Mang trẻ nhỏ đi Tà Đùng được, và nhiều gia đình đã làm, nhưng vùng hồ này đòi hỏi bố mẹ tính kỹ hơn khi đi biển hay đi phố: đường lên dài và có đèo, dịch vụ thưa, chỗ ở thường trên đồi dốc ven hồ sâu, còn cơ sở y tế lớn cách một quãng đường xe. Trẻ dưới một tuổi nên cân nhắc kỹ; trẻ từ khoảng ba tuổi trở lên thường đi dễ hơn, nhất là vào mùa khô.
Bài này giúp bố mẹ quyết định có nên mang con theo không, chia chặng đường dài thế nào cho bé, chọn việc gì ở vùng hồ hợp từng độ tuổi và chuẩn bị gì trong túi đồ. Chuyện nhịp ngày, giấc ngủ, bữa ăn khi ở villa đã có ở trang chuyên về nơi ở; ở đây là góc lựa chọn chuyến đi.
Mọi gợi ý về sức khoẻ trong bài là thông tin chung, không thay cho lời khuyên của bác sĩ nhi đang theo dõi con bạn, nhất là khi bé có bệnh nền.
Bé mấy tuổi thì đi Tà Đùng hợp, và hợp với kiểu chuyến nào?
Không có tuổi "chuẩn"; mỗi bé một khác về khả năng ngồi xe, ngủ ở chỗ lạ và chịu lạnh. Bảng dưới là điểm xuất phát để bố mẹ tự cân nhắc:
| Độ tuổi | Điều dễ | Điều khó | Gợi ý kiểu chuyến |
|---|---|---|---|
| Dưới 1 tuổi | Bé ngủ nhiều trên xe | Đường dài, xa cơ sở y tế, đêm lạnh, đồ dùng nhiều | Cân nhắc kỹ; nếu đi thì ở lâu một chỗ, xe riêng, hỏi bác sĩ trước |
| 1 đến 3 tuổi | Bé thích cảnh mới, chưa cần chơi nhiều | Hay say xe, khó ngồi yên lâu, chạy lung tung gần dốc và nước | Chia đường làm hai ngày, chỗ ở có sân phẳng, ít điểm |
| 3 đến 6 tuổi | Bé đi bộ được, tò mò vườn cây, con vật | Đòi chơi, mau chán cảnh "chỉ để ngắm" | Thêm thăm vườn, đi thuyền ngắn, chơi trong sân |
| 6 đến 10 tuổi | Bé hiểu luật an toàn, đi bộ khá | Cần hoạt động có mục tiêu | Đi bộ đồi nhẹ, chèo thuyền có người lớn kèm, ngắm sao |
| Trên 10 tuổi | Gần như đi như người lớn | Dễ chán nếu thiếu sóng, thiếu bạn | Giao bé việc chụp ảnh, lên lịch một buổi, rủ bạn đi cùng |
Cột "điều khó" là chỗ bố mẹ nên chuẩn bị chứ không phải lý do bỏ chuyến. Nhiều gia đình thấy đi khi con từ ba bốn tuổi là dễ chịu nhất: bé đủ lớn để nhớ chuyến đi, đủ nhỏ để thấy một vườn cà phê hay một con gà cũng thú vị.
Chia chặng đường dài cho trẻ nhỏ thế nào?
Với gia đình đi từ TP.HCM, quãng đường lên vùng hồ thường mất trọn một ngày dù đi ô tô. Với bé, đây là phần khó nhất của cả chuyến. Các bước dưới đây giúp chặng đường nhẹ hơn:
- Chọn giờ xuất phát theo giấc ngủ của bé. Nhiều gia đình đi rất sớm để bé ngủ tiếp trên xe phần đầu đường. Đi đêm thì bé ngủ nhưng tài xế mệt và đoạn đèo vào ban đêm không an toàn bằng ban ngày.
- Dừng nghỉ đều đặn, khoảng mỗi một hai tiếng, cho bé xuống đi lại, đi vệ sinh, uống nước. Đừng cố "chạy thêm một đoạn" khi bé đã quấy.
- Cân nhắc ngủ lại một đêm giữa đường, chẳng hạn ở Gia Nghĩa hoặc một thị trấn trên trục đường bạn đi, rồi sáng hôm sau mới vào vùng hồ. Bé tới nơi khoẻ, bố mẹ cũng không phải dò đường dốc lúc tối.
- Lo chuyện say xe từ trước. Cho bé ăn nhẹ trước khi đi, ngồi ghế phía trước của hàng ghế sau, nhìn ra xa, mở cửa sổ hé khi có thể. Thuốc chống say xe cho trẻ chỉ dùng theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đúng tuổi đúng liều.
- Dùng ghế ngồi ô tô phù hợp tuổi nếu đi xe riêng. Đường đèo có nhiều khúc cua, bé ngồi đúng ghế an toàn hơn và ít bị xô lắc hơn.
- Tránh xe máy đường dài với trẻ nhỏ. Chở bé trên xe máy hàng trăm cây số qua đèo, nắng, bụi và xe tải là rủi ro không đáng.
Nếu đi xe khách, chọn ghế gần cửa sổ và hỏi nhà xe về điểm dừng nghỉ. Chặng cuối từ điểm xuống xe vào chỗ ở nên được hẹn đón bằng ô tô, không ôm bé ngồi xe ôm trên đường đất dốc.
Ở vùng hồ, bé nhỏ chơi gì cho hợp sức?
Trẻ nhỏ không thích "ngắm cảnh" lâu như người lớn. Chuyến đi vui với bé khi có việc để làm, để chạm, để quan sát. Một vài hoạt động hợp với vùng hồ Tà Đùng:
- Thăm vườn cây: nhìn cây cà phê, cây bơ, cây sầu riêng, mắc ca theo mùa; nếu nhà vườn cho phép, để bé chạm vào lá, đếm trái. Luôn hỏi chủ vườn trước khi hái.
- Đi thuyền một chuyến ngắn: với bé, một chuyến khoảng một giờ là đủ. Áo phao cỡ trẻ em phải vừa người bé, không phải áo người lớn buộc tạm. Hỏi trước nơi cho thuê có áo phao trẻ em không, nếu không chắc thì mang theo.
- Quan sát buổi sáng: sương trên hồ, tiếng chim, con gà con vịt nhà dân. Với bé sống ở thành phố, những thứ này là cả một chuyến phiêu lưu.
- Chơi đất, nhặt lá, xếp đá trong sân: chuẩn bị quần áo bẩn được và khăn ướt, đừng cấm bé lấm lem.
- Ngắm sao buổi tối: với bé lớn hơn, đêm trời trong ở vùng hồ có nhiều sao hơn hẳn thành phố; một chiếc chăn và vài câu chuyện là đủ.
- Ghé chợ xã: nếu trùng phiên, bé thích nhìn rau trái, con vật; giữ bé sát người ở chỗ đông.
Điều nên tránh: trekking dài lên đồi dốc giữa trưa, đứng sát mép bờ hồ hay mép đồi để chụp ảnh, cho bé lại gần lửa trại khi không có người lớn kèm sát, và bất kỳ hoạt động nào dưới nước mà không có áo phao. Hồ thủy điện có bờ dốc và sâu đột ngột, khác hẳn bãi biển thoải.
Chọn mùa và thời tiết khi đi cùng con nhỏ
Với gia đình có trẻ nhỏ, mùa khô thường dễ đi hơn: trời trong, đường đất khô, ít giông chiều nên các hoạt động ngoài trời ít bị huỷ. Đổi lại, sáng sớm và đêm trên đồi lạnh hơn, nắng trưa gắt và hanh khô, bé dễ khô môi, nứt da. Mang áo ấm, mũ len, kem dưỡng và cho bé uống nước đều là đủ để xử lý.
Mùa mưa có những buổi chiều giông kèm sét, đường đất đỏ trơn trượt, có lúc sạt lở trên các đoạn đèo. Bé dễ phải ở trong nhà nhiều, và nếu bé ốm vặt, quãng đường ra cơ sở y tế sẽ khó hơn. Nếu buộc phải đi mùa mưa, nên dồn hoạt động ra buổi sáng, chọn chỗ ở gần đường lớn, theo dõi cảnh báo thời tiết hiện hành của cơ quan khí tượng trước và trong chuyến đi.
Dịp lễ, Tết là lúc vùng hồ đông khách nhất. Đông người nghĩa là chờ thuyền lâu, quán ăn chậm, đường đông hơn. Với trẻ nhỏ, chờ đợi là thứ mau chóng biến thành quấy khóc. Đi vào ngày thường hoặc lệch một hai ngày so với cao điểm sẽ nhẹ cho cả nhà.
Sức khoẻ của bé và chuyện cơ sở y tế ở xa
Vùng hồ Tà Đùng là vùng nông thôn, trạm y tế xã có thể xử lý những việc đơn giản, còn bệnh viện có nhiều chuyên khoa thường ở khu đô thị lớn hơn, cách một quãng đường xe dài. Bố mẹ nên biết điều này trước để quyết định cho phù hợp, nhất là khi bé đang có bệnh nền như hen suyễn, dị ứng nặng hay hay sốt cao co giật. Trường hợp đó, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi bé trước chuyến đi.
Túi thuốc gia đình nên có những gì bé vẫn dùng ở nhà theo đơn của bác sĩ, nhiệt kế, dung dịch bù nước, băng dán, nước muối sinh lý, kem chống muỗi dùng được cho trẻ. Bài này không kê thuốc; danh sách cụ thể nên hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ nhi. Khi bé có dấu hiệu bất thường như sốt cao không hạ, li bì, khó thở, nôn nhiều hay có vết thương sâu, đừng chờ: hỏi ngay chủ nơi ở đường tới cơ sở y tế gần nhất và gọi cấp cứu 115 khi cần.
Một việc nhỏ mà hữu ích: khi tới chỗ ở, hỏi luôn chủ nhà trạm y tế hoặc phòng khám gần nhất ở đâu, đi mất bao lâu, ban đêm đi được không. Lưu lại thông tin đó trên điện thoại và trên giấy. Khi bé ổn, bạn sẽ không cần dùng tới; khi bé không ổn, nó tiết kiệm cho bạn những phút quý giá.
Túi đồ cho bé khi lên vùng hồ: những thứ khó mua tại chỗ
Quanh hồ Tà Đùng có chợ và tạp hoá ở trung tâm xã, nhưng đồ dùng riêng cho trẻ nhỏ thường ít lựa chọn, có khi không có. Những thứ dưới đây nên mang đủ từ nhà:
- Đồ ấm theo lớp: áo khoác mỏng, áo nỉ, mũ len, tất, một bộ đồ ngủ dài tay. Sáng sớm và đêm trên đồi lạnh hơn bố mẹ tưởng, kể cả khi ban ngày nắng.
- Đồ chống nắng và chống muỗi: mũ rộng vành, áo dài tay mỏng, kem chống muỗi dùng được cho trẻ theo hướng dẫn trên bao bì, màn chụp nếu bé còn nhỏ.
- Sữa, bột, đồ ăn quen của bé: đủ cho cả chuyến cộng thêm một hai ngày, vì chưa chắc mua được đúng loại ở vùng hồ. Bình giữ nhiệt để pha sữa khi đi xa chỗ ở.
- Bỉm, khăn ướt, túi đựng rác: mang dư; rác của bé mang về nơi có chỗ bỏ, không để lại trên đồi hay bờ hồ.
- Giày bám đường và một đôi dép: đường đất đỏ trơn sau mưa, giày đế mềm của bé dễ trượt trên dốc.
- Áo phao vừa cỡ bé nếu không chắc nơi cho thuê thuyền có, và áo mưa cỡ trẻ em.
- Túi thuốc gia đình và sổ khám hoặc ảnh chụp đơn thuốc gần nhất, phòng khi phải đi khám ở nơi lạ.
- Đồ chơi quen và sách tranh: giúp bé ngủ được ở chỗ lạ và qua những giờ trên xe.
Gói đồ của bé riêng một túi dễ lấy, đặt ở chỗ với tay được trên xe, không chất dưới đáy cốp. Khi bé nôn trên xe hay cần thay đồ giữa đèo, không ai muốn phải dỡ hết hành lý ra lề đường.
Bố mẹ hay mắc gì khi mang con lên Tà Đùng?
Xếp lịch theo người lớn. Muốn đi thuyền, đi thác, ra đồi hoàng hôn trong cùng một ngày là quá sức bé. Một ngày một hai hoạt động, phần còn lại để bé chơi và ngủ, sẽ vui hơn cho cả nhà.
Chọn chỗ ở chỉ vì view. Chỗ ở trên đồi dốc, sát mép hồ, có tháp ngắm cao trông rất đẹp trong ảnh nhưng với bé đang chập chững là một ngày canh chừng căng thẳng. Hỏi kỹ về sân, lan can, lối đi trước khi đặt.
Coi nhẹ chuyện lạnh. Bố mẹ thấy ban ngày nắng nên mang ít đồ ấm, tới đêm bé lạnh, sáng ra hắt hơi. Mang đủ áo ấm, mũ, tất cho bé dù đi mùa nào.
Để bé ra gần nước khi người lớn đang bận. Lúc người lớn nướng đồ, chụp ảnh, nói chuyện là lúc dễ rời mắt khỏi bé nhất. Ở chỗ có hồ và dốc, luôn phân rõ ai đang trông bé, theo lượt.
Không chuẩn bị đồ chơi cho đường dài. Một túi nhỏ đồ chơi quen, sách tranh, đồ ăn vặt lành mạnh cứu được nhiều giờ trên xe hơn là màn hình điện thoại, vốn còn làm bé dễ say xe hơn.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ dưới một tuổi đi Tà Đùng được không?
Đi được nếu bố mẹ chuẩn bị kỹ, nhưng nên cân nhắc vì đường dài, đêm lạnh và cơ sở y tế lớn ở xa. Nếu đi, hãy hỏi bác sĩ nhi trước, đi xe riêng có ghế an toàn, chia đường làm hai ngày và ở lâu một chỗ thay vì di chuyển nhiều.
Bé hay say xe thì đi Tà Đùng thế nào?
Cho bé ăn nhẹ trước khi đi, ngồi chỗ nhìn ra phía trước, tránh xem màn hình, dừng nghỉ thường xuyên và đi vào giờ bé ngủ. Thuốc chống say chỉ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đúng tuổi đúng liều. Chia đường dài làm hai ngày giúp rất nhiều.
Có áo phao trẻ em khi đi thuyền ở hồ Tà Đùng không?
Tuỳ nơi cho thuê; một số có, một số chỉ có áo người lớn. Hãy hỏi trước khi đặt thuyền, và nếu không chắc thì mang áo phao vừa cỡ bé từ nhà. Áo phao người lớn buộc tạm cho bé không giữ được bé nổi đúng tư thế khi có sự cố.
Mang trẻ nhỏ đi Tà Đùng mùa nào tốt nhất?
Mùa khô thường dễ hơn vì trời trong, đường khô, ít giông chiều. Chỉ cần chuẩn bị đồ ấm cho đêm và sáng sớm lạnh. Tránh dịp lễ đông khách, và nếu đi mùa mưa thì dồn hoạt động ra buổi sáng, theo dõi cảnh báo thời tiết.
Ở Tà Đùng bé bị sốt thì làm sao?
Theo dõi nhiệt độ, cho bé uống đủ nước và dùng thuốc hạ sốt bé vẫn dùng theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu sốt cao không hạ, bé li bì, khó thở hoặc co giật, hỏi ngay chủ nơi ở đường tới cơ sở y tế gần nhất và gọi 115 khi cần, đừng chờ qua đêm.