể trước khi đi. Khi đổ dốc dài, xe điện vẫn cần phanh cẩn thận như xe ga.
Khi nào không nên tự chạy xe máy
Có những lúc thuê xe máy không phải lựa chọn đúng, dù rẻ và tiện. Nếu bạn chưa từng chạy đường đèo, chưa từng chạy đường đất, thì vùng hồ không phải nơi để học. Nếu bạn đi một mình mà chưa quen đường, mùa mưa đang lên, thì xe đưa đón của nơi ở hoặc xe có tài xế an toàn hơn nhiều.
Người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người vừa ốm dậy, trẻ nhỏ ngồi sau trên quãng đường đồi dài là những trường hợp nên cân nhắc kỹ. Uống rượu bia trong bữa tối ven hồ thì không chạy xe về; pháp luật hiện hành cấm điều khiển xe khi có nồng độ cồn, và đường thôn ban đêm vốn đã khó.
Một cách dung hoà là thuê xe chỉ cho những quãng ngắn, ban ngày, trời khô, và đi những lối người cho thuê đã chỉ là dễ. Những điểm xa hơn, lối khó hơn, đi cùng người địa phương hoặc dịch vụ đưa đón. Tà Đùng đẹp nhất khi bạn có thời gian ngắm, không phải khi bạn mải lo giữ thăng bằng trên dốc trơn.
Câu hỏi thường gặp
Ở Gia Nghĩa có chỗ thuê xe máy đi Tà Đùng không?
Thường có, nhưng ít hơn các thành phố du lịch lớn. Hỏi trước qua nơi ở ở Tà Đùng, họ hay biết chỗ cho thuê đáng tin. Nói rõ bạn sẽ chạy vào vùng hồ và đường đồi để chủ xe đưa xe phù hợp.
Thuê xe máy ở Đà Lạt đi Tà Đùng có được không?
Được nếu chủ xe đồng ý cho chạy đường dài ra khỏi thành phố. Chọn xe tốt, kiểm phanh, lốp, đèn trước khi nhận, chụp ảnh tình trạng xe, thoả thuận cách xử lý nếu xe hỏng ở xa. Quãng đường có đèo ở cả hai đầu, nên đi khi trời sáng.
Thuê xe máy cần bằng lái gì?
Theo luật hiện hành từ 2025, hạng A1 cho xe mô tô hai bánh đến 125 cm3 hoặc động cơ điện đến 11 kW, hạng A cho xe lớn hơn. Hỏi dung tích xe trước khi thuê để đối chiếu với bằng của mình, và kiểm văn bản hướng dẫn hiện hành.
Khách nước ngoài có thuê xe máy đi Tà Đùng được không?
Được nếu có giấy phép lái xe hợp lệ tại Việt Nam, thường là giấy phép lái xe quốc tế theo Công ước Viên 1968 kèm bằng gốc, đúng hạng xe. Không có giấy phép phù hợp thì nên đi xe có tài xế. Kiểm điều kiện cụ thể trước chuyến đi vì quy định có thể thay đổi.
Chủ xe đòi giữ căn cước hoặc hộ chiếu có nên đưa không?
Đây là cách đặt cọc phổ biến nhưng có rủi ro cho bạn. Hỏi xem có thể đặt cọc bằng tiền hay không. Hộ chiếu cần cho lưu trú và đi lại nên cân nhắc kỹ trước khi để lại. Nếu buộc phải để giấy tờ, chụp ảnh lại và ghi thoả thuận bằng tin nhắn.
Xe thuê hỏng giữa đường đi Tà Đùng thì làm sao?
Dừng an toàn, gọi chủ xe trước theo thoả thuận đã có. Nếu được phép tự sửa, tìm tiệm gần nhất, giữ hoá đơn hoặc ảnh để chủ xe hoàn tiền. Đừng tự ý tháo những phần quan trọng như phanh. Đó là lý do nên thống nhất cách xử lý trước khi nhận xe.