Chạy xe máy từ TP.HCM lên Tà Đùng là chuyến đường dài nhiều giờ, nên đi trọn trong một ngày chỉ hợp với người quen phượt; còn lại, cách dễ chịu nhất là chia làm hai chặng, nghỉ một đêm ở khu vực Đồng Xoài hoặc Gia Nghĩa, rồi lên hồ vào buổi sáng hôm sau. Trước ngày đi, xe phải được kiểm phanh, lốp, xích, đèn và dầu; trên xe phải có đồ nghề tối thiểu, vì có những đoạn cách tiệm sửa xe khá xa.
Lộ trình xe máy quen thuộc là quốc lộ 13 rồi quốc lộ 14 qua vùng Bình Phước cũ (nay thuộc Đồng Nai) lên Gia Nghĩa, sau đó quốc lộ 28 về phía xã Tà Đùng. Hướng còn lại đi quốc lộ 20 lên Bảo Lộc, Di Linh rồi rẽ quốc lộ 28; hướng này đèo nhiều hơn. Quãng đường mỗi hướng chỉ nên coi là "khoảng", hãy đo lại bằng ứng dụng bản đồ trước ngày đi.
Đi một ngày hay chia hai ngày: tự trả lời bằng ba câu
Câu thứ nhất: bạn đã từng chạy xe máy liên tục bao lâu mà vẫn tỉnh táo? Phần lớn người chạy xe trong phố chưa từng ngồi trên yên quá ba bốn giờ trong một ngày. Đường lên Tà Đùng dài gấp mấy lần như thế, cộng thêm đèo dốc ở chặng cuối, đúng lúc cơ thể mỏi nhất.
Câu thứ hai: bạn đi một mình hay có người ngồi sau? Chở người và hành lý làm xe nặng, phanh dài hơn, ôm cua khó hơn, và người ngồi sau cũng mỏi, cựa quậy nhiều về chiều. Câu thứ ba: bạn khởi hành được lúc mấy giờ? Rời thành phố sau giờ cao điểm sáng nghĩa là mất một khoảng đáng kể chỉ để ra khỏi các khu đông xe.
Nếu một trong ba câu khiến bạn ngập ngừng, hãy chia hai ngày. Ngày một chạy tới Đồng Xoài hoặc Gia Nghĩa, ăn tối, ngủ sớm. Ngày hai đi chặng đẹp nhất và khó nhất vào buổi sáng khi còn khoẻ, tới hồ trước trưa, chiều có thời gian nhận phòng và ngắm hồ. Chia chặng không làm chuyến đi kém "phượt" hơn; nó làm bạn tới nơi còn sức để chơi. Đêm nghỉ giữa đường cũng là lúc kiểm lại xe, buộc lại hành lý và xem dự báo thời tiết cho ngày hôm sau.
Hai cách chia chặng phổ biến
Bảng dưới so hai cách chia chặng theo hướng quốc lộ 14. Mốc nghỉ là gợi ý, giờ chạy thực tế phụ thuộc xe, người và đường:
| Phương án | Ngày một | Ngày hai | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Nghỉ ở Đồng Xoài | Ra khỏi TP.HCM, chạy quốc lộ 13 – 14 tới khu vực Đồng Xoài | Đồng Xoài lên Gia Nghĩa, rồi quốc lộ 28 vào Tà Đùng | Người xuất phát muộn, người chở thêm người |
| Nghỉ ở Gia Nghĩa | Chạy một mạch tới Gia Nghĩa, nghỉ tối | Sáng sớm vào Tà Đùng, chơi cả ngày | Người quen chạy dài, muốn có trọn ngày ở hồ |
| Đi một ngày | Xuất phát rất sớm, nghỉ nhiều lần ngắn, tới hồ chiều | Không cần | Người đã nhiều lần phượt Tây Nguyên, xe tốt, đi nhẹ |
Dù chọn cách nào, mốc cứng là không bắt đầu đoạn quốc lộ 28 và đường xã vào hồ khi trời đã sẩm tối. Nếu tới Gia Nghĩa muộn hơn dự tính, nghỉ lại là quyết định đúng, kể cả khi đã đặt chỗ ở hồ.
