Phượt xe máy đi Tà Đùng có chi phí gồm năm phần: chuẩn bị xe trước chuyến, nhiên liệu, đồ bảo hộ và đồ đi đường, chỗ ngủ ở vùng hồ và dọc đường nếu chia chặng, và dự phòng sửa xe, thời tiết. Tiền xăng thường chỉ chiếm một phần nhỏ; phần lớn hơn là những thứ quanh chiếc xe và người lái.
Với người đi một mình hoặc hai người một xe, xe máy là cách đi có chi phí trên đầu người thấp, lại chủ động khi đi lại trong vùng hồ. Nhưng quãng đường từ TP.HCM lên cao nguyên dài, có đèo, có đoạn đường đất đỏ trơn khi mưa, nên chuẩn bị không đủ là chi phí sẽ dồn về dọc đường, nơi bạn ít lựa chọn nhất.
Bài này chỉ bàn chuyện tiền. Cách lái đường đèo, đường đất đỏ, chọn hướng đi đã có ở chuyên mục đường đi và phương tiện. Không có giá thật; ví dụ dùng "đơn vị" giả định.
Năm phần chi phí của một chuyến phượt xe máy
Bảng dưới gom đủ các khoản, cùng ghi chú khoản nào chỉ phải chi một lần và dùng được cho nhiều chuyến sau:
| Phần | Gồm | Chi một lần hay mỗi chuyến |
|---|---|---|
| Chuẩn bị xe | Thay dầu, má phanh, lốp, xích, bugi, đèn, ắc quy | Mỗi chuyến kiểm tra; thay khi cần |
| Nhiên liệu | Xăng cho chặng đi, về và chạy trong vùng | Mỗi chuyến |
| Đồ bảo hộ, đồ đi đường | Mũ bảo hiểm đạt chuẩn, găng tay, áo mưa bộ, giày kín, giáp tay chân, túi chống nước, dây buộc | Chủ yếu một lần, dùng nhiều chuyến |
| Chỗ ngủ | Phòng nghỉ, homestay hoặc phí cắm trại ở vùng hồ; thêm chỗ ngủ dọc đường nếu chia chặng | Mỗi chuyến |
| Dự phòng | Sửa xe giữa đường, vá lốp, ở thêm vì mưa, thuốc | Mỗi chuyến, dư thì giữ lại |
Người đi phượt lần đầu thường thấy tổng chi phí chuyến đầu cao vì phải sắm đồ bảo hộ. Từ chuyến thứ hai, phần này gần như bằng không. Khi so chi phí xe máy với các phương tiện khác, nên tách phần sắm đồ ra để so công bằng; nhưng khi lập ngân sách cho chuyến đầu, phải cộng đủ.
Một khoản ít người nghĩ tới là giấy tờ và bảo hiểm của chính chiếc xe: bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc còn hạn, giấy đăng ký xe mang theo, bằng lái đúng hạng. Thiếu giấy tờ khi bị kiểm tra dọc quốc lộ có thể phát sinh tiền phạt và mất thời gian; mức phạt theo quy định hiện hành, nên kiểm trước khi đi thay vì để tới lúc dừng xe mới biết.
Tiền chuẩn bị xe: tính vào chuyến này hay chia cho nhiều tháng?
Danh sách hạng mục cần kiểm (phanh, lốp, xích, dầu, đèn, ắc quy) đã có ở bài phượt xe máy trong chuyên mục đường đi và phương tiện. Ở góc tiền, câu hỏi là khoản đó nằm ở đâu trong ngân sách. Cách xếp gọn:
- Đưa xe đi kiểm sớm vài ngày và xin thợ báo trước những gì cần làm, kèm tiền công, trước khi đồng ý sửa.
- Tách làm hai cột: việc làm vì chuyến đi (thay dầu sớm hơn hạn, chỉnh xích, kiểm tổng quát) và việc đằng nào cũng phải làm (má phanh đã mòn, lốp đã trơn gai).
- Cột thứ nhất tính vào chuyến đi và chia cho người ngồi trên xe nếu đi hai người.
- Cột thứ hai là bảo dưỡng của chủ xe, dùng cho nhiều tháng sau; không nên dồn hết vào chuyến rồi kết luận đi xe máy đắt.
- Không vì cột thứ hai tốn tiền mà hoãn sửa. Phanh mòn, lốp trơn trên đèo dài và đất đỏ ướt là thứ không được để "chạy tạm".
