Chi phí đi lại lên Tà Đùng được tính theo bốn cách khác nhau: xe khách tính theo đầu người, xe máy và ô tô tự lái tính theo quãng đường và nhiên liệu, xe thuê riêng tính theo chuyến hoặc theo ngày. Vì cách tính khác nhau nên không có phương tiện nào rẻ nhất cho mọi nhóm; một người đi một mình và một nhóm sáu người sẽ có câu trả lời ngược nhau.
Bài này đi qua từng phương tiện: tiền gồm những gì, khoản nào hay bị quên, và tính theo đầu người ra sao để so sánh công bằng. Đường đi, cách lái, cách chuẩn bị xe đã có trong chuyên mục đường đi và phương tiện; ở đây chỉ bàn về tiền.
Không có giá vé hay giá thuê thật trong bài. Giá nhiên liệu, giá vé, phí đường bộ thay đổi theo thời điểm; ví dụ dùng "đơn vị" giả định để minh hoạ cách cộng. Trước ngày đi, hãy hỏi lại nhà xe, nơi cho thuê và kiểm quãng đường trên bản đồ số.
So nhanh bốn cách đi theo cách tính tiền
Bảng dưới không xếp hạng phương tiện nào tốt hơn. Nó cho biết mỗi cách đi tính tiền theo gì, và hợp với nhóm như thế nào:
| Phương tiện | Tính tiền theo | Khoản đi kèm hay quên | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Xe khách liên tỉnh | Đầu người, mỗi chiều | Xe ra bến, xe chặng cuối từ điểm xuống tới nơi ở, đi lại trong vùng | Người đi một mình, đi đôi, không lái xe |
| Xe máy tự đi | Quãng đường × mức tiêu hao | Kiểm tra xe trước chuyến, đồ bảo hộ, sửa xe dọc đường, gửi xe | Người quen đường đèo, đi ít đồ |
| Ô tô tự lái | Quãng đường × mức tiêu hao, cộng phí đường bộ | Trạm thu phí, gửi xe, hao mòn xe, người lái mệt | Nhóm bốn đến bảy người, gia đình |
| Xe thuê riêng có tài xế | Chuyến hoặc ngày, theo cỡ xe | Chỗ ngủ và bữa ăn của tài xế, phụ thu ngày lễ, chờ thêm giờ | Nhóm đông, người lớn tuổi, không muốn tự lái |
Điểm chung của mọi phương tiện: chi phí đi lại không chỉ là chặng từ nhà lên và chặng về. Vùng hồ Tà Đùng không có một trung tâm, các điểm cách nhau nhiều quả đồi, nên phần chạy trong vùng cũng phải tính.
Đi xe khách: vé rẻ trên đầu người nhưng đừng quên chặng cuối
Với người đi một mình hoặc đi đôi, xe khách thường là cách đi lại có chi phí thấp nhất tính trên đầu người. Các tuyến từ TP.HCM lên Gia Nghĩa, hay các tuyến chạy qua quốc lộ 28, cho phép bạn xuống ở thị trấn hoặc dọc đường gần vùng hồ. Giá vé tuỳ nhà xe, loại xe ghế ngồi hay giường nằm, và thời điểm; hỏi trực tiếp nhà xe trước khi đi.
Khoản dễ bị quên là hai chặng nối. Chặng thứ nhất là từ nhà ra bến xe hoặc điểm đón, nhất là khi xe chạy sớm hoặc khuya. Chặng thứ hai là từ chỗ xuống xe tới nơi ở ven hồ, vì xe khách không vào các đường thôn trên đồi. Bạn có thể nhờ chủ nơi ở đón, gọi xe tại chỗ, hoặc thuê xe máy ở thị trấn. Mỗi lựa chọn có giá khác nhau, nên hỏi trước khi đặt vé.
Khoản thứ ba là đi lại trong vùng trong những ngày ở đó. Không có xe riêng thì mỗi lần ra bến thuyền, đi điểm ngắm, đi ăn đều phải nhờ người chở. Với chuyến hai ngày, cộng ba khoản này lại có khi gần bằng tiền vé hai chiều. Nhiều người đi xe khách chọn thuê một chiếc xe máy tại Gia Nghĩa để chủ động trong vùng; muốn làm vậy thì phải có bằng lái phù hợp và quen đường dốc.
