Một road trip xe máy có Tà Đùng nên chia thành các chặng mà mỗi ngày người lái ngồi trên yên không quá khoảng bốn đến năm giờ chạy thực, cộng thêm thời gian nghỉ, và có ít nhất một ngày không chạy xe ở hồ. Với vòng xuất phát từ TP.HCM, năm ngày là độ dài vừa phải để đi qua Gia Nghĩa, Tà Đùng, Di Linh, Bảo Lộc rồi về, không ngày nào phải phóng.
Xe máy cho bạn thứ ô tô không có: dừng ở bất cứ khúc nào có cảnh đẹp, vào được những con đường đất nhỏ quanh hồ, cảm nhận gió và mùi cà phê. Nhưng cũng chính vì vậy mà mệt hơn nhiều: nắng, gió, bụi, mưa, rung lắc của đường đèo đều dồn lên cơ thể. Bài này không đi vào kỹ thuật lái và chuẩn bị xe (chuyên mục đường đi đã có), mà tập trung vào chuyện lập vòng: chọn vòng nào, chia chặng ra sao, đi nhóm thế nào, và có phương án gì khi mọi thứ không như dự tính.
Ba tuyến xe máy có Tà Đùng, từ nhẹ đến nặng
Ba vòng dưới đây đều lấy Tà Đùng làm một chặng chính, khác nhau ở độ dài và số đoạn đèo. Chọn vòng theo người yếu nhất trong nhóm, không theo người khoẻ nhất:
| Vòng | Đi qua | Số ngày nên có | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Tuyến ngắn trong Lâm Đồng | Gia Nghĩa → Tà Đùng → Di Linh → Bảo Lộc (hoặc ngược lại); đây là tuyến một chiều, chặng về đi lại đường cũ hoặc tách nhóm theo nơi ở | 3–4 ngày | Người ở sẵn Tây Nguyên, Đà Lạt, Bảo Lộc; người mới đi đường dài |
| Vòng TP.HCM – Tà Đùng | TP.HCM → Đồng Xoài → Gia Nghĩa → Tà Đùng → Di Linh → Bảo Lộc → TP.HCM | 5 ngày | Người đã từng đi xe máy vài trăm cây số mỗi ngày |
| Vòng nam Tây Nguyên | TP.HCM → Tà Đùng → Buôn Ma Thuột → hồ Lắk → Đà Lạt → Bảo Lộc → TP.HCM | 8–9 ngày | Nhóm có kinh nghiệm, có thời gian, xe khoẻ |
Số ngày trong bảng dài hơn hẳn bản ô tô cùng vòng. Không phải xe máy chậm hơn nhiều trên đường, mà vì cơ thể người lái cần hồi lại sau mỗi ngày dài trên yên, và vì xe máy nên tránh hẳn chạy đêm.
Vòng nam Tây Nguyên có chặng Buôn Ma Thuột – Đà Lạt dài và nhiều đèo; với xe máy, nên chia đôi chặng này bằng một đêm ở vùng hồ Lắk.
Nếu đây là chuyến xe máy đường dài đầu tiên của bạn, tuyến ngắn trong Lâm Đồng là bài thử tốt. Đi xong ba bốn ngày mà vẫn muốn đi tiếp, lần sau hẵng nâng lên vòng TP.HCM. Đi xong mà thấy mệt rã rời, bạn đã biết sức mình mà không phải trả giá ở một vòng dài giữa đường đèo xa nhà.
Mỗi ngày bao lâu trên yên là vừa
Con số an toàn mà nhiều người đi đường dài tự rút ra là khoảng bốn đến năm giờ chạy thực mỗi ngày, chia thành các đoạn không quá khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng, giữa các đoạn là nghỉ mười lăm đến ba mươi phút. Cộng lại, một ngày chạy thường kéo dài từ sáng tới đầu giờ chiều, để buổi chiều tới nơi, tắm rửa, nghỉ, đi dạo.
Vượt quá mức này, bạn vẫn đi được, nhưng cái mệt tích luỹ sang ngày hôm sau: phản xạ chậm hơn, mỏi vai gáy, tê tay. Đường đèo cao nguyên đòi hỏi tập trung ở khúc cua, dốc, đoạn sỏi, nên mệt mỏi nguy hiểm hơn ở đường đồng bằng thẳng. Người ngồi sau cũng mệt không kém người lái, chỉ là họ ít nói ra.
Một cách tự kiểm là quy tắc "hai lần dừng mà vẫn mỏi": nếu sau hai lần nghỉ liền mà vẫn thấy mắt díp, tay tê, đó là lúc dừng chặng ở thị trấn gần nhất, kể cả khi chưa tới nơi định ngủ. Lịch trình xe máy nên có sẵn một điểm ngủ dự phòng ở giữa mỗi chặng dài.
Với vòng có Tà Đùng, chặng dài nhất thường là chặng đầu từ TP.HCM lên. Nhiều nhóm chọn ngủ một đêm ở Gia Nghĩa để tới hồ buổi sáng hôm sau, còn khoẻ để tận hưởng thay vì tới nơi khi đã kiệt sức.
Khung 5 ngày bằng xe máy từ TP.HCM
Khung dưới cho nhóm hai đến bốn xe, người lái đã quen đường dài. Mỗi ngày có giờ bắt đầu sớm để tránh nắng trưa và giông chiều:
- Ngày 1 – TP.HCM lên Gia Nghĩa: xuất phát lúc trời vừa sáng, ra khỏi thành phố trước giờ cao điểm, đi qua Đồng Xoài theo quốc lộ 14, nghỉ trưa dài ở một thị trấn dọc đường, tới Gia Nghĩa vào chiều. Ngủ Gia Nghĩa.
- Ngày 2 – Gia Nghĩa vào Tà Đùng: chặng ngắn theo quốc lộ 28. Đi chậm, dừng chụp ảnh vườn cà phê, tới hồ trước trưa. Chiều nghỉ, cuối chiều ra mép hồ.
- Ngày 3 – không chạy xe: sáng sương sớm, thuyền hoặc đi bộ, trưa ngủ, chiều đi bộ quanh chỗ ở. Kiểm tra xe: lốp, xích, phanh, đèn.
- Ngày 4 – Tà Đùng xuống Di Linh, Bảo Lộc: rời hồ sau bữa sáng, theo quốc lộ 28 xuống Di Linh, nghỉ cà phê, theo quốc lộ 20 xuống Bảo Lộc. Ngủ Bảo Lộc.
- Ngày 5 – Bảo Lộc về TP.HCM: qua đèo Bảo Lộc buổi sáng, theo quốc lộ 20 về phía Đồng Nai, vào thành phố. Đoạn gần TP.HCM đông xe, đi sát làn xe máy, giữ khoảng cách.
Nếu nhóm có người mới đi đường dài, đổi chiều vòng: lên qua Bảo Lộc với chặng ngày 1 kết thúc ở Bảo Lộc, để ngày cuối là quốc lộ 14 ít đèo hơn. Hai chiều có tổng độ dài tương tự, chỉ khác vị trí đoạn đèo.
Đường đất đỏ quanh hồ: chặng ngắn nhưng phải tính riêng
Phần lớn vòng đi trên quốc lộ trải nhựa. Nhưng những con đường đẹp nhất quanh Tà Đùng, dẫn tới mép hồ, vào vườn, lên đồi, nhiều đoạn là đường đất đỏ, đường bê tông hẹp hoặc đường cấp phối. Với xe máy, đây vừa là phần thú vị nhất vừa là nơi dễ ngã nhất.
Mùa khô, đất đỏ khô cứng, có lớp bụi mịn và sỏi rời ở khúc cua, xe dễ trượt bánh trước khi phanh gấp. Mùa mưa, đất đỏ ướt thành bùn dẻo, bám vào bánh xe, có đoạn xe số nhỏ không lên được dốc. Khi chưa biết đoạn đường, hãy hỏi chủ chỗ ở hoặc người dân trước, và sẵn sàng dắt xe hoặc quay đầu.
Trong lịch trình, đừng tính các đoạn đường đất này theo tốc độ đường nhựa. Một cây số đường đất dốc có thể mất thời gian bằng năm cây số quốc lộ. Đặt chúng vào ngày không có chặng dài, như ngày ở trọn trên hồ, để không vội.
Một nguyên tắc nên giữ: không chạy đường đất quanh hồ khi trời tối hoặc khi vừa có mưa lớn. Nếu cần ra một điểm ngắm bình minh, hỏi chỗ ở xem có điểm nào gần, đi bộ được, thay vì chạy xe máy trong bóng tối trên đường lạ.
Đi nhóm nhiều xe: đội hình, điểm hẹn và liên lạc
Nhóm đông xe vui nhưng dễ lạc nhau và dễ có người cố chạy theo nhóm quá sức. Một vài thoả thuận trước khi đi:
- Xe đầu và xe cuối cố định. Xe đầu là người thuộc đường hoặc giữ bản đồ, xe cuối là người bình tĩnh, có đồ sửa xe. Không ai vượt xe đầu, không ai tụt sau xe cuối.
- Tốc độ theo xe yếu nhất. Đội hình chạy theo xe chậm nhất, không để người mới phải phóng đuổi.
- Điểm hẹn cố định ở mỗi ngã rẽ lớn. Trước khi xuất phát mỗi ngày, thống nhất hai ba điểm dừng có tên rõ ràng: trạm xăng ở thị trấn, chợ, ngã ba. Lạc nhau thì về điểm hẹn gần nhất và chờ.
- Liên lạc khi mất sóng. Ở đoạn đèo và vùng hồ sóng yếu, gọi điện không phải lúc nào cũng được. Quy ước: ai dừng lại thì bật xi nhan phải và giơ tay; xe sau thấy là dừng theo.
- Không chạy hàng ngang, không đùa trên đường. Đường quốc lộ có xe tải, xe khách; chạy thành hàng một, giữ khoảng cách đủ phanh.
Với nhóm từ năm xe trở lên, cân nhắc chia thành hai tốp nhỏ, mỗi tốp có xe đầu và xe cuối riêng, hẹn nhau ở điểm ngủ. Cách này giảm áp lực cho người dẫn và giảm rủi ro cả đoàn dừng giữa đường vì một xe.
Hành lý cho chuyến xe máy nhiều chặng
Xe máy chở được ít, và mọi thứ chở thêm làm xe nặng, khó lái ở dốc. Nguyên tắc là mang đủ cho ba bốn ngày rồi giặt, thay vì mang đủ cho cả chuyến. Quần áo nhanh khô, một áo khoác chống gió chống nước, một áo ấm mỏng cho đêm ở hồ, áo mưa bộ loại liền chắc chắn, găng tay, khẩu trang chống bụi, kính.
Hành lý nên buộc chặt ở yên sau hoặc dùng thùng, túi chuyên dụng, phân bổ đều hai bên, không treo lủng lẳng ở tay lái. Đồ cần dùng thường xuyên như áo mưa, nước, giấy tờ để ở chỗ lấy được nhanh mà không phải tháo dây buộc. Bọc túi chống nước bên trong mọi túi, vì mưa cao nguyên đến nhanh và thấm qua lớp ngoài.
Với chặng có ngày ở trọn trên hồ, tận dụng ngày đó để giặt đồ và phơi. Nắng trưa ven hồ hong khô quần áo mỏng chỉ trong vài giờ; hỏi chủ chỗ ở chỗ phơi và giờ phơi, vì sương chiều xuống sớm, quên rút đồ là sáng hôm sau mặc đồ ẩm lên đường.
Đồ sửa xe cơ bản cho cả nhóm thay vì mỗi người một bộ: miếng vá, bơm nhỏ hoặc bình khí, dây buộc, băng keo, một bộ cờ lê nhỏ. Thuốc cá nhân, kem chống nắng, sạc dự phòng mỗi người tự giữ.
Khi xe hỏng hoặc người mệt giữa chặng
Hỏng nhẹ. Thủng lốp, đứt dây phanh, lỏng ốc thường xử lý được ở tiệm sửa xe dọc quốc lộ, tiệm thường có ở thị trấn và cả vài điểm dọc đường đèo. Dắt xe vào lề an toàn, bật đèn cảnh báo, để xe cuối ở lại cùng.
Hỏng nặng. Nếu xe không đi tiếp được, có thể hỏi gửi xe ở tiệm sửa và đi tiếp bằng xe khác, hoặc nhờ gửi xe theo xe khách, xe tải về thị trấn lớn; cách làm và chi phí thoả thuận tại chỗ, nên hỏi rõ trước khi giao xe.
Người mệt hoặc ốm. Đừng để người mệt tiếp tục lái. Nghỉ tại thị trấn gần nhất, nếu cần thì chở người đó bằng xe khác trong nhóm hoặc gọi xe. Dấu hiệu bất thường như chóng mặt, sốt cao, ngã xe va đầu thì đến cơ sở y tế, khẩn cấp gọi 115.
Thời tiết xấu. Mưa lớn, sương dày trên đèo là lý do đủ để dừng chặng. Ngồi quán chờ một hai tiếng không làm hỏng chuyến đi; cố chạy trong giông thì có thể.
Phải bỏ một chặng. Vòng nào cũng nên có chỗ cắt ngắn: chẳng hạn từ Tà Đùng về thẳng Gia Nghĩa và quốc lộ 14 thay vì xuống Bảo Lộc. Biết sẵn đường cắt ngắn giúp nhóm quyết nhanh khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy từ TP.HCM lên Tà Đùng nên chia mấy ngày?
Nhiều người đi một mạch trong ngày, nhưng với người chưa quen đường dài, chia hai ngày với một đêm ở Gia Nghĩa sẽ an toàn và dễ chịu hơn. Cả vòng lên rồi về qua Bảo Lộc nên có năm ngày, trong đó một ngày không chạy xe ở hồ.
Xe số hay xe tay ga đi Tà Đùng tốt hơn?
Cả hai đều đi được trên quốc lộ. Với đường đất dốc quanh hồ, nhất là mùa mưa, xe số thường dễ kiểm soát hơn vì giữ số thấp được. Quan trọng hơn loại xe là tình trạng phanh, lốp và kinh nghiệm của người lái.
Mùa mưa có nên đi road trip xe máy lên Tà Đùng không?
Đi được nếu chấp nhận rủi ro và chuẩn bị kỹ: chạy buổi sáng, dừng khi có giông, tránh đường đất ướt, mang áo mưa tốt. Người mới nên chọn mùa khô cho chuyến đầu, vì đất đỏ ướt và đèo sương là hai thứ khó nhất với xe máy.
Đi một mình bằng xe máy lên Tà Đùng có an toàn không?
Nhiều người vẫn đi một mình, nhưng rủi ro lớn hơn khi xe hỏng hoặc gặp sự cố ở đoạn vắng. Báo lịch trình cho người thân, giữ liên lạc ở mỗi điểm dừng, không chạy đêm, và chọn chỗ ở có chủ nhà để có người hỗ trợ khi cần.
Thuê xe máy ở Gia Nghĩa hay Đà Lạt để đi Tà Đùng được không?
Có thể tìm dịch vụ cho thuê xe máy ở các thành phố trong vùng. Hỏi kỹ tình trạng xe, giấy tờ, trách nhiệm khi hỏng, và bên cho thuê có cho đi đường xa, đường đất hay không. Kiểm tra phanh, lốp, đèn trước khi nhận.