- Xe đi thuê thì phần này là của bên cho thuê; việc của bạn là kiểm khi nhận xe, chụp ảnh tình trạng xe và hỏi rõ ai trả khi hỏng giữa đường.
Ví dụ giả định: kiểm tra tổng quát và thay dầu là 4 đơn vị, thuộc cột thứ nhất. Thay má phanh và một lốp đã mòn là 8 đơn vị, thuộc cột thứ hai. Ngân sách chuyến chỉ ghi 4 đơn vị, nhưng chủ xe vẫn phải có đủ 12 đơn vị trước ngày đi. Nếu xe là xe mượn, nhiều nhóm góp vào cột thứ nhất và một phần hao mòn, thoả thuận từ trước.
Tiền xăng: tính đúng quãng đường và mức hao thật
Cách tính tiền xăng đơn giản: quãng đường khứ hồi nhân mức tiêu hao nhân giá nhiên liệu. Cái khó là hai con số đầu. Quãng đường thực tế dài hơn quãng đường trên bản đồ số vì bạn còn chạy trong vùng hồ: ra điểm ngắm, ra bến thuyền, đi ăn, đi chợ. Mỗi lượt vài cây số, nhưng đường dốc và nhiều lượt cộng lại thành đáng kể. Một cách ước an toàn là cộng thêm một phần năm quãng đường chính.
Mức tiêu hao thật cũng cao hơn mức ghi trên giấy. Xe chở hai người, chở thêm balo, lều, leo dốc dài, chạy chậm qua đoạn kẹt xe, đều làm xe hao hơn. Nếu bạn biết mức hao thường ngày của xe mình, cộng thêm một chút cho đường đèo. Chọn hướng đi cũng ảnh hưởng: hướng nhiều đèo dốc tốn hơn hướng đường bằng dù quãng đường tương đương.
Ví dụ giả định: quãng đường chính khứ hồi 500 km, cộng một phần năm chạy trong vùng thành 600 km. Xe hao 2,2 lít mỗi 100 km khi chở hai người leo dốc, tức khoảng 13 lít. Nếu mỗi lít là 1 đơn vị, tiền xăng khoảng 13 đơn vị cho cả xe, 6,5 đơn vị mỗi người. Nhớ đổ đầy ở thị trấn lớn trước khi vào đoạn vắng, vì cây xăng trên các đoạn giữa thị trấn và trong vùng hồ thưa hơn.
Đồ bảo hộ và đồ đi đường: sắm một lần, dùng nhiều chuyến
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng. Đây là thứ không tiết kiệm, và là khoản sắm một lần dùng nhiều năm nên chia ra mỗi chuyến chẳng đáng là bao. Mũ trùm đầu hoặc nửa đầu có kính giúp chắn gió lạnh và bụi đường đất đỏ.
Áo mưa bộ, không phải áo mưa cánh dơi. Giông chiều mùa mưa đến nhanh, áo cánh dơi bay trên đồi gió vừa ướt vừa nguy hiểm. Áo mưa bộ đắt hơn nhưng dùng được nhiều năm.
Găng tay, giày kín, giáp tay chân nếu có. Bảo vệ khi trượt ngã trên đất đỏ, giữ ấm tay buổi sáng lạnh.
Túi chống nước và dây buộc hàng. Balo buộc sau xe đi mưa là ướt hết đồ. Túi chống nước giữ quần áo, điện thoại, giấy tờ khô.
Đồ nghề nhỏ và đèn pin. Bơm tay hoặc bình vá lốp nhanh, vài dụng cụ cơ bản, đèn đội đầu.
Giá đỡ điện thoại và sạc trên xe nếu cần. Dùng bản đồ số dọc đường, nhưng nhớ tải bản đồ ngoại tuyến vì sóng không đều.
Áo ấm và áo chắn gió. Trên cao nguyên, buổi sáng sớm và tối chạy xe rất lạnh vì gió thổi liên tục. Một áo khoác chắn gió mỏng mặc trong áo mưa giúp người lái tỉnh táo, không run tay khi giữ phanh xuống dốc.
Chỗ ngủ: ở vùng hồ và có nên chia chặng ngủ dọc đường?