Xe máy: một người một xe hay hai người một xe tính khác hẳn nhau
Xe máy cho cảm giác rẻ vì chỉ thấy tiền xăng, nhưng chi phí thật gồm cả phần chuẩn bị và rủi ro dọc đường. Bài riêng về chi phí phượt xe máy trong chuyên mục này đi kỹ từng khoản; ở đây chỉ cần bốn bước để đặt xe máy lên cùng bàn cân với các phương tiện khác:
- Cộng mọi khoản theo xe, không theo người: xăng, kiểm tra xe trước chuyến, dự phòng sửa xe, gửi xe. Những khoản này gần như không đổi dù xe chở một hay hai người.
- Tách riêng đồ bảo hộ nếu đã có sẵn từ chuyến trước; nếu phải sắm mới thì cộng vào chuyến đầu, đừng giấu đi rồi kết luận xe máy rẻ.
- Chia cho số người ngồi trên xe. Hai người một xe thì mỗi người gánh một nửa; đi một mình thì gánh trọn.
- So với vé xe khách của chính người đó, đã cộng chặng cuối và đi lại trong vùng như phần trên.
Ví dụ giả định: tổng các khoản theo xe của một chuyến hai ngày là 22 đơn vị. Hai người một xe, mỗi người 11 đơn vị, rẻ hơn rõ so với vé xe khách cộng chặng nối ở bảng cuối bài. Một người một xe thì gánh trọn 22 đơn vị, gần ngang đi xe khách mà lại mệt và chịu rủi ro thời tiết một mình. Vì vậy câu hỏi "xe máy có rẻ không" luôn phải đi kèm câu "mấy người một xe".
Ô tô tự lái: nhiên liệu, phí đường bộ và người lái
Ô tô tự lái là phương tiện mà chi phí giảm mạnh theo số người. Tiền nhiên liệu và phí đường bộ gần như không đổi dù xe chở hai hay bảy người, nên chia đều thì nhóm càng đông mỗi người trả càng ít. Cách tính nhiên liệu giống xe máy: quãng đường khứ hồi cộng phần chạy trong vùng, nhân mức tiêu hao của xe, nhân giá nhiên liệu. Xe chở đủ người, nhiều hành lý và leo dốc sẽ hao hơn số ghi trong sổ.
Phí đường bộ là khoản thứ hai. Các hướng lên cao nguyên có trạm thu phí và có thể đi qua đoạn cao tốc tính phí. Tổng phí phụ thuộc hướng đi bạn chọn và loại xe; cách chắc nhất là xem trước tuyến trên bản đồ số rồi tìm thông tin trạm thu phí hiện hành. Đừng quên nhân đôi cho chiều về.
Khoản thứ ba ít ai cộng là hao mòn xe và sức người lái. Đường đèo, đường đất đỏ ở vùng hồ làm lốp, phanh, gầm xe làm việc nhiều hơn. Nếu xe là xe đi mượn, nhiều nhóm góp thêm một phần để chủ xe bảo dưỡng sau chuyến. Nếu chỉ có một người lái, hãy tính thời gian nghỉ dọc đường; chi phí một bữa ăn trưa nghỉ ngơi nhỏ hơn nhiều so với rủi ro người lái mệt trên đèo. Phần đường lên bằng ô tô tự lái từ TP.HCM đã có ở các trang chuyên về chỗ ở; ở đây chỉ nhắc khía cạnh tiền.
Thuê xe riêng có tài xế: hỏi gì để báo giá không đội lên
Giá trọn chuyến hay theo ngày? Có nơi báo giá trọn gói đi và về, có nơi tính theo ngày xe nằm lại. Chuyến hai ngày một đêm mà xe ở lại với nhóm thì thường tính khác chuyến chỉ đưa lên rồi về không. Hỏi rõ xe có chở nhóm đi lại trong vùng không, hay chỉ đưa tới nơi ở.
