Làm việc từ xa ở Tà Đùng làm được, và ngày càng nhiều người chọn ở vài ngày tới vài tuần bên hồ, nhưng điều quyết định không phải cảnh đẹp mà là đường truyền: có chỗ có mạng cáp quang ổn định, có chỗ chỉ dựa vào sóng di động chập chờn theo từng quả đồi. Muốn chạy việc thật, bạn cần kiểm tốc độ mạng trước khi đặt, mang nguồn điện dự phòng, và xếp những cuộc họp quan trọng vào khung giờ ít rủi ro.
Bài này dành cho người làm việc trên máy tính muốn đổi không khí: lập trình, thiết kế, viết, làm việc với khách hàng qua mạng. Nội dung đi theo thứ tự cần lo: mạng và sóng, điện, chọn chỗ ngồi làm việc, nhịp một ngày, ở dài ngày và chuyện khai báo cư trú, sức khoẻ khi ngồi lâu ở vùng cao, và những tình huống làm hỏng một buổi họp.
Hạ tầng mạng và điện ở vùng hồ đang thay đổi; mọi điều dưới đây là tình hình thường gặp, không phải cam kết. Hãy kiểm lại với chủ nơi ở trước khi đặt.
Mạng và sóng ở vùng hồ Tà Đùng thực tế thế nào?
Sóng di động không đều. Ở trung tâm xã và dọc trục quốc lộ thường có sóng tốt; vào các đồi ven hồ, sóng phụ thuộc nhà mạng, hướng đồi và khoảng cách tới trạm phát. Có chỗ một nhà mạng mạnh, nhà mạng kia gần như mất. Trên mặt hồ và trong các thung nhỏ, sóng thường yếu.
Mạng cáp có ở nhiều chỗ ở nhưng không phải tất cả. Nhiều homestay, villa đã kéo cáp quang và phát wifi, nhưng có nơi dùng bộ phát sóng di động, tốc độ thay đổi theo giờ và theo số khách cùng dùng. Chữ "có wifi" trên trang đặt phòng không cho biết wifi đó đủ cho một cuộc họp video hay không.
Cách kiểm trước khi đặt. Nhờ chủ nhà chạy một phép đo tốc độ mạng ở đúng chỗ bạn sẽ ngồi làm việc, chụp màn hình kết quả gửi bạn, vào khung giờ bạn hay họp. Hỏi thêm mạng đó là cáp hay di động, đã từng có khách làm việc trực tuyến ở đây chưa, mất mạng thì thường mất bao lâu.
Mang hai đường truyền. Người làm việc từ xa nên có ít nhất hai nguồn: wifi của chỗ ở và gói dữ liệu di động của hai nhà mạng khác nhau, phát từ điện thoại. Khi một đường hỏng, đường kia cứu buổi họp.
Việc nào làm ổn, việc nào nên tránh khi mạng chưa chắc?
Không phải công việc nào cũng cần đường truyền mạnh. Phân loại việc theo độ phụ thuộc mạng giúp bạn xếp lịch hợp lý:
| Loại việc | Độ phụ thuộc mạng | Gợi ý ở vùng hồ |
|---|---|---|
| Viết, đọc tài liệu, lập trình cục bộ | Thấp | Làm bất cứ đâu, đồng bộ khi có mạng |
| Email, nhắn tin công việc | Thấp đến vừa | Ổn với sóng di động bình thường |
| Họp thoại không hình | Vừa | Ổn với 4G ổn định; chọn chỗ ngồi có sóng mạnh nhất |
| Họp video, trình chiếu màn hình | Cao | Cần cáp ổn định; có đường dự phòng; tránh giờ giông chiều |
| Tải lên, tải xuống tệp lớn, livestream | Rất cao | Làm vào giờ vắng, hoặc dời tới khi về thành phố |
| Trực hệ thống, hỗ trợ khách theo ca | Rất cao, không được gián đoạn | Không nên nhận ca trực khi ở vùng hồ trừ khi đã kiểm kỹ |
Một cách làm hay là dồn việc cần mạng mạnh vào hai ngày đầu tuần trước khi lên hồ, rồi dùng những ngày ở hồ cho việc cần tập trung như viết, thiết kế, lập trình. Báo trước cho đồng nghiệp rằng tuần này bạn có thể phản hồi chậm hơn vài giờ.
Điện và giông chiều: chuẩn bị cho lúc mất điện
Vùng cao có những trận giông chiều mạnh, nhất là mùa mưa. Giông có thể làm mất điện vài phút tới vài giờ, đôi khi kéo mất luôn mạng vì bộ phát wifi cũng dùng điện. Người làm việc từ xa nên coi mất điện là chuyện có thể xảy ra trong tuần chứ không phải sự cố hiếm.
Một sạc dự phòng dung lượng lớn đủ sạc điện thoại vài lần và giữ máy tính chạy thêm một lúc là thứ nên có. Máy tính xách tay nên được sạc đầy mỗi sáng. Nếu ở dài ngày, hỏi chủ nhà có bộ lưu điện cho modem wifi không; một bộ lưu điện nhỏ giữ mạng sống thêm một lúc khi mất điện, đủ để bạn kết thúc cuộc họp đàng hoàng.
Một chi tiết hay bị quên là điện áp. Ở cuối đường dây vùng nông thôn, điện có lúc chập chờn, nhất là giờ cao điểm buổi tối khi cả xóm cùng bật bếp, bật bơm. Ổ cắm có chống sét lan truyền hoặc ổn áp nhỏ giúp bảo vệ máy tính và bộ sạc đắt tiền. Nếu thấy đèn trong phòng chớp tắt liên tục, nên rút máy khỏi ổ và chạy bằng pin một lúc.
Khi trời bắt đầu giông, nên rút sạc thiết bị khỏi ổ điện, tắt bớt thiết bị không cần, và không ngồi làm việc ngoài hiên hay chỗ trống trên đồi. Sét ở vùng đồi trống là nguy hiểm thật, không phải chuyện để mạo hiểm vì đang dở một cuộc gọi.
Chọn chỗ ngồi làm việc: ghế, bàn, ánh sáng và tiếng ồn
Chỗ ở đẹp cho kỳ nghỉ chưa chắc là chỗ làm việc tốt. Trước khi đặt cho một chuyến ở dài, hỏi hoặc xin ảnh những điều sau:
- Bàn và ghế thật: một cái bàn cao vừa tầm và ghế có tựa lưng. Ngồi làm việc trên giường hay ghế đẩu ngoài hiên vài giờ mỗi ngày trong nhiều ngày sẽ đau lưng.
- Ánh sáng: chỗ ngồi có ánh sáng tự nhiên nhưng không chiếu thẳng vào màn hình. Hiên nhìn ra hồ buổi sáng rất đẹp nhưng chiều có thể bị nắng hắt.
- Tiếng ồn: chỗ ở gần đường lớn có tiếng xe tải; khu nhiều phòng có khách nhóm đông ồn vào tối cuối tuần. Hỏi vào ngày bạn ở có đoàn đông không.
- Nhiệt độ: sáng sớm lạnh, trưa nắng; phòng có cửa sổ thông gió, có rèm, có chăn ấm cho buổi sáng làm việc sớm.
- Ổ điện gần bàn: chi tiết nhỏ nhưng thiếu là phải kéo dây ngang phòng.
- Một góc trong nhà dự phòng cho ngày mưa, khi hiên ướt và gió lạnh.
Ngoài chỗ ở, một vài quán cà phê ven hồ có chỗ ngồi thoáng và wifi, đổi chỗ làm việc vài giờ giúp đỡ bí. Nhưng đừng xếp cuộc họp quan trọng ở quán: tiếng ồn, tiếng nhạc và mạng dùng chung khó đoán.
Nhịp một ngày làm việc bên hồ
Lợi thế lớn nhất của làm việc ở Tà Đùng là có thể đan xen giờ làm với những khoảnh khắc đẹp nhất của vùng hồ. Một nhịp ngày nhiều người thấy hợp:
- Rạng sáng: ra hiên xem sương trên hồ với cốc cà phê, không mở máy. Đây là phần thưởng của việc ở dài ngày.
- Sáng: khối việc tập trung sâu, ít mạng; không khí mát, đầu óc tỉnh.
- Gần trưa: các cuộc họp video, khi trời thường chưa có giông và mạng ổn định hơn chiều mưa.
- Trưa: ăn, nghỉ, tránh nắng gắt.
- Đầu chiều: việc nhẹ, trả lời email; mùa mưa đề phòng giông.
- Chiều muộn: dừng máy, đi bộ hoặc chạy xe một vòng ngắn, ngắm hoàng hôn.
- Tối: nghỉ; nếu phải làm thêm, làm việc không cần mạng mạnh.
Nếu làm việc với đồng nghiệp ở múi giờ khác, nhịp này phải đổi, nhưng nguyên tắc vẫn vậy: việc cần mạng tốt xếp vào giờ ổn định nhất, việc cần tập trung xếp vào giờ yên tĩnh nhất, và giữ ít nhất một khoảnh khắc trong ngày không có màn hình. Không có khoảnh khắc đó thì làm việc ở Tà Đùng cũng chẳng khác gì ở văn phòng.
Ở dài ngày: khai báo cư trú và thoả thuận với chủ nhà
Khi bạn ở homestay, villa hay khách sạn, cơ sở lưu trú có trách nhiệm thông báo lưu trú cho công an cấp xã theo Luật Cư trú năm 2020; bạn chỉ cần đưa giấy tờ tuỳ thân khi được hỏi. Nếu bạn thuê nhà ở một nơi ngoài nơi thường trú từ ba mươi ngày trở lên, luật quy định phải đăng ký tạm trú. Thủ tục cụ thể và hình thức nộp hồ sơ, kể cả qua cổng dịch vụ công, có thể thay đổi, nên hỏi chủ nhà hoặc công an xã Tà Đùng về cách làm hiện hành.
Với chuyến ở vài tuần, hãy nói rõ với chủ nhà ngay từ đầu: ở bao lâu, cần gì cho việc làm việc, có cần dọn phòng hằng ngày không, ăn uống tự lo hay nhờ nấu. Nhiều chủ nhà sẵn lòng có thoả thuận riêng cho khách ở dài, nhưng mọi thoả thuận về tiền, đặt cọc, điều kiện huỷ nên được ghi lại bằng tin nhắn rõ ràng.
Ở dài ngày cũng là lúc bạn trở thành một phần nhỏ của xóm, không còn là khách vãng lai. Chào hỏi hàng xóm, mua đồ ở chợ xã, giữ giờ giấc yên tĩnh. Người dân vùng hồ quen đón khách đi chơi cuối tuần; một người ở lại lâu, lịch sự, thường được đối xử như người quen.
Sức khoẻ khi ngồi máy nhiều ngày ở vùng cao
Không khí vùng cao khô hơn đồng bằng, kết hợp với nhìn màn hình nhiều giờ dễ làm khô mắt, khô họng. Uống nước đều dù không thấy khát, nghỉ mắt theo nhịp, nhìn ra xa về phía hồ mỗi khi chuyển việc là thói quen tốt mà ở thành phố khó có.
Sáng sớm và tối lạnh, ngồi yên một chỗ lâu dễ bị lạnh tay chân và mỏi vai gáy. Mặc thêm lớp áo khi làm việc buổi sáng, đứng dậy đi lại mỗi giờ. Vùng hồ có nhiều đường đồi để đi bộ buổi chiều, thay cho phòng tập.
Một điều dễ bỏ qua là giấc ngủ. Ở vùng hồ, người làm việc từ xa hay thức khuya vì họp với đồng nghiệp lệch giờ, rồi lại dậy sớm vì gà gáy và ánh sáng sớm. Sau vài ngày, cơ thể mệt mà không hiểu vì sao. Giữ một giờ đi ngủ cố định, kéo rèm kín, mang nút tai, và chấp nhận rằng nhịp ở đây sớm hơn thành phố.
Ở xa thành phố, cơ sở y tế không gần như ở nhà. Mang theo thuốc bạn vẫn dùng, một bộ sơ cứu nhỏ, và biết trước đường tới trạm y tế hay cơ sở y tế gần nhất. Khi có vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng, đừng cố làm cho xong việc; gọi 115 hoặc nhờ chủ nhà hỗ trợ ngay.
Những tình huống làm hỏng một buổi họp và cách phòng
Giông chiều đúng giờ họp. Mất điện, mất mạng, tiếng mưa trên mái tôn lớn tới mức không nghe được. Phòng: xếp họp vào buổi sáng mùa mưa, chọn phòng có mái không quá ồn, có tai nghe chống ồn.
Wifi chung bị khách khác dùng hết băng thông. Tối cuối tuần nhiều khách cùng xem phim, tải ảnh. Phòng: họp vào giờ vắng, phát mạng từ điện thoại khi cần.
Sóng di động đổi theo chỗ ngồi. Ngồi trong phòng mất sóng, ra hiên mới có. Phòng: thử trước chỗ có sóng tốt nhất vào ngày đầu, đánh dấu lại.
Tiếng ồn bất ngờ. Gà gáy, chó sủa, máy cắt cỏ, tiếng thuyền máy. Đây là vùng quê thật. Phòng: tai nghe có micro lọc ồn, báo trước với người họp là bạn đang ở vùng quê.
Pin hết giữa chừng. Mất điện mà máy không đầy pin. Phòng: sạc đầy mỗi sáng, giữ sạc dự phòng luôn đầy.
Câu hỏi thường gặp
Tà Đùng có wifi đủ để họp video không?
Một số chỗ ở có cáp quang ổn định đủ cho họp video, một số chỉ dùng sóng di động. Cách chắc nhất là nhờ chủ nhà đo tốc độ mạng tại chỗ ngồi làm việc vào giờ bạn hay họp rồi gửi kết quả, và luôn mang thêm gói dữ liệu của hai nhà mạng khác nhau làm dự phòng.
Nhà mạng nào sóng tốt ở Tà Đùng?
Tuỳ từng đồi và từng khu: có chỗ nhà mạng này mạnh, chỗ khác nhà mạng kia mạnh. Hỏi chủ nơi ở khách thường dùng nhà mạng nào, và mang hai sim của hai nhà mạng khác nhau là cách đơn giản nhất để luôn có ít nhất một đường truyền.
Ở Tà Đùng một tháng có phải đăng ký tạm trú không?
Theo Luật Cư trú năm 2020, khi ở cơ sở lưu trú thì cơ sở đó thông báo lưu trú cho công an xã; nếu thuê nhà ở từ ba mươi ngày trở lên ngoài nơi thường trú thì phải đăng ký tạm trú. Hỏi chủ nhà hoặc công an xã Tà Đùng về thủ tục hiện hành.
Mùa nào làm việc từ xa ở Tà Đùng dễ nhất?
Mùa khô thường dễ hơn vì ít giông chiều, ít mất điện, trời trong. Mùa mưa vẫn làm được nhưng nên xếp họp vào buổi sáng, có nguồn điện và mạng dự phòng. Ngày thường giữa tuần yên tĩnh và mạng ít người dùng hơn cuối tuần.
Làm việc ở Tà Đùng có cần mang máy phát hay bộ lưu điện không?
Không cần máy phát, nhưng một sạc dự phòng dung lượng lớn là nên có. Nếu ở dài và công việc phụ thuộc mạng, hỏi chủ nhà có bộ lưu điện cho modem wifi không, vì mất điện thì modem tắt và mất luôn mạng dù máy tính còn pin.