Nhóm bạn trẻ đi Tà Đùng tự túc vui nhất khi cả nhóm chốt trước ba thứ: kiểu chơi (phượt xe máy ở homestay, cắm trại hay đi xe khách rồi thuê xe), người dẫn đoàn, và vài luật chung về rượu bia, nước hồ, đi đêm. Vùng hồ đẹp và rộng, đường lên có đèo và đoạn đất, mặt hồ sâu, nên phần lớn sự cố của nhóm trẻ đến từ việc mỗi người một ý chứ không phải từ thiên nhiên.
Bài này dành cho nhóm bốn đến mười người bạn, sinh viên hoặc mới đi làm, đi theo kiểu tự lo. Họp lớp, tổ chức ở villa cho nhóm đông đã có ở trang chuyên về nơi ở; ở đây là chuyện chọn kiểu chuyến, đi xe theo đoàn, đi tiết kiệm mà không cẩu thả, giữ yên cho người dân và xử lý khi có người gặp chuyện.
Nhóm bạn trẻ nên chọn kiểu chuyến nào?
Cùng là đi Tà Đùng, bốn kiểu chuyến dưới đây cho bốn trải nghiệm khác nhau. Nhóm nên chọn một kiểu chính, đừng trộn quá nhiều:
| Kiểu chuyến | Hợp với nhóm | Cái được | Cái phải chấp nhận |
|---|---|---|---|
| Phượt xe máy, ngủ homestay | Nhóm có nhiều người lái vững, thích đường | Tự do dừng ngắm, đi được đường nhỏ | Mệt, nắng bụi, rủi ro trên đèo và đường đất |
| Cắm trại ven hồ | Nhóm có đồ, có người từng cắm trại | Đêm sao, sáng sương ngay cửa lều | Phải xin phép chỗ dựng lều, lo nước, lo vệ sinh, lo thời tiết |
| Xe khách tới Gia Nghĩa, thuê xe máy đi quanh | Nhóm muốn giữ sức cho những ngày ở hồ | Đỡ chặng dài, vẫn tự do trong vùng | Phụ thuộc chỗ thuê xe, xe thuê chưa chắc tốt |
| Thuê xe riêng cả nhóm | Nhóm đông, ít người lái xe máy | Đi cùng nhau, nói chuyện trên xe | Ít linh hoạt khi đi đường nhỏ trên đồi |
Nhóm sinh viên hay chọn kiểu một hoặc hai vì tiết kiệm và có cảm giác phiêu lưu. Nếu chọn cắm trại, đọc kỹ phần chọn chỗ dựng lều và xin phép ở chuyên mục cắm trại của trang; dựng lều tự do ở bất kỳ bờ hồ nào không phải chuyện đương nhiên được phép.
Bao nhiêu người là vừa, và ai làm trưởng đoàn?
Nhóm từ bốn đến tám người thường dễ đi nhất: đủ đông để chia tiền phòng, tiền thuyền, đủ ít để dừng ăn ở một quán nhỏ mà không làm quán quá tải. Trên mười người, nhóm bắt đầu cần chia thành hai tổ nhỏ, mỗi tổ có người phụ trách, nhất là khi đi xe máy.
Trưởng đoàn không phải người lớn tuổi nhất hay người rủ đi, mà là người chịu giữ lịch, giữ liên lạc với chỗ ở, quyết định khi có thay đổi như trời mưa hay xe hỏng. Nhóm nên chọn trưởng đoàn trước khi đi và đồng ý rằng khi có tranh cãi giữa đường, người đó quyết. Không có ai quyết là lúc nhóm đứng giữa ngã ba bàn cãi nửa tiếng trong khi trời sắp tối.
Ngoài trưởng đoàn, nên có người giữ quỹ chung và người lo đồ chung như bộ sơ cứu, dây buộc, đèn pin, bơm xe. Chia việc rõ từ đầu giúp không ai phải gánh hết, và không ai được ngồi chơi suốt chuyến. Cách lập quỹ và chia tiền chi tiết có ở chuyên mục ngân sách chuyến đi của trang; với nhóm trẻ, quan trọng là thống nhất ai trả trước khoản nào và ghi lại ngay trong ngày.
Đi xe máy theo đoàn: đội hình, tốc độ và chỗ hẹn
Đoàn xe máy của nhóm trẻ hay vỡ đội hình: người chạy nhanh vượt lên, người chậm bị bỏ lại, rồi cả nhóm mất liên lạc ở đoạn mất sóng. Vài quy tắc đơn giản giữ cho đoàn đi cùng nhau:
- Xe đầu là người quen đường, chạy với tốc độ của người lái yếu nhất, không phải tốc độ của người lái giỏi nhất.
- Xe cuối là người lái vững, có đồ sửa xe cơ bản, không bao giờ vượt lên. Xe cuối đi qua là biết cả đoàn đã qua.
- Chốt chỗ hẹn trước mỗi chặng, ví dụ một trạm xăng hay một quán nước ở thị trấn kế tiếp, để nếu lạc nhau thì cứ tới đó chờ.
- Không chạy hàng ngang trên quốc lộ và đường đèo; giữ khoảng cách đủ để phanh, nhất là xuống dốc.
- Dừng nghỉ mỗi một hai tiếng, kiểm tra xe, uống nước. Người mệt phải được nói ra mà không bị chê.
- Không chạy sau khi trời tối trên đèo và đường đất quanh hồ. Lỡ giờ thì ngủ lại thị trấn gần nhất.
- Đội mũ bảo hiểm cài quai, mặc áo dài tay, đi giày, kể cả khi chỉ chạy quanh hồ một đoạn ngắn.
Đường đất đỏ quanh hồ khi mưa trơn như mỡ, khi nắng thì bụi mù và có đá dăm. Người chưa quen đường đất nên được ngồi sau người quen, hoặc đi chậm hẳn. Kinh nghiệm chạy xe trên từng loại đường có ở chuyên mục đường đi của trang.
Rượu bia, nước hồ và đêm trên đồi: luật cả nhóm nên chốt
Đã uống thì không lái. Đây là luật pháp, không chỉ là lời khuyên: Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 cấm điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Trên đường đèo, đường đất ban đêm, rủi ro còn cao hơn ở thành phố. Ai uống thì xe nằm yên tới sáng.
Không bơi ở hồ, nhất là sau khi uống. Hồ thủy điện có bờ dốc, sâu đột ngột, nước dưới sâu lạnh, có chỗ dòng chảy ngầm. Nhiều nhóm trẻ thấy mặt hồ phẳng lặng tưởng an toàn. Đi thuyền, chèo SUP hay kayak đều mặc áo phao; không ai xuống nước một mình hay trong đêm.
Lửa trại nhỏ và dập tắt hẳn. Mùa khô cỏ đồi rất dễ cháy, gió hồ mạnh. Chỉ đốt lửa ở chỗ được phép, có người canh, có nước dập, và dập tắt hẳn trước khi ngủ.
Giữ tiếng ồn sau giờ khuya. Vùng hồ yên tĩnh, tiếng nhạc và tiếng hò hét vang rất xa trên mặt nước. Các nhà dân, các chỗ ở khác quanh đó đều nghe thấy. Thống nhất giờ tắt nhạc với chủ nơi ở ngay khi tới.
Không ai đi lẻ trong đêm. Muốn ra đồi ngắm sao, ra bờ hồ, đi ít nhất hai người, có đèn và báo cho nhóm.
Đi tiết kiệm kiểu sinh viên mà không cẩu thả
Nhóm trẻ thường có ngân sách hạn chế. Tiết kiệm được, nhưng có những thứ không nên cắt:
- Nên tiết kiệm: đi giữa tuần thay vì cuối tuần, chia phòng đông người, tự mua đồ ăn sáng ở chợ, ghép thuyền với nhóm khác, đi xe khách thay vì thuê xe riêng, mang đồ cắm trại sẵn có thay vì thuê.
- Không nên cắt: bảo dưỡng xe trước khi đi, mũ bảo hiểm tốt, áo phao khi xuống nước, áo mưa, bộ sơ cứu, tiền dự phòng cho tình huống phải ở thêm một đêm.
- Chia đồ chung để đỡ tốn: một bộ sơ cứu, một bơm xe, một bộ đồ nấu cho cả nhóm thay vì mỗi người mang một ít.
- Mua đồ dùng ở thị trấn lớn trước khi vào hồ: nước uống, đồ ăn khô, than nếu được phép nướng. Vùng hồ có tạp hoá nhưng ít lựa chọn.
- Hỏi giá và hỏi gồm những gì trước khi dùng dịch vụ, ghi lại tin nhắn xác nhận. Không phải vì sợ bị lừa mà để cả nhóm biết chính xác mình chi gì.
Trang này không đưa giá; cách lập ngân sách và ví dụ giả định có ở chuyên mục ngân sách chuyến đi. Nhóm nên để riêng một phần quỹ chung không đụng tới, chỉ dùng khi xe hỏng, mưa lớn phải ở thêm đêm hay đổi chỗ ở; dùng không hết thì cuối chuyến chia lại, khỏi ai phải góp thêm giữa đường.
Mang gì cho cả nhóm: đồ chung và đồ riêng
Nhóm bạn hay mang thừa thứ không cần và thiếu thứ cần. Chia đồ thành hai phần giúp gọn hành lý và không ai phải chở quá nặng trên xe máy:
- Đồ chung (chia người mang): bộ sơ cứu, bơm xe mini và bộ vá săm, dây ràng hàng, đèn pin lớn, sạc dự phòng dung lượng cao, túi rác lớn, bình nước to, bộ đồ nấu nếu cắm trại.
- Đồ riêng mỗi người: áo mưa bộ, áo khoác giữ ấm cho đêm, giày bám đường, mũ bảo hiểm cài quai, khẩu trang, kem chống nắng, giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ xe, ít tiền mặt.
- Cho người lái: găng tay, áo dài tay, kính chắn bụi, kiểm tra bằng lái còn hạn.
- Cho đêm trên đồi: áo ấm thêm một lớp, tất, mũ len; đêm vùng hồ mùa khô lạnh hơn nhiều người nghĩ.
- Không nên mang: loa công suất lớn, pháo, đồ thuỷ tinh dễ vỡ ra bờ hồ, và quá nhiều quần áo cho chuyến hai ba ngày.
Trưởng đoàn nên gửi danh sách này vào nhóm chat trước ngày đi vài hôm, đánh dấu ai mang đồ chung nào. Tối trước khi đi, mỗi người chụp ảnh ba lô đã xếp gửi lên nhóm là cách kiểm nhanh mà vui.
Giữ yên cho người dân và không để lại rác
Vùng hồ Tà Đùng là nơi người dân sống và làm vườn, không phải công viên giải trí. Những con đường đất chạy giữa vườn cà phê là đường nhà người ta đi làm; những quả đồi có cỏ đẹp nhiều khi là đất có chủ. Trước khi dừng xe chụp ảnh giữa vườn, dựng lều trên đồi hay đi vào lối mòn, hỏi người địa phương một câu. Phần lớn người dân vui vẻ chỉ chỗ nếu được hỏi tử tế.
Rác là chuyện lớn ở vùng hồ vì không có hệ thống thu gom dày như thành phố. Lon bia, vỏ bánh, túi ni lông để lại trên đồi sẽ nằm đó rất lâu, hoặc gió thổi xuống hồ. Nhóm nên mang theo túi rác lớn, gom hết rác của mình và mang về chỗ có nơi bỏ, kể cả mẩu thuốc lá.
Một điều nhỏ mà nhóm trẻ hay quên: lái xe chậm và bớt bấm còi khi đi qua khu dân cư, nhất là buổi sáng sớm và tối muộn. Một đoàn mười xe máy rú ga qua thôn lúc năm giờ sáng để kịp săn sương có thể làm cả xóm thức giấc. Phép lịch sự đó cũng là lý do người dân còn muốn đón khách lần sau.
Khi có người trong nhóm gặp chuyện: làm gì trước, gọi ai
Ngã xe, say nắng, bị ong đốt, trẹo chân là những chuyện nhỏ hay gặp. Nhóm nên biết thứ tự xử lý trước khi chuyện xảy ra:
- Giữ bình tĩnh, đảm bảo an toàn hiện trường: dừng các xe khác, đưa người bị nạn ra khỏi lòng đường nếu không nghi chấn thương cột sống, bật đèn cảnh báo.
- Đánh giá nhanh: người bị nạn còn tỉnh không, thở bình thường không, có chảy máu nhiều, có đau cổ lưng không.
- Gọi 115 khi có dấu hiệu nặng: bất tỉnh, khó thở, chảy máu không cầm, nghi gãy xương lớn, va đập đầu. Nếu ở chỗ mất sóng, cử hai người chạy tới chỗ có sóng gần nhất.
- Hỏi người địa phương hoặc chủ nơi ở đường tới trạm y tế, phòng khám gần nhất; họ biết đường tắt và biết ai giúp được.
- Sơ cứu trong khả năng: cầm máu bằng băng ép, giữ ấm, không cho ăn uống nếu nghi chấn thương nặng.
- Báo cho gia đình người bị nạn khi đã ổn định tình hình, và trưởng đoàn quyết định cả nhóm đi tiếp hay quay về.
Một bộ sơ cứu cơ bản, một người trong nhóm biết sơ cứu, và một danh sách liên lạc khẩn của từng thành viên lưu trong điện thoại trưởng đoàn là ba thứ không tốn bao nhiêu nhưng rất đáng có.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm bạn đi Tà Đùng mấy người là vừa?
Bốn đến tám người thường dễ đi nhất: đủ để chia phòng, chia thuyền, mà vẫn dễ xoay xở khi ăn ở quán nhỏ. Trên mười người nên chia thành tổ nhỏ có người phụ trách, nhất là khi đi xe máy theo đoàn.
Sinh viên đi Tà Đùng tiết kiệm thế nào?
Đi giữa tuần, chia phòng đông, ghép thuyền với nhóm khác, đi xe khách rồi thuê xe máy ở thị trấn, mua đồ ăn ở chợ. Đừng tiết kiệm vào bảo dưỡng xe, mũ bảo hiểm, áo phao, bộ sơ cứu và tiền dự phòng.
Nhóm bạn có được cắm trại tự do quanh hồ Tà Đùng không?
Không phải bờ hồ nào cũng được dựng lều. Nhiều chỗ là đất có chủ, đất vườn, hoặc thuộc khu vực có quy định riêng. Hãy hỏi chủ đất hoặc dùng các điểm cắm trại có người quản lý, và hỏi chính quyền địa phương khi không chắc.
Đi phượt Tà Đùng theo đoàn xe máy cần lưu ý gì?
Xe đầu chạy theo tốc độ người yếu nhất, xe cuối không vượt, chốt chỗ hẹn trước mỗi chặng, không chạy hàng ngang, nghỉ mỗi một hai tiếng và không chạy đêm trên đèo hay đường đất. Ai đã uống rượu bia thì không lái.
Đi Tà Đùng có tắm hồ được không?
Không nên. Hồ thủy điện có bờ dốc, sâu đột ngột, nước dưới sâu lạnh, nguy hiểm hơn bãi biển nhiều. Muốn xuống nước thì đi thuyền, SUP hay kayak có người hướng dẫn và luôn mặc áo phao, không ai xuống nước một mình hay sau khi uống rượu bia.