Tài xế ngủ ở đâu, ăn thế nào? Với chuyến qua đêm, chỗ ngủ và bữa ăn của tài xế có khi đã gồm trong giá, có khi nhóm phải lo riêng. Hỏi trước để còn đặt thêm chỗ ở nếu cần.
Phí đường bộ, gửi xe ai trả? Có báo giá đã gồm phí đường bộ, có báo giá thì không. Chênh lệch này đủ để làm hai báo giá trông giống nhau thành khác nhau.
Ngày lễ, giờ đêm, chờ thêm giờ. Dịp lễ Tết thường phụ thu. Nếu kế hoạch có thể kéo dài vì muốn chờ hoàng hôn hay mưa, hỏi cách tính khi xe phải chờ thêm hoặc về muộn.
Cỡ xe đúng với số người và hành lý. Xe nhỏ chở đủ người nhưng thiếu chỗ hành lý cắm trại sẽ khiến cả nhóm khổ suốt đường. Báo đúng số người, số trẻ em và lượng đồ để được tư vấn cỡ xe phù hợp.
Tính về đầu người để so cho công bằng
Cách so đúng là quy mọi phương án về chi phí mỗi người cho cả chuyến, đã gồm các chặng nối và đi lại trong vùng. Ví dụ giả định cho nhóm bốn người, chuyến hai ngày một đêm, đơn vị là đơn vị giả định:
| Phương án | Chi phí cả nhóm | Mỗi người | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Xe khách hai chiều | Vé 4 người 80, chặng nối và đi trong vùng 40 | 30 | Không phải lái, phụ thuộc giờ xe |
| Hai xe máy, mỗi xe hai người | Xăng 24, kiểm tra xe 8, dự phòng 10, gửi xe 2 | 11 | Rẻ nhất nhưng mệt và rủi ro thời tiết |
| Một ô tô tự lái | Nhiên liệu 40, phí đường bộ 20, gửi xe 4 | 16 | Cần người lái quen đèo |
| Thuê xe có tài xế | Trọn chuyến 110, chỗ ngủ tài xế 10 | 30 | Thoải mái nhất, hợp người lớn tuổi |
Những con số trên chỉ là giả định để minh hoạ tỷ lệ, không phải giá thật. Điều bảng cho thấy là thứ hạng có thể đảo ngược khi đổi số người: với hai người, xe khách có thể rẻ hơn ô tô; với sáu người, xe thuê riêng có thể ngang xe khách. Hãy làm lại phép tính với đúng số người của nhóm.
Đi từ Tây Nguyên, Đà Lạt hay Phan Thiết thì tính khác gì?
Người ở Buôn Ma Thuột, Gia Nghĩa, Bảo Lộc, Đà Lạt hay Phan Thiết có quãng đường ngắn hơn đáng kể so với từ TP.HCM, nên chi phí đi lại chiếm phần nhỏ hơn trong tổng chuyến. Với họ, đi về trong ngày bằng xe máy hoặc ô tô có thể hợp lý, và khoản lớn nhất thường chuyển sang chỗ ở và trải nghiệm trên hồ.
Người ở xa hơn, như Hà Nội hay miền Trung, thường bay vào một sân bay gần rồi đi đường bộ. Khi đó chi phí đi lại gồm vé máy bay, xe từ sân bay lên vùng hồ và chiều ngược lại; chặng đường bộ sau khi hạ cánh có khi tốn gần bằng một chuyến từ TP.HCM. Bài ghép tuyến trong chuyên mục lịch trình đã phân tích việc chọn sân bay; khi tính tiền, hãy cộng cả chặng đường bộ và thời gian chờ.
Dù đi từ đâu, nguyên tắc vẫn giống nhau: tính đủ các chặng, quy về đầu người, và so ít nhất hai phương án. Nhiều nhóm quen một cách đi nên không bao giờ tính lại, trong khi chỉ cần thêm một người hay đổi sang đi giữa tuần là phương án khác đã rẻ hơn.