Hướng Bảo Lộc – Di Linh có thể chia tương tự, nghỉ ở Bảo Lộc hoặc Di Linh. Hướng này phải qua đèo Bảo Lộc trên quốc lộ 20 và một quãng đèo dốc trên quốc lộ 28, nên càng nên đi phần đèo vào buổi sáng.
Kiểm xe ở tiệm một tuần trước ngày đi
Đưa xe đi kiểm sớm vài ngày để còn thời gian thay phụ tùng nếu cần, và để chạy thử sau khi sửa. Những hạng mục dưới đây là tối thiểu cho chuyến đường đồi:
- Phanh: má phanh còn dày, dầu phanh (nếu là phanh đĩa) không bị đục, phanh ăn đều cả hai bánh. Đổ dốc dài trên quốc lộ 28 là phép thử thật của phanh.
- Lốp: gai còn sâu, không nứt hông, áp suất đúng mức nhà sản xuất ghi. Lốp mòn trơn là nguy hiểm nhất trên đất đỏ ướt.
- Xích, nhông, đĩa: xích không quá chùng, không khô. Xích đứt giữa đèo là tình huống khó xử lý một mình.
- Đèn và còi: đèn pha, đèn cốt, xi nhan, đèn phanh đều sáng. Đèn yếu khiến bạn không thấy ổ gà khi trời sương.
- Dầu máy, nước làm mát (nếu có), bugi, lọc gió: thay theo định kỳ hoặc sớm hơn nếu sắp tới hạn.
- Ắc quy và bộ đề: xe khó đề buổi sáng ở thành phố sẽ còn khó hơn trong đêm lạnh vùng cao.
Nói rõ với thợ là bạn sắp chạy đường đèo, chở nặng. Thợ có kinh nghiệm sẽ để ý các chi tiết người chạy phố bỏ qua, như bạc đạn bánh xe, giảm xóc, ốc bắt baga. Sau khi sửa, chạy thử một vòng có đoạn phanh gấp để chắc chắn mọi thứ đã ổn.
Đồ nghề và vật dụng nên có trên xe
Bộ vá lốp hoặc chai keo vá lốp nhanh, bơm mini. Lốp không săm vá nhanh được bằng keo; lốp có săm thì mang săm dự phòng nếu bạn biết thay. Dù vậy, cách chắc nhất khi thủng lốp giữa đường đồi là dắt xe tới tiệm gần nhất hoặc hỏi người dân, nên mang theo tiền mặt.
Bộ cờ lê, tua vít nhỏ, dây rút nhựa, băng keo vải. Đủ để siết lại ốc baga, buộc tạm chắn bùn gãy, cố định hành lý bị xô lệch. Dây rút và băng keo giải quyết được nhiều sự cố vặt hơn bạn nghĩ.
Dây ràng hành lý có móc, lưới trùm. Hành lý buộc lỏng là nguyên nhân hay gặp của tai nạn khi phượt: túi lệch sang một bên làm xe nghiêng khi ôm cua, dây tuột cuốn vào bánh sau. Buộc hành lý sát yên, thấp, cân hai bên.
Áo mưa bộ, bao chống nước cho ba lô, túi khô cho điện thoại. Áo mưa cánh dơi dễ bay, dễ cuốn vào xích; áo mưa bộ an toàn hơn khi chạy đường dài. Mưa chiều ở cao nguyên thường đến nhanh.
Đèn pin hoặc đèn đội đầu, sạc dự phòng, giá gắn điện thoại. Đèn đội đầu giúp nhìn khi sửa xe hay đi bộ trong tối. Điện thoại dẫn đường cần nguồn điện suốt hành trình.
Giấy tờ. Giấy phép lái xe phù hợp loại xe, giấy đăng ký xe (hoặc bản có giá trị tương đương theo quy định hiện hành), bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, căn cước. Xe mượn thì mang giấy đăng ký của chủ xe.