Ở vùng hồ, người đi phượt có ba lựa chọn chỗ ngủ phổ biến: phòng nghỉ đơn giản dọc quốc lộ, homestay trên đồi, hoặc cắm trại ở khu được phép nếu mang lều. Với xe máy, bạn chở được ít đồ nên cắm trại cần chọn đồ gọn nhẹ; nếu thiếu đồ ấm thì đêm vùng hồ sẽ rất khó chịu. Nhiều người phượt chọn phòng đơn giản cho đêm đầu sau chặng dài, và cắm trại cho đêm thứ hai khi đã quen nơi.
Chia chặng là câu hỏi lớn hơn về tiền. Đi từ TP.HCM lên vùng hồ trong một ngày bằng xe máy là chặng dài, ngồi trên yên nhiều giờ. Một số người chọn ngủ một đêm dọc đường, ở Bảo Lộc nếu đi hướng quốc lộ 20, hoặc ở Đồng Xoài hay Gia Nghĩa nếu đi hướng quốc lộ 14, rồi sáng hôm sau mới chạy đoạn cuối vào vùng hồ. Cách này thêm một đêm ở, nhưng đổi lại không phải chạy xe khi đã mệt và không phải tới nơi lúc trời tối.
Ví dụ giả định: một đêm phòng đơn giản ở điểm dừng dọc đường là 15 đơn vị cho hai người. Khoản đó nhỏ hơn nhiều so với rủi ro chạy đoạn đèo cuối lúc chập tối trong trạng thái mệt. Nếu lịch cho phép, chia chặng là khoản chi đáng nhất của một chuyến phượt xe máy đường dài.
Ví dụ ngân sách: hai người một xe, ba ngày hai đêm
Bảng dưới là ví dụ giả định cho hai người đi chung một xe máy từ TP.HCM, ngủ một đêm ở điểm dừng dọc đường và một đêm ở vùng hồ, đã có sẵn đồ bảo hộ:
| Khoản | Cả xe (đơn vị) | Mỗi người (đơn vị) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Kiểm tra xe, thay dầu | 4 | 2 | Làm ở nhà trước chuyến |
| Xăng | 13 | 6,5 | Gồm chạy trong vùng hồ |
| Đêm ở dọc đường | 15 | 7,5 | Phòng đơn giản |
| Đêm ở vùng hồ | 25 | 12,5 | Homestay |
| Ăn uống ba ngày | 30 | 15 | Quán dọc đường, một bữa đặt tại nơi ở |
| Thuyền ghép | 8 | 4 | Một lần |
| Gửi xe, lặt vặt | 4 | 2 | |
| Dự phòng sửa xe, mưa | 20 | 10 | Trả lại nếu không dùng |
| Tổng | 119 | 59,5 |
Những con số trên chỉ minh hoạ tỷ lệ. Điều đáng để ý: xăng chỉ hơn một phần mười tổng, chỗ ở và ăn uống chiếm phần lớn, dự phòng chiếm khoảng một phần sáu. Người đi một mình trên một xe sẽ gánh toàn bộ tiền xăng và chỗ ở, nên chi phí mỗi người cao hơn đáng kể so với hai người một xe.
Những khoản tiết kiệm sai cách khi đi xe máy
Bỏ qua kiểm tra xe vì xe "vẫn chạy tốt". Xe chạy tốt trong phố chưa chắc chịu được đèo dài và đường đất đỏ. Sửa giữa đường vừa đắt vừa mất thời gian.
Dùng áo mưa mỏng rẻ tiền. Rách sau một trận giông, người ướt, lạnh, dễ ốm. Một bộ áo mưa tốt dùng được nhiều chuyến.
Chạy một mạch để bớt đêm ở. Chạy xe mệt, tới nơi trong đêm trên đường lạ là rủi ro lớn nhất của chuyến phượt.
Chở quá nặng hoặc quá số người. Xe chở quá tải mất ổn định khi phanh trên dốc, hao xăng, mòn phanh lốp nhanh.
Không có dự phòng. Một lần vá lốp, một đêm kẹt mưa là đủ làm một chuyến rẻ thành chuyến phải mượn tiền bạn đồng hành.
Đổ xăng ít một để giữ tiền mặt. Đổ từng ít rồi tới đoạn vắng mới thấy cây xăng gần nhất còn xa. Đổ đầy ở thị trấn lớn là cách chắc nhất, tiền xăng không vì thế mà tăng.
Mua đồ bảo hộ kém chất lượng. Găng tay, giày, mũ rẻ mà không đạt chuẩn chỉ cho cảm giác yên tâm. Thà sắm ít món nhưng đúng chuẩn, dùng được nhiều năm.
Đi theo đoàn nhiều xe: chia chi phí chung thế nào?
Nhiều chuyến phượt lên vùng hồ đi theo đoàn ba bốn xe. Khi đó, ngoài chi phí riêng của từng xe như xăng, sửa xe, còn có những khoản chung: chỗ ở, bữa ăn chung, thuyền, có khi là đồ nghề chung và một người dẫn đường quen tuyến. Cách gọn là mỗi xe tự lo xăng và sửa xe của mình, còn các khoản chung thì gom vào một quỹ do một người giữ.
Câu hỏi hay gây khó chịu là sự cố của một xe. Khi một xe hỏng, cả đoàn phải dừng chờ, có khi phải ở thêm. Tiền sửa xe thuộc về chủ xe, nhưng tiền ở thêm của cả đoàn thì sao? Nhiều đoàn thoả thuận trước: sự cố xe do không kiểm tra trước thì chủ xe chịu phần lớn, còn sự cố do thời tiết hay đường xá thì quỹ chung chịu. Thoả thuận nào cũng được, miễn là nói từ đầu.
Đi đoàn còn có lợi về chi phí: chia đồ nghề, chia một bộ sơ cứu, chia tiền thuê nguyên căn ở vùng hồ. Nhưng đoàn càng đông càng khó giữ nhịp, càng dễ phải chạy muộn vì chờ nhau. Đặt giờ xuất phát và giờ dừng nghỉ rõ ràng, để tiết kiệm được từ việc đi chung không bị đổi lại bằng một chặng đèo lúc trời tối.
Câu hỏi thường gặp
Phượt xe máy đi Tà Đùng có rẻ hơn đi xe khách không?
Với hai người một xe, tiền xăng chia đôi thường thấp hơn hai vé xe khách, và bạn chủ động đi lại trong vùng hồ. Nhưng khi cộng kiểm tra xe, đồ bảo hộ, dự phòng sửa xe và có thể thêm một đêm ngủ dọc đường, khoảng cách thu hẹp. Người đi một mình thì xe khách thường không đắt hơn.
Đi xe máy từ TP.HCM lên Tà Đùng có nên ngủ dọc đường không?
Nếu lịch cho phép, chia chặng và ngủ một đêm ở điểm dừng dọc đường giúp không phải chạy liên tục nhiều giờ và không phải vào vùng hồ khi trời tối. Thêm một đêm ở là khoản chi nhỏ so với rủi ro chạy đèo trong trạng thái mệt.
Tính tiền xăng đi Tà Đùng bằng xe máy thế nào?
Lấy quãng đường khứ hồi trên bản đồ số, cộng thêm khoảng một phần năm cho chạy trong vùng hồ, nhân với mức hao thật của xe khi chở người và leo dốc, rồi nhân giá nhiên liệu tại thời điểm đi. Đổ đầy ở thị trấn lớn trước khi vào đoạn vắng.
Đi một mình một xe máy thì tốn hơn đi hai người bao nhiêu?
Xăng, kiểm xe, gửi xe và dự phòng sửa xe tính theo xe nên người đi một mình gánh trọn, thường gấp đôi phần mỗi người của xe chở hai. Chỗ ở tính theo phòng cũng không chia được. Vì vậy người đi một mình nên so kỹ với xe khách cộng thuê xe máy tại chỗ trước khi quyết định chạy cả chặng dài.
Đồ bảo hộ tối thiểu cho chuyến phượt Tà Đùng là gì?
Mũ bảo hiểm đạt chuẩn cài quai đúng, áo mưa bộ, găng tay, giày kín, túi chống nước cho đồ đạc và điện thoại. Có điều kiện thì thêm giáp tay chân. Đây là những khoản không nên cắt để tiết kiệm vì gắn trực tiếp với an toàn.
Dự phòng cho chuyến phượt xe máy nên để bao nhiêu?
Ít nhất đủ cho một đêm ở thêm cộng ăn uống một ngày và một lần sửa xe ở mức vừa. Đi mùa mưa hoặc xe đã cũ thì để cao hơn. Phần không dùng đến được giữ lại cho chuyến sau hoặc chia lại cho người đi cùng.