Giảm chi phí đi lại mà không đánh đổi an toàn
Đi lại là khoản lớn nên cũng là chỗ có nhiều cách giảm. Nhưng có những cách giảm làm tăng rủi ro trên đường đèo, và tiền tiết kiệm được không đáng với rủi ro đó. Những cách nên dùng:
- Lấp đầy chỗ ngồi: một ô tô bảy chỗ chở đủ bảy người thì phần mỗi người giảm rõ so với chở ba người. Rủ thêm bạn đi cùng hoặc ghép với nhóm quen là cách giảm hiệu quả nhất.
- Đi giữa tuần: vé xe và xe thuê ngày thường ít khi bị phụ thu như dịp lễ, đường cũng thông thoáng hơn nên tốn ít nhiên liệu cho đoạn kẹt xe ra khỏi thành phố.
- Hẹn nhau ở một điểm trên đường: nhóm có người ở TP.HCM, người ở Bảo Lộc hay Đà Lạt thì không cần ai vòng về thành phố để đi chung một xe; mỗi người tự tới điểm hẹn, phần chung chỉ tính từ đó.
- Gom việc đi lại trong vùng: sắp các điểm theo một vòng thay vì chạy qua chạy lại giữa các quả đồi, vừa đỡ nhiên liệu vừa đỡ mệt.
- Ghép tuyến hợp lý: nếu đã định đi Đà Lạt hay Buôn Ma Thuột, ghép Tà Đùng vào cùng chuyến thì chặng đi thêm ngắn hơn nhiều so với một chuyến riêng.
Những cách không nên dùng để giảm tiền: chạy xe đêm để bớt một đêm ở, chở quá số người trên xe máy hoặc ô tô, một người lái suốt chặng dài không nghỉ, đi xe máy đã biết có vấn đề về phanh hoặc lốp. Chi phí của một sự cố trên đèo lớn hơn nhiều lần mọi khoản tiết kiệm được.
Câu hỏi thường gặp
Đi Tà Đùng bằng xe khách có xuống được tận hồ không?
Xe khách liên tỉnh thường cho xuống ở thị trấn hoặc dọc quốc lộ, không vào các đường thôn trên đồi nơi có chỗ ở ven hồ. Bạn cần sắp xếp chặng cuối bằng cách nhờ chủ nơi ở đón, gọi xe tại chỗ hoặc thuê xe máy, và nên hỏi chi phí chặng này trước khi đặt vé.
Đi xe máy lên Tà Đùng có thật sự rẻ hơn ô tô không?
Tính riêng tiền xăng thì xe máy rẻ hơn, nhưng khi cộng kiểm tra xe, đồ bảo hộ, dự phòng sửa xe, và chia theo đầu người, khoảng cách thu hẹp lại. Với nhóm bốn đến năm người đi chung một ô tô, mỗi người có thể trả gần bằng đi xe máy mà đỡ mệt và an toàn hơn khi trời mưa.
Làm sao biết tổng phí đường bộ của chuyến đi?
Xác định hướng đi trên bản đồ số trước, rồi tìm thông tin các trạm thu phí và đoạn cao tốc tính phí trên đúng hướng đó cho loại xe của bạn. Phí thay đổi theo loại xe và theo quy định hiện hành, nên kiểm vào thời điểm đi và nhớ nhân đôi cho chiều về.
Thuê xe có tài xế đi Tà Đùng cần hỏi những gì?
Hỏi giá trọn chuyến hay theo ngày, xe có chở đi lại trong vùng không, phí đường bộ và gửi xe đã gồm chưa, tài xế ngủ ăn ở đâu, phụ thu ngày lễ và cách tính khi chờ thêm giờ. Xin báo giá bằng tin nhắn để hai bên cùng giữ lại.
Có nên thuê xe máy ở Gia Nghĩa để đi trong vùng hồ không?
Nếu bạn đi xe khách và có bằng lái phù hợp, quen chạy đường dốc, thuê xe máy giúp chủ động đi lại trong vùng hồ và thường rẻ hơn gọi xe nhiều lần. Kiểm phanh, lốp, đèn khi nhận xe, chụp ