Mang thai có đi Tà Đùng được hay không, câu trả lời đúng nhất nằm ở bác sĩ sản khoa đang theo dõi thai kỳ của bạn, vì nó phụ thuộc tuổi thai, sức khoẻ của mẹ và tình trạng thai. Điều trang này nói được là vùng hồ có những đặc điểm cần đưa ra khi hỏi bác sĩ: đường dài có đèo và đoạn đất xóc, cơ sở y tế có khoa sản ở xa, nhiều hoạt động trên mặt nước và đồi dốc.
Nhiều hướng dẫn sản khoa, trong đó có tài liệu hướng dẫn người bệnh của Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), coi giai đoạn giữa thai kỳ là lúc đi lại thường dễ chịu hơn, khi ốm nghén đã giảm và bụng chưa quá lớn; nhưng mỗi thai kỳ một khác, và có những trường hợp bác sĩ khuyên không đi xa. Bài này giúp bạn chuẩn bị câu hỏi cho bác sĩ, chọn cách đi ít mệt, chọn việc vừa sức ở vùng hồ, biết những việc nên tránh và những dấu hiệu phải đi khám ngay.
Đây là thông tin chung về chuyến đi, không phải lời khuyên y khoa, không thay thế ý kiến bác sĩ.
Những câu nên hỏi bác sĩ sản khoa trước chuyến đi
Đừng chỉ hỏi "em đi du lịch được không". Bác sĩ trả lời chính xác hơn khi biết rõ chuyến đi trông như thế nào. Hãy kể cho bác sĩ và hỏi:
- Mô tả chuyến đi: quãng đường bao xa, khoảng bao nhiêu giờ ngồi xe, có đèo nhiều khúc cua, có đoạn đường đất xóc, đi bao nhiêu ngày.
- Khoảng cách tới cơ sở y tế: vùng hồ ở nông thôn, cơ sở có khoa sản thường ở đô thị lớn hơn, cách một quãng đường xe dài. Hỏi bác sĩ với thai kỳ của bạn, điều này có đáng lo không.
- Ngồi xe lâu: nên dừng nghỉ bao lâu một lần, có cần mang vớ y khoa hay biện pháp nào khác không.
- Hoạt động: đi thuyền, đi bộ đồi nhẹ có được không; những gì tuyệt đối tránh.
- Thuốc và đồ cần mang: thuốc đang dùng, sổ khám thai, kết quả siêu âm, xét nghiệm gần nhất.
- Dấu hiệu nào phải quay về hoặc đi khám ngay với trường hợp cụ thể của bạn.
- Lịch khám thai: chuyến đi có trùng mốc khám, xét nghiệm quan trọng không.
Nếu bác sĩ khuyên không đi, hãy nghe theo; vùng hồ vẫn ở đó sau khi em bé chào đời. Nếu bác sĩ đồng ý kèm điều kiện, ghi lại các điều kiện đó và cho người đi cùng biết.
Chọn cách đi nào cho đỡ mệt khi đang mang thai?
Quãng đường từ TP.HCM lên vùng hồ thường mất trọn một ngày; từ Đà Lạt, Bảo Lộc, Buôn Ma Thuột ngắn hơn nhưng vẫn có đèo. Với người đang mang thai, cách đi quan trọng hơn mọi thứ khác trong chuyến:
| Cách đi | Điểm cộng | Điểm cần lưu ý | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| Ô tô riêng, tài xế cẩn thận, chia chặng | Dừng nghỉ bất cứ lúc nào, ghế thoải mái, mang được gối tựa | Đèo nhiều khúc cua dễ say xe; cài dây an toàn đúng cách | Phù hợp nhất; cân nhắc ngủ một đêm giữa đường |
| Xe khách giường nằm | Nằm được | Lên xuống giường tầng khó, dừng nghỉ theo nhà xe, phanh gấp | Chỉ khi bác sĩ đồng ý và còn khoẻ |
| Xe khách ghế ngồi | Nhiều chuyến | Ngồi lâu, khó đứng dậy đi lại | Không nên cho chặng dài |
| Xe máy | Không có | Xóc, nắng, bụi, nguy cơ ngã trên đèo và đường đất | Không nên |
Khi đi ô tô, dây an toàn nên cài đúng cách: phần dây ngang đặt thấp dưới bụng, vắt qua hông, phần dây chéo đi qua giữa ngực và vòng sang bên bụng, không đè lên bụng. Không bỏ dây an toàn vì thấy vướng; trong va chạm, dây an toàn cài đúng bảo vệ cả mẹ lẫn thai.
Chặng cuối từ quốc lộ vào chỗ ở có thể là đường đất, dốc, xóc. Hỏi chủ nhà đường vào thế nào, ô tô có vào tới cửa không; nếu đoạn đất dài và xóc, cân nhắc chọn chỗ ở gần đường nhựa hơn.
Ở vùng hồ: việc vừa sức và việc nên tránh
Tà Đùng có nhiều việc nhẹ nhàng hợp với người đang mang thai, và cũng có những hoạt động nên để lại cho lần sau:
- Vừa sức: ngồi hiên ngắm hồ buổi sáng và chiều; đi bộ ngắn trên đường bằng; ngồi quán cà phê nhìn hồ (chọn đồ uống theo lời khuyên của bác sĩ về cà phê khi mang thai); thăm vườn ở chỗ đất bằng; ngắm sao trên hiên với áo ấm.
- Cân nhắc, hỏi bác sĩ: đi thuyền lớn có mái, chạy chậm, hồ lặng, mặc áo phao, có người đỡ khi lên xuống bến.
- Nên tránh: chèo SUP, kayak; bơi hồ; bay dù lượn; trekking, leo các điểm ngắm trên đồi dốc; ngồi xe máy trên đường đất; xuồng máy chạy nhanh bị dập sóng.
- Tránh môi trường: khói lửa trại, khói bếp than trong không gian kín; vườn vừa phun thuốc bảo vệ thực vật; nắng trưa gắt.
Nguyên tắc chung là tránh mọi việc có nguy cơ té ngã, va đập vùng bụng, xóc mạnh, và mọi việc khiến bạn khó thoát ra nhanh khi thấy không khoẻ. Một chuyến đi nghỉ khi mang thai đẹp nhất khi nó thật sự là nghỉ: ít điểm, ít di chuyển, nhiều thời gian ngồi yên bên hồ.
Ngồi xe lâu, say xe và giữ cơ thể dễ chịu
Ngồi lâu một tư thế khi mang thai làm chân dễ phù, mỏi lưng, và theo nhiều khuyến cáo y khoa, ngồi bất động lâu làm tăng nguy cơ huyết khối ở người mang thai. Vì vậy, dừng xe mỗi một hai tiếng để đứng dậy, đi lại vài phút, co duỗi cổ chân khi ngồi, uống nước đều. Bác sĩ có thể khuyên mang vớ y khoa; hỏi trước chuyến đi.
Đường đèo nhiều khúc cua dễ làm say xe, nhất là khi còn ốm nghén. Ngồi ghế trước nếu có thể, nhìn ra xa về phía trước, mở hé cửa sổ, ăn nhẹ thành nhiều bữa nhỏ, tránh đọc hay xem điện thoại lâu trên xe. Không tự dùng thuốc chống say xe; hỏi bác sĩ sản khoa loại nào dùng được trong thai kỳ.
Nếu đi từ TP.HCM, ngủ một đêm ở giữa đường, chẳng hạn ở Gia Nghĩa hoặc một thị trấn lớn trên trục bạn đi, biến một ngày ngồi xe dài thành hai chặng ngắn. Chặng thứ hai vào buổi sáng, khi cơ thể còn tươi, đường đèo dễ chịu hơn nhiều so với đi cuối ngày. Đó cũng là cách để khi tới vùng hồ, bạn vẫn còn đủ sức ra hiên ngắm buổi chiều đầu tiên thay vì chỉ muốn nằm.
