Đạp xe quanh hồ Tà Đùng là trải nghiệm dành cho người đã quen leo dốc: đường nhựa trong vùng hẹp và lên xuống liên tục theo sườn đồi, còn đường vào vườn, xuống bến thuyền phần nhiều là đất đỏ. Xe đạp địa hình có phanh tốt là lựa chọn hợp nhất; giờ đẹp nhất là sáng sớm, khi đường vắng, trời mát và sương còn trên hồ.
Không có đường đạp xe riêng quanh hồ, nên bạn sẽ đi chung đường với xe máy, xe tải chở nông sản và máy nông nghiệp. Bài này giúp bạn quyết định có nên mang xe đạp lên Tà Đùng không, chọn loại xe nào, chuẩn bị gì cho dốc đất đỏ, và giữ an toàn trên những con đường đồi hẹp.
Đường đạp xe ở Tà Đùng trông như thế nào
Vùng hồ Tà Đùng là địa hình đồi bát úp nối tiếp nhau, các con đường bám theo sườn và sống đồi để nối những khu dân cư, vườn cây và bến thuyền. Vì thế, gần như không có đoạn bằng dài: hết lên lại xuống, có dốc ngắn mà gắt, có dốc dài thoai thoải. Với người quen đạp xe đường phố bằng phẳng, đây là khác biệt lớn nhất.
Đường nhựa chính trong vùng đủ cho hai xe tránh nhau nhưng không có lề rộng, có đoạn cua khuất tầm nhìn. Các nhánh rẽ vào vườn, vào bãi cắm trại, xuống bến thuyền thường là đường đất đỏ hoặc đường bê tông hẹp. Đất đỏ khô thì có lớp bụi mịn làm trượt bánh khi vào cua; ướt thì dính vào lốp, vào phanh, vào khung, làm bánh xe nặng dần.
Bù lại, cảnh dọc đường là lý do để đạp xe: nhìn xuống hồ với các đảo nhỏ từ trên sống đồi, đi qua vườn cà phê, vườn sầu riêng, bơ, gặp người dân làm rẫy. Đạp xe chậm hơn xe máy nhưng cho bạn dừng lại bất cứ đâu, nghe được tiếng chim và mùi hoa cà phê nếu đúng mùa.
Cần nói thẳng một điều: không có tuyến đạp xe nào được đánh dấu, quy hoạch riêng quanh hồ. Mọi vòng đạp xe là do bạn tự ghép từ đường dân sinh, nên trước khi đi hãy xem bản đồ số để hình dung độ dài, rồi hỏi người địa phương đoạn nào đang sửa, đoạn nào dốc gắt, đoạn nào xe tải hay chạy. Một câu hỏi buổi tối hôm trước giúp bạn tránh được những chặng không đáng đi.
Chọn loại xe đạp cho Tà Đùng
Loại xe quyết định phần lớn trải nghiệm. Bảng dưới so các loại phổ biến cho địa hình đồi đất đỏ:
| Loại xe | Trên đường nhựa đồi | Trên đường đất đỏ | Nhận xét |
|---|---|---|---|
| Xe đạp địa hình (MTB) có giảm xóc trước | Nặng hơn khi leo nhưng bộ líp nhẹ giúp leo được | Tốt, lốp gai bám đất, khung chịu xóc | Lựa chọn hợp nhất cho đa số |
| Xe đạp gravel, touring lốp to | Nhẹ, đi xa tốt | Được khi đất khô, khó khi bùn | Hợp người quen xe, đi tuyến chủ yếu đường nhựa |
| Xe đạp đường trường lốp nhỏ | Nhanh khi leo đường tốt | Không phù hợp | Chỉ đi trên đường nhựa, tránh nhánh đất |
| Xe đạp phổ thông, xe đạp phố | Khó leo dốc vì ít số | Kém, phanh yếu | Chỉ nên đạp loanh quanh đoạn bằng gần chỗ ở |
| Xe đạp trợ lực điện | Leo dốc nhẹ nhàng | Tuỳ lốp; nặng khi hết pin | Tính kỹ quãng đường và chỗ sạc |
Dù chọn loại nào, hai thứ bắt buộc phải tốt là phanh và bộ líp có số nhẹ. Trên dốc đất đỏ, phanh đĩa ăn hơn phanh vành khi trời ẩm; số nhẹ giúp bạn leo được mà không phải dắt bộ quá nhiều.
Kiểm tra xe trước khi xuống dốc đầu tiên
Ở thành phố, xe có trục trặc thì ghé tiệm sửa gần nhất. Ở vùng hồ, tiệm sửa xe đạp không phổ biến như tiệm xe máy. Kiểm tra kỹ trước khi đi:
- Phanh: bóp mạnh từng phanh, xe phải dừng chắc. Má phanh mòn thì thay trước khi đi; xuống dốc dài liên tục làm má phanh nóng và mòn nhanh.
- Lốp: bơm đúng áp suất ghi trên hông lốp. Đi đất đỏ có thể giảm áp nhẹ để bám tốt hơn, nhưng không quá mềm.
- Xích và líp: sạch, có dầu, sang số trơn. Bùn đất đỏ bám vào xích làm sang số khó.
- Ốc trục bánh, ghi đông, cọc yên: siết chặt. Đường xóc làm ốc lỏng dần.
- Đèn trước sau dù định đi ban ngày, vì sương sớm và trời chuyển mưa làm tầm nhìn giảm.
- Bộ vá săm, săm dự phòng, bơm mini, dụng cụ đa năng mang theo người.
Nếu thuê xe tại chỗ, kiểm tra theo đúng danh sách này trước khi nhận. Hỏi người cho thuê về cách xử lý khi xe hỏng giữa đường và nên gọi ai.
Kỹ thuật lên dốc, xuống dốc trên đất đỏ
Lên dốc: về số nhẹ từ trước chân dốc. Đợi đến giữa dốc mới sang số là lúc xích dễ tuột. Giữ nhịp đạp đều, ngồi yên trên yên khi đường trơn để bánh sau không mất bám. Không ngại xuống dắt bộ ở đoạn quá gắt.
Xuống dốc: phanh sớm, phanh đều cả hai bánh. Phanh trước có lực dừng mạnh nhất nhưng bóp gấp trên đất trơn dễ trượt bánh trước. Kiểm soát tốc độ từ đầu dốc, đừng để xe lao nhanh rồi mới phanh. Nhổm người khỏi yên, dồn trọng tâm ra sau.
Vào cua: giảm tốc trước cua, không phanh trong cua. Lớp bụi đỏ mịn trên đường nhựa ở các khúc cua là thứ làm người đạp xe ngã nhiều nhất. Nhìn xa qua cua, đi sát lề phải.
Đường bùn: chọn vệt đã có xe đi, giữ thẳng tay lái. Đừng xoay lái gấp. Nếu bùn quá dày và dính, dắt bộ qua đoạn đó nhanh hơn và an toàn hơn cố đạp.
Nghỉ đều, uống nước trước khi khát. Leo dốc liên tục dưới nắng cao nguyên làm mất nước nhanh hơn bạn cảm nhận.
An toàn khi đi chung đường với xe máy và xe nông nghiệp
Đường quanh hồ là đường sinh hoạt và sản xuất. Vài thói quen giúp bạn an toàn:
- Đội mũ bảo hiểm xe đạp, mặc áo sáng màu dễ thấy.
- Đi sát lề phải, một hàng dọc khi đi nhóm, không dàn hàng ngang trò chuyện.
- Cẩn thận ở các khúc cua khuất, đặc biệt khi xuống dốc: xe tải nhỏ, xe máy chở hàng có thể đi lên ở giữa đường.
- Dừng ở chỗ rộng, ra khỏi lòng đường khi muốn chụp ảnh. Dừng giữa đường ở khúc cua là nguy hiểm cho cả bạn và người khác.
- Không đạp xe khi trời tối trên đường đồi xa lạ; nhiều đoạn không có đèn đường.
- Nhường đường cho gia súc và người dân đang lùa bò qua đường.
Mùa thu hoạch cà phê, đường quanh vùng đông xe chở nông sản hơn bình thường, mặt đường có thể rơi vãi trái và vỏ làm trơn. Đi chậm hơn và chú ý quan sát vào thời gian này.
Giờ đi, mùa đi và cách ghép đạp xe vào chuyến đi
Sáng sớm là thời gian đẹp nhất để đạp xe ở Tà Đùng: trời mát, đường vắng, mặt hồ còn sương và ánh sáng nghiêng làm đồi đẹp hơn. Xuất phát khi trời sáng rõ, quay về trước trưa. Buổi chiều có thể đạp thêm một vòng ngắn khi nắng dịu, nhưng mùa mưa thì nên tránh vì dông chiều thường đến.
Mùa khô là mùa hợp với đạp xe hơn, đường đất khô và chắc. Mùa mưa vẫn đạp được trên đường nhựa, nhưng nhánh đất đỏ sau mưa thường không đi được bằng xe đạp. Khi lập kế hoạch, hãy xem đạp xe là một hoạt động buổi sáng trong chuyến đi, kết hợp với những thứ khác như đi thuyền ngắm hồ, cắm trại hay thăm vườn, thay vì cố đạp cả ngày.
Nếu mang xe đạp từ thành phố lên, hỏi trước nhà xe khách có nhận chở xe đạp không và cách đóng gói, hoặc chở bằng giá trên ô tô riêng. Một số nơi lưu trú và đơn vị trải nghiệm trong vùng có thể có xe cho thuê; dịch vụ thay đổi theo thời gian nên hãy hỏi trước khi đi. Người chưa từng đạp xe đường đồi nên thử trước ở gần nơi mình sống vài buổi để quen với leo dốc và xuống dốc.
Với nhóm đông, nên có một người đi đầu biết đường và một người đi cuối có bộ dụng cụ sửa xe, thống nhất điểm dừng chờ nhau ở mỗi ngã rẽ. Trên đường đồi, khoảng cách giữa người khoẻ và người yếu giãn ra rất nhanh; không có điểm chờ thì chỉ sau vài dốc nhóm đã tách làm nhiều tốp, mỗi tốp không biết tốp kia đang ở đâu.
Gợi ý chia một buổi sáng đạp xe
Khung dưới đây là ví dụ giả định cho một vòng đạp xe buổi sáng trên đường nhựa và nhánh đất ngắn, để bạn hình dung nhịp đi và nghỉ. Thời gian thực tế phụ thuộc sức bạn, loại xe và cung đường cụ thể:
| Khung giờ | Việc làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khi trời vừa sáng rõ | Kiểm tra xe, khởi động nhẹ, ăn nhẹ | Không đạp khi trời còn tối |
| Nửa giờ đầu | Đạp đoạn bằng, dốc nhẹ để làm nóng | Thử phanh, thử sang số |
| Giữa buổi | Leo chặng dốc chính lên điểm nhìn hồ, nghỉ, uống nước | Dừng ở chỗ rộng, ra khỏi lòng đường |
| Cuối buổi | Xuống dốc về chỗ ở, đi chậm ở các khúc cua | Má phanh nóng: nghỉ giữa các đoạn dốc dài |
| Trước trưa | Về tới nơi, rửa xe, nghỉ ngơi | Tránh nắng gắt và dông chiều mùa mưa |
Lần đầu đạp ở vùng này, hãy chọn vòng ngắn hơn bạn nghĩ mình làm được. Đường đồi đánh lừa cảm giác: chặng đi ra thường là xuống dốc dễ dàng, chặng về mới là leo dốc khi chân đã mỏi. Nếu đi một chiều ra xa rồi thấy mệt, việc quay về sẽ khó hơn nhiều.
Sau buổi đạp: chăm xe, chăm người
Đất đỏ là kẻ thù của xe đạp. Bùn bám vào xích, líp, phanh và khe giảm xóc, khô lại thành lớp cứng làm mòn chi tiết và sang số khó. Sau mỗi buổi đi đường đất, rửa xe bằng nước sạch, dùng bàn chải mềm làm sạch xích, lau khô và tra lại dầu xích. Kiểm tra má phanh, vì bùn có cát có thể làm má phanh mòn nhanh hơn bình thường.
Kiểm tra lốp xem có gai, mảnh đá cắm vào không, kiểm tra các ốc đã siết trước khi đi. Nếu xe thuê, báo cho người cho thuê những gì bất thường bạn gặp trên đường để họ sửa cho khách sau, và để tránh hiểu lầm khi trả xe.
Về phía cơ thể, leo dốc nhiều làm đùi và lưng mỏi, xuống dốc lâu làm cổ tay và vai căng vì bóp phanh, giữ tay lái. Uống đủ nước và ăn bữa có tinh bột sau buổi đạp; giãn cơ nhẹ nhàng. Nắng cao nguyên cùng gió khi đạp xe làm da khô và rát nhanh mà ít khi cảm nhận được lúc đang đi, nên kiểm tra vùng da hở như cổ, gáy, mu bàn tay.
Nếu có người trong nhóm ngã, kể cả ngã nhẹ, hãy kiểm tra kỹ sau khi về: vết trầy có đất cát cần rửa sạch và sát khuẩn, va đập vùng đầu dù đã đội mũ cũng cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau đầu tăng, nôn, lơ mơ, và đi khám ngay khi có những dấu hiệu đó.
Câu hỏi thường gặp
Đạp xe quanh hồ Tà Đùng có khó không?
Khá vất vả với người chưa quen đường đồi vì gần như không có đoạn bằng dài, dốc lên xuống liên tục. Người đã quen leo dốc với xe có số nhẹ và phanh tốt sẽ đi được dễ dàng hơn. Hãy bắt đầu bằng một vòng ngắn buổi sáng để đánh giá sức mình.
Nên dùng xe đạp địa hình hay xe đường trường ở Tà Đùng?
Xe đạp địa hình phù hợp nhất vì đi được cả đường nhựa đồi lẫn nhánh đất đỏ. Xe đường trường lốp nhỏ chỉ hợp nếu bạn hoàn toàn đi trên đường nhựa và tránh mọi nhánh đất.
Có thuê được xe đạp ở Tà Đùng không?
Một số nơi lưu trú và đơn vị tổ chức trải nghiệm trong vùng có thể có xe cho khách, nhưng không phổ biến như ở các thành phố du lịch. Hãy hỏi trước khi đi; nếu thuê, kiểm tra phanh, lốp và bộ số trước khi nhận xe.
Mùa mưa có đạp xe ở Tà Đùng được không?
Được trên đường nhựa vào buổi sáng khi trời khô. Nhánh đường đất đỏ sau mưa thường dính bùn và rất trơn, không nên đi bằng xe đạp. Tránh đạp xe vào buổi chiều mùa mưa vì dông thường đến vào lúc này.
Xuống dốc đất đỏ bằng xe đạp thế nào cho an toàn?
Kiểm soát tốc độ từ đầu dốc, phanh đều cả hai bánh, không bóp gấp phanh trước, nhổm khỏi yên và dồn trọng tâm ra sau. Gặp đoạn quá trơn hoặc dốc gắt, dắt bộ xuống an toàn hơn cố đạp.
Đạp xe ở Tà Đùng cần mang theo những gì?
Mũ bảo hiểm, nước uống dư, đồ ăn nhẹ, kem chống nắng, áo mưa mỏng, đèn xe, bộ vá săm, săm dự phòng, bơm mini và dụng cụ đa năng. Điện thoại sạc đầy với bản đồ ngoại tuyến đã tải cũng rất cần.