Nhịp chạy và nghỉ trên đường dài
Người chạy xe đường dài có kinh nghiệm thường dừng nghỉ đều đặn, mỗi lần không cần lâu: xuống xe, đi lại vài phút, uống nước, giãn lưng và vai. Mỏi lưng, tê tay, mắt khô là những tín hiệu bị bỏ qua nhiều nhất, và cũng là lúc phản xạ chậm đi. Đặt lịch nghỉ theo thời gian thay vì đợi thấy mệt mới nghỉ.
Ăn trưa nhẹ, không ăn quá no rồi chạy ngay, và tuyệt đối không uống rượu bia khi còn cầm lái: pháp luật hiện hành cấm điều khiển xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, và đường đèo không tha thứ cho phản xạ chậm. Cà phê giúp tỉnh trong chốc lát nhưng không thay được giấc ngủ; nếu buồn ngủ, nghỉ hẳn hai mươi, ba mươi phút ở một quán có võng.
Đi theo nhóm thì thống nhất trước: ai dẫn đầu, ai đi cuối, khoảng cách giữa các xe, điểm tập trung kế tiếp. Người đi cuối nên là người vững tay lái và có đồ nghề. Không ai cố bám theo xe phía trước bằng mọi giá; lạc nhau thì gặp ở điểm hẹn kế tiếp, không quay đầu giữa quốc lộ.
Buộc hành lý và chở người: xe nặng chạy khác xe nhẹ
Một chiếc xe máy chở hai người cộng hai ba lô nặng hơn nhiều so với lúc bạn chạy một mình trong phố. Trọng tâm cao lên, quãng phanh dài ra, xe lắc hơn khi qua ổ gà và ôm cua. Cách giảm bớt những thay đổi này là xếp hành lý đúng: đồ nặng đặt thấp và sát yên, đồ nhẹ ở trên; hai bên cân nhau; không treo túi lủng lẳng ở tay lái hay móc trước vì làm nặng tay lái và cản cổ xe khi bẻ lái.
Ba lô người ngồi sau đeo lâu sẽ kéo vai, làm người đó ngả ra sau, ảnh hưởng tới thăng bằng cả xe. Nếu có baga, buộc ba lô lên baga bằng dây có móc và lưới trùm, kiểm lại dây sau mỗi lần dừng nghỉ vì dây giãn dần theo độ rung. Đồ cần lấy nhanh như áo mưa, nước, giấy tờ để trong túi nhỏ người ngồi sau đeo trước ngực.
Người ngồi sau cũng là một phần của việc lái: ngồi yên, nghiêng theo xe khi ôm cua, không cựa mạnh, bám vào người lái hoặc tay nắm chứ không bám vào vai. Trước đoạn đèo, thống nhất vài tín hiệu đơn giản, ví dụ vỗ vai khi muốn dừng. Chạy đường dài chở người, người lái nên nghỉ thường hơn khi đi một mình, vì cả hai đều mỏi.
Đi hướng Bảo Lộc – Di Linh thì khác gì
Hướng quốc lộ 20 lên Bảo Lộc rồi Di Linh, sau đó rẽ quốc lộ 28 về phía Gia Nghĩa, được người muốn ghé Bảo Lộc hoặc người ở phía Đồng Nai, Long Khánh chọn. Hướng này có đèo Bảo Lộc trên quốc lộ 20, đoạn đèo mà xe tải và xe khách lên xuống liên tục, rồi thêm một quãng đồi dốc trên quốc lộ 28. Đổi lại, dọc quốc lộ 20 dịch vụ dày, nghỉ chân dễ.
Với xe máy, chặng quốc lộ 28 từ Di Linh lên vùng Tà Đùng là chỗ cần cẩn thận nhất của hướng này: cua liên tiếp, có đoạn vắng nhà, có khi sương phủ vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn. Đổ xăng đầy ở Di Linh trước khi rẽ vào quốc lộ 28 là thói quen đáng giữ. Đi chiều ngược lại, từ Tà Đùng về Di Linh, phần lớn là đổ dốc, phanh làm việc nhiều hơn.