Mang theo gối tựa lưng, gối kê cổ, đồ ăn nhẹ, nước, túi nôn phòng khi cần. Mặc quần áo rộng, nhiều lớp mỏng để thay đổi theo nhiệt độ: trong xe máy lạnh, ngoài trạm dừng nắng, lên tới vùng hồ buổi chiều đã se lạnh.
Chọn chỗ ở và nhịp ngày khi đang mang thai
Khi chọn chỗ ở, những điều nhỏ trở nên quan trọng: ô tô vào tới cửa, phòng tầng trệt hoặc ít bậc, nhà vệ sinh trong phòng có sàn chống trơn và tay vịn, nước nóng ổn định, giường không quá thấp. Hỏi thêm chủ nhà cơ sở y tế gần nhất ở đâu, ban đêm có ai đưa đi được không. Chỗ ở gần đường lớn thường tiện hơn chỗ ở sâu trong đồi, dù view kém hơn một chút.
Nhịp ngày nên chậm. Buổi sáng là lúc dễ chịu nhất để ra hiên, đi bộ ngắn. Buổi trưa nghỉ trong phòng thoáng. Chiều muộn ngắm hoàng hôn từ chỗ gần chỗ ở. Tối ngủ sớm, đắp đủ ấm. Không cần đi cùng nhịp với người đi cùng; nếu họ muốn đi thuyền nhỏ hay leo đồi, bạn ở lại nghỉ là hợp lý.
Ăn uống ở vùng hồ có nhiều món nướng, đồ tái, rau sống, rượu cần, rượu ngô được mời trong bữa. Khi mang thai, nên chọn món chín kỹ, nước uống đóng chai hoặc đun sôi, tránh rượu, và hỏi bác sĩ về những thực phẩm cần tránh trong thai kỳ của bạn.
Mang gì khi đi Tà Đùng lúc đang mang thai?
Ngoài hành lý thường, người mang thai nên có thêm một túi riêng để ở chỗ dễ lấy trên xe:
- Sổ khám thai, kết quả siêu âm và xét nghiệm gần nhất, giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm y tế.
- Thuốc, vitamin đang dùng theo chỉ định của bác sĩ, đủ cả chuyến và vài ngày dự phòng.
- Gối tựa lưng, gối kê cổ, vớ y khoa nếu bác sĩ khuyên dùng.
- Đồ ăn nhẹ chia nhiều gói, nước uống, túi nôn, khăn ướt.
- Quần áo rộng nhiều lớp, áo khoác ấm, tất, giày đế bằng chống trơn, không dùng giày cao gót trên đường đất.
- Kem chống muỗi dùng được cho người mang thai theo hướng dẫn của dược sĩ, mũ rộng vành.
- Ghi chú tên, đường tới cơ sở y tế gần nhất và cơ sở có khoa sản gần nhất, lưu trên điện thoại và trên giấy.
Vùng hồ có tạp hoá ở trung tâm xã nhưng thuốc và đồ dùng riêng cho người mang thai rất khó mua. Mang đủ từ nhà là cách duy nhất chắc chắn.
Những dấu hiệu phải đi khám ngay, không chờ về
Ở vùng xa, ranh giới giữa "chờ xem" và "đi ngay" quyết định rất nhiều. Gặp một trong những dấu hiệu dưới đây, dừng mọi hoạt động, nhờ chủ nơi ở chỉ đường tới cơ sở y tế gần nhất và gọi cấp cứu 115 khi cần:
- Ra máu âm đạo, ra nước bất thường.
- Đau bụng dữ dội, đau quặn từng cơn, bụng gò cứng liên tục.
- Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, phù mặt và tay đột ngột.
- Sốt cao, nôn nhiều không ăn uống được.
- Thai máy giảm rõ hoặc không thấy thai máy ở tuổi thai đã cảm nhận được.
- Té ngã, va đập vùng bụng, kể cả khi lúc đầu thấy bình thường.
- Khó thở, đau ngực, sưng đau một bên bắp chân.
Danh sách trên là những dấu hiệu chung thường được dặn trong thai kỳ, không đầy đủ. Bác sĩ của bạn có thể dặn thêm những dấu hiệu riêng; hãy ghi lại và cho người đi cùng biết. Ngay khi tới chỗ ở, hỏi và lưu lại đường tới cơ sở y tế gần nhất, cơ sở có khoa sản gần nhất, thời gian đi ban ngày và ban đêm.
Người đi cùng nên làm gì?
Đọc kỹ những gì bác sĩ dặn. Người đi cùng cần biết các điều kiện bác sĩ đặt ra và những dấu hiệu phải đi khám, để không phải hỏi lại khi người mang thai đang mệt. Nếu có thể, đi cùng một buổi khám trước chuyến đi để nghe trực tiếp.
Giữ giấy tờ y tế. Sổ khám thai, kết quả xét nghiệm, giấy tờ tuỳ thân, thẻ bảo hiểm y tế để ở chỗ dễ lấy, có bản chụp trên điện thoại. Lưu cả số liên lạc của phòng khám, bác sĩ đang theo dõi thai để gọi hỏi khi cần.
Không lái xe sau khi uống rượu bia. Luôn có một người tỉnh táo, có xe, sẵn sàng đưa đi khám bất cứ lúc nào trong chuyến.
Lo phần nặng. Mang vác hành lý, đỡ khi lên xuống bậc, lên xuống bến thuyền, đi trước dò đường dốc và đường trơn sau mưa. Kiểm phòng ở khi nhận: sàn nhà tắm, đèn ngủ, lối đi ban đêm tới nhà vệ sinh.
Tôn trọng nhịp của người mang thai. Khi người mang thai muốn nghỉ, muốn về sớm, hay đổi kế hoạch, đó là ưu tiên của chuyến đi, không phải sự phiền phức.
Câu hỏi thường gặp
Bà bầu đi Tà Đùng được không?
Tuỳ tuổi thai, sức khoẻ của mẹ và lời khuyên của bác sĩ sản khoa. Hãy mô tả chuyến đi cho bác sĩ: đường dài có đèo, đoạn đất xóc, cơ sở y tế có khoa sản ở xa. Nếu bác sĩ đồng ý, đi ô tô riêng, chia chặng, chọn việc nhẹ và tránh hoạt động trên nước, đồi dốc.
Mang thai mấy tháng thì đi du lịch xa được?
Nhiều hướng dẫn sản khoa coi giai đoạn giữa thai kỳ là lúc đi lại thường dễ chịu hơn, nhưng không có mốc chung cho mọi người. Thai kỳ có nguy cơ, gần ngày dự sinh hay có biến chứng trước đó có thể được khuyên không đi xa. Quyết định nên dựa trên ý kiến bác sĩ đang theo dõi bạn.
Bà bầu đi đường đèo có sao không?
Đường đèo nhiều khúc cua dễ gây say xe và mệt, nhất là khi còn ốm nghén. Ngồi ghế trước, nhìn xa, ăn nhẹ, dừng nghỉ thường xuyên và cài dây an toàn đúng cách dưới bụng. Không tự dùng thuốc chống say xe khi mang thai; hỏi bác sĩ trước.
Bà bầu đi thuyền trên hồ Tà Đùng được không?
Đây là câu nên hỏi bác sĩ. Nếu được đồng ý, chọn thuyền lớn có mái, chạy chậm, giờ hồ lặng, mặc áo phao và có người đỡ khi lên xuống bến. Tránh xuồng chạy nhanh bị dập sóng, chèo SUP, kayak và bơi hồ.
Đang mang thai đi Tà Đùng nên ở mấy ngày?
Nếu bác sĩ đồng ý, ba ngày hai đêm thường hợp hơn hai ngày một đêm, vì có một ngày trọn để nghỉ sau chặng đường dài. Đi từ TP.HCM có thể ngủ thêm một đêm giữa đường để không phải ngồi xe cả ngày.