Mang chó mèo đi Tà Đùng được, nhưng không phải nơi ở nào cũng nhận thú cưng, và vùng hồ có những rủi ro mà thú cưng thành phố chưa từng gặp: gà vịt thả rông, chó địa phương, rắn và ve ở bãi cỏ, bờ hồ dốc và sâu. Trước khi đi, cần hỏi chắc nơi ở có nhận không, tập cho bé quen chặng xe dài, kiểm tiêm phòng, và chuẩn bị giữ bé bằng dây dắt gần như suốt chuyến.
Bài này nói về chó là chính vì chó là thú cưng hay được mang đi du lịch nhất; phần cho mèo nằm ở một mục riêng. Đây là thông tin chung cho người nuôi; mọi chuyện về sức khoẻ, tiêm phòng, thuốc say xe của thú cưng phải hỏi bác sĩ thú y.
Có nên mang thú cưng đi Tà Đùng không?
Nên nếu bé quen đi xa và quen người lạ. Chó đã quen ngồi xe, quen ở chỗ lạ, nghe lời gọi về thường có một chuyến vui: chạy trên bãi cỏ, đi bộ buổi sáng quanh đồi, nằm cạnh chủ trên hiên. Với nhiều người, chuyến đi có thú cưng trọn hơn vì không phải gửi bé ở nhà.
Cân nhắc nếu bé hay sợ, hay sủa, chưa quen dây dắt. Chặng xe dài, chỗ ở lạ, tiếng gà, tiếng chó xóm có thể làm bé hoảng. Một chú chó sợ hãi rất dễ giật dây chạy mất ở một vùng đồi rộng mà bé không biết đường.
Không nên với bé quá nhỏ, quá già hoặc đang bệnh. Chó mèo con chưa tiêm phòng đủ, thú già yếu, thú đang điều trị dễ bị ảnh hưởng bởi đường dài, thay đổi nhiệt độ và môi trường lạ. Cơ sở thú y ở vùng nông thôn thưa hơn thành phố nhiều.
Mèo thường không thích đi xa. Phần lớn mèo gắn với lãnh thổ, đổi chỗ ở làm mèo căng thẳng. Nếu chuyến đi chỉ hai ba ngày, gửi mèo ở nhà có người chăm thường tốt cho mèo hơn.
Nghĩ tới người khác ở nơi ở. Khách khác có thể sợ chó, dị ứng lông, có trẻ nhỏ. Thú cưng được kiểm soát tốt là điều kiện để chủ nhà còn muốn nhận thú cưng lần sau.
Hỏi nơi ở những gì trước khi mang thú cưng tới?
Nhiều homestay, villa ở vùng hồ có nuôi chó, mèo, gà của chính họ; có nơi nhận thú cưng của khách, có nơi không. Đừng mang bé tới rồi mới hỏi. Những câu nên nhắn trước khi đặt:
- Có nhận thú cưng không, nhận loại nào, cỡ nào, mấy con. Có phụ thu hay đặt cọc riêng không.
- Thú cưng được ở trong phòng không, được lên giường, lên sofa không, hay phải ở khu riêng.
- Chủ nhà có nuôi chó, mèo, gà vịt không, thả rông hay nhốt. Đây là thông tin quan trọng để tránh xung đột.
- Khuôn viên có rào không, có cổng đóng được không, có bờ hồ hay dốc gần không.
- Quy định về vệ sinh: khu cho bé đi vệ sinh, cách dọn, có cần mang thảm lót không.
- Gần đó có cơ sở thú y không, ở thị trấn nào, đi mất bao lâu.
Ghi lại thoả thuận bằng tin nhắn. Khi tới nơi, giới thiệu bé với chủ nhà, giữ dây dắt cho tới khi biết chắc khuôn viên an toàn. Bài này không đánh giá nơi ở cụ thể.
Chặng xe dài: tập cho bé quen và giữ an toàn trên đường
Từ TP.HCM lên vùng hồ mất trọn một ngày đường, có đèo nhiều khúc cua. Với chó chưa quen xe, đó là một thử thách lớn. Vài tuần trước chuyến đi, nên tập cho bé những chuyến xe ngắn rồi dài dần, kết thúc bằng điều bé thích như đi dạo hay phần thưởng, để bé liên kết xe với điều tốt. Nếu bé say xe nặng, hỏi bác sĩ thú y; không tự cho thú cưng dùng thuốc say xe của người.
Trên xe, bé nên ở trong lồng vận chuyển cố định chắc hoặc đeo đai an toàn dành cho thú cưng, không để bé đi lại tự do trong xe, không để bé thò đầu ra cửa sổ trên quốc lộ. Cho bé ăn nhẹ từ vài giờ trước khi đi, mang đủ nước và bát gấp. Dừng nghỉ mỗi một hai tiếng cho bé xuống đi lại, đi vệ sinh, luôn đeo dây trước khi mở cửa xe vì trạm dừng ven quốc lộ có xe tải chạy qua sát.
Không bao giờ để thú cưng một mình trong xe đóng kín dưới nắng, kể cả vài phút. Nắng trưa vùng cao gắt, xe đỗ ngoài trời nóng lên rất nhanh. Xe khách thường không nhận thú cưng hoặc chỉ nhận trong lồng theo quy định riêng của nhà xe; nếu không đi xe riêng, phải hỏi trước. Đi xe máy chở chó đường dài qua đèo là việc không nên.
Ở vùng quê: những rủi ro thú cưng thành phố chưa từng gặp
Vùng hồ Tà Đùng là nông thôn thật, với vật nuôi, vườn rẫy và thiên nhiên. Thú cưng quen căn hộ và công viên thành phố sẽ gặp nhiều thứ mới:
- Gà vịt, trâu bò thả rông: chó đuổi gà là chuyện hay xảy ra và có thể làm mất lòng người dân, phải đền bù. Giữ dây dắt khi đi qua xóm, qua vườn.
- Chó địa phương: chó nhà dân ở vùng quê thường thả và giữ lãnh thổ. Khi gặp, giữ bé sát người, đi vòng, không để hai con lao vào nhau.
- Rắn, côn trùng, ve rận: bãi cỏ cao, bụi rậm, rẫy cà phê có thể có rắn và ve. Tránh để bé sục vào bụi, kiểm tra lông sau mỗi buổi đi chơi. Thuốc phòng ve, rận hỏi bác sĩ thú y trước chuyến đi.
- Thuốc bảo vệ thực vật: vườn rẫy có thể vừa phun thuốc. Không để bé ăn cỏ, uống nước đọng trong vườn.
- Bờ hồ dốc và sâu: chó thích nước có thể lao xuống hồ; bờ dốc, nước lạnh, có chỗ khó leo lên. Chỉ cho bé xuống nước ở chỗ bờ thoải, có dây dài, có người canh; cân nhắc áo phao cho chó nếu bé hay bơi.
- Sân phơi nông sản mùa thu hoạch: vào mùa hái cà phê, thường quanh cuối năm, nhiều nhà trong xã trải cà phê, tiêu ra sân và cả mép đường để phơi, xe chở nông sản chạy nhiều hơn trên đường thôn. Đừng để bé chạy qua, đi vệ sinh hay nằm lên sân phơi của nhà người ta, và giữ dây ngắn khi xe tải đi ngang.
- Đêm lạnh: giống chó lông ngắn, chó nhỏ có thể lạnh vào đêm và sáng sớm trên đồi. Mang ổ, chăn hoặc áo cho bé.
Nguyên tắc chung: ở vùng quê, dây dắt là thứ bảo vệ cả bé lẫn mối quan hệ của bạn với người dân. Thả bé chạy tự do chỉ ở khuôn viên có rào và đã được chủ nhà đồng ý.
Tiêm phòng, giấy tờ và chuyện bệnh dại
Bệnh dại vẫn là mối lo ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam, và thú cưng mang đi chơi có thể tiếp xúc với chó, mèo địa phương chưa được tiêm phòng. Trước chuyến đi, kiểm sổ tiêm phòng của bé, bảo đảm mũi dại và các mũi cơ bản còn hiệu lực theo lịch bác sĩ thú y đã đặt. Mang theo sổ tiêm hoặc ảnh chụp, phòng khi chủ nơi ở hỏi hoặc khi phải đưa bé đi khám.
Nếu bé bị chó lạ cắn, ghi nhớ đặc điểm con chó cắn và nhà chủ nếu biết, rửa vết thương bằng nước sạch và xà phòng, rồi liên hệ bác sĩ thú y sớm nhất có thể. Nếu người bị chó cắn, kể cả chó của chính mình khi bé hoảng, phải rửa vết thương ngay và đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại cho người; đây là việc không được chờ đợi.
Ở vùng hồ, cơ sở thú y không nhiều; phòng khám thú y thường tập trung ở các đô thị như khu Gia Nghĩa. Trước chuyến đi, hỏi bác sĩ thú y quen của bạn có tư vấn qua điện thoại không, và ghi lại tên cơ sở thú y gần vùng hồ nhất mà chủ nơi ở biết. Khi bé có dấu hiệu bất thường như nôn liên tục, khó thở, bỏ ăn uống, li bì hoặc nghi bị rắn cắn, đừng chờ: đưa bé tới bác sĩ thú y ngay.
Đeo cho bé vòng cổ có thẻ tên và số liên lạc của bạn; nếu bé có gắn chip, kiểm thông tin còn đúng. Ở vùng đồi rộng, một chú chó lạc có thể chạy rất xa; thẻ tên giúp người dân liên hệ lại. Chụp sẵn vài tấm ảnh rõ của bé trước chuyến đi để dùng khi cần tìm.
Riêng cho mèo: nếu phải mang theo
Lồng vận chuyển là bắt buộc. Mèo hoảng có thể lách qua khe nhỏ nhất, kể cả khe cửa xe hé mở ở trạm dừng. Trên xe và khi tới nơi, mèo ở trong lồng cho tới khi vào phòng đã đóng kín cửa, kiểm cả cửa sổ và khe hở dưới cửa.
Một phòng kín, không ra ngoài. Ở chỗ lạ, mèo nên ở trong một phòng kín suốt chuyến. Mèo thành phố thả ra vùng đồi rất dễ lạc và khó bắt lại; vùng hồ còn có chó thả rông, rắn và chim săn mồi mà mèo nhà chưa từng gặp. Treo biển nhắc hoặc dặn người cùng phòng luôn đóng cửa.
Mang khay vệ sinh và cát quen. Mèo nhạy với mùi; cát quen giúp mèo đi vệ sinh bình thường ở chỗ lạ. Vùng hồ gần như không có chỗ bán cát mèo, nên mang đủ cho cả chuyến.
Đồ ăn quen. Đổi thức ăn đột ngột cộng căng thẳng dễ làm mèo bỏ ăn hoặc rối loạn tiêu hoá. Nếu mèo bỏ ăn quá một ngày, liên hệ bác sĩ thú y quen qua điện thoại để được tư vấn.
Một món đồ có mùi nhà. Chăn, gối, đồ chơi quen giúp mèo bớt căng thẳng.
Báo với chủ nhà. Nơi ở có chó hoặc có mèo của họ cần biết để giữ khoảng cách, tránh xung đột.
Một ngày với chó ở vùng hồ trông thế nào?
Thú cưng cũng cần nhịp ngày hợp với vùng hồ. Một khung tham khảo cho chủ mang chó theo:
- Sáng sớm: dắt bé đi dạo trên đường bằng quanh chỗ ở khi trời mát, đường còn vắng xe. Đây là giờ bé hào hứng nhất và cũng là giờ ít gặp gà vịt thả ngoài đường hơn buổi trưa.
- Sáng: cho ăn, rồi cho bé nghỉ trong phòng hoặc khu được phép khi bạn đi thuyền. Thuyền ngắm hồ thường không phải nơi cho chó, trừ khi chủ thuyền đồng ý và bé quen nước.
- Trưa: để bé trong bóng mát, đủ nước; nắng trưa vùng cao gắt, đường nhựa và đá nóng có thể làm bỏng chân bé.
- Chiều muộn: đi dạo lần hai, ngồi cùng bé ngắm hoàng hôn ở chỗ có rào hoặc giữ dây.
- Tối: lau chân, kiểm tra ve rận, cho bé ngủ ở ổ quen, trong nhà, tránh lạnh và tránh bé sủa làm phiền khách khác.
Không để bé một mình trong phòng quá lâu nếu bé hay sủa hay cào cửa khi vắng chủ. Ở nơi lạ, điều đó dễ làm phiền chủ nhà và khách khác hơn ở nhà.
Túi đồ cho thú cưng khi đi Tà Đùng
Ở vùng hồ, đồ dùng và thức ăn cho thú cưng rất khó mua, phần lớn phải mang từ nhà:
- Thức ăn quen đủ cả chuyến cộng thêm hai ngày, bát ăn, bát nước gấp, bình nước.
- Dây dắt chắc, vòng cổ có thẻ tên, thêm một sợi dây dài cho chỗ thoáng.
- Lồng vận chuyển hoặc đai an toàn trên xe.
- Túi nhặt phân, khăn lau, thảm lót, bình xịt khử mùi dành cho thú cưng.
- Ổ nằm hoặc chăn quen, áo ấm cho chó nhỏ, chó lông ngắn.
- Sổ tiêm phòng, thuốc đang dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y.
- Khăn tắm riêng cho bé, vì đường đất đỏ làm bé bẩn rất nhanh sau mưa.
Luôn nhặt phân của bé ở mọi nơi, kể cả trên đồi hay ven đường đất. Ở vùng nông thôn, đó là phép lịch sự để người dân và chủ nhà không thấy khách mang thú cưng là phiền.
Câu hỏi thường gặp
Homestay ở Tà Đùng có nhận chó không?
Có nơi nhận, có nơi không, và điều kiện mỗi nơi khác nhau. Hỏi trước khi đặt về loại, cỡ thú cưng được nhận, bé ở trong phòng hay khu riêng, có phụ thu không, chủ nhà có nuôi chó hay gà thả rông không, và ghi lại thoả thuận bằng tin nhắn.
Chó say xe khi đi đường dài lên Tà Đùng thì làm sao?
Tập cho bé những chuyến xe ngắn dài dần trước vài tuần, cho ăn nhẹ trước khi đi, giữ bé cố định trong lồng hoặc đai an toàn, dừng nghỉ thường xuyên. Nếu bé say nặng, hỏi bác sĩ thú y; không tự cho bé dùng thuốc say xe của người.
Mang chó đi Tà Đùng có cần tiêm phòng dại không?
Nên bảo đảm mũi dại và các mũi cơ bản còn hiệu lực theo lịch bác sĩ thú y trước khi đi, vì ở vùng nông thôn bé có thể gặp chó mèo địa phương chưa tiêm phòng. Mang theo sổ tiêm hoặc ảnh chụp sổ tiêm.
Có nên thả chó chạy tự do quanh hồ Tà Đùng không?
Không nên, trừ khuôn viên có rào và được chủ nhà cho phép. Vùng hồ có gà vịt thả rông, chó địa phương, rắn, ve, vườn vừa phun thuốc và bờ hồ dốc sâu. Một chú chó lạc trên vùng đồi rộng rất khó tìm lại.
Có nên mang mèo đi du lịch Tà Đùng không?
Phần lớn mèo không thích đổi chỗ ở, nên với chuyến hai ba ngày, gửi mèo ở nhà có người chăm thường tốt hơn. Nếu phải mang theo, giữ mèo trong lồng khi di chuyển và trong một phòng kín suốt chuyến, mang cát và thức ăn quen.