Chặng cuối từ Gia Nghĩa vào hồ: đổi cách chạy
Sau Gia Nghĩa, đường đổi tính chất. Quốc lộ 28 chạy qua vùng đồi, có những đoạn đổ dốc dài, cua liên tiếp, xe tải chở nông sản và vật liệu chạy chậm lên dốc rồi nhanh khi xuống. Rời quốc lộ vào đường xã, đường thôn, mặt đường hẹp hơn, có đoạn bê tông, có đoạn đất. Đây là lúc giảm tốc độ, tăng khoảng cách, và dùng số thấp nhiều hơn.
Kỹ năng chạy dốc đồi và đất đỏ có bài riêng trong danh mục này. Ở đây chỉ nhắc một điều dễ quên: cuối hành trình, người lái mỏi nhất, trong khi đoạn đường đòi tập trung nhất. Nghỉ một lần ở Gia Nghĩa trước khi vào, kể cả khi chỉ còn một quãng ngắn, giúp bạn chạy đoạn cuối với cái đầu tỉnh táo.
Tới nơi, đừng để xe dưới dốc nghiêng hay mép đường đất mềm qua đêm; mưa đêm có thể làm chân chống lún. Hỏi chủ nơi ở chỗ đỗ xe an toàn, khoá cổ và khoá đĩa nếu có. Hôm sau trước khi chạy đi chơi, nhìn lại lốp và phanh một lượt, vì đoạn đèo hôm trước đã làm việc nặng.
Câu hỏi thường gặp
Phượt xe máy từ Sài Gòn lên Tà Đùng mất mấy ngày?
Người quen chạy dài có thể đi trong một ngày nếu xuất phát rất sớm. Phần lớn người đi nên chia hai ngày, nghỉ một đêm ở Đồng Xoài hoặc Gia Nghĩa, rồi vào hồ buổi sáng. Thời gian chạy thực tế phụ thuộc xe, người, thời tiết và số lần nghỉ, hãy ước lượng bằng ứng dụng bản đồ và cộng dư.
Đi Tà Đùng bằng xe tay ga có được không?
Được, nhiều người đi xe tay ga lên Tà Đùng. Cần chú ý phanh vì xe tay ga đổ dốc dài dễ nóng phanh, nên giảm tốc từ sớm, phanh nhả từng nhịp và giữ tốc độ chậm. Bánh xe nhỏ cũng kém bám trên đất đỏ ướt, nên đi chậm hơn ở đường thôn mùa mưa.
Nên đi hướng Đồng Xoài – Gia Nghĩa hay Bảo Lộc – Di Linh bằng xe máy?
Hướng Đồng Xoài – Gia Nghĩa thường được chọn vì ít đèo hơn ở phần đầu. Hướng Bảo Lộc – Di Linh nhiều đèo hơn nhưng có thể ghé Bảo Lộc. Cả hai hướng đều phải qua một quãng quốc lộ 28 có dốc. Chọn hướng có đoạn đèo rơi vào buổi sáng khi bạn còn khoẻ.
Cần mang theo những giấy tờ gì khi phượt xe máy lên Tà Đùng?
Mang căn cước, giấy phép lái xe đúng hạng cho loại xe, giấy đăng ký xe và bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc. Xe mượn thì mang theo giấy tờ xe của chủ. Quy định về giấy tờ điện tử thay đổi theo thời gian, nên kiểm lại quy định hiện hành trước ngày đi.
Xe bị thủng lốp giữa đường lên Tà Đùng thì làm sao?
Dừng vào lề an toàn, bật đèn khẩn cấp nếu có. Lốp không săm có thể dùng keo vá nhanh để chạy tới tiệm. Nếu không tự xử lý được, hỏi người dân gần đó hoặc dắt xe tới tiệm gần nhất. Trên quốc lộ thường có tiệm sửa xe ở các khu dân cư, nhưng giữa đèo có thể khá xa.
Có nên chạy xe máy lên Tà Đùng vào mùa mưa không?
Đi được nhưng phải chậm và kế hoạch phải mềm. Mưa thường đến vào buổi chiều, nên chạy buổi sáng và nghỉ khi mưa lớn. Đường đất đỏ trong thôn trơn khi ướt, đèo có thể có sương. Nếu có cảnh báo mưa lớn hay sạt lở trên tuyến, hoãn chuyến là lựa chọn khôn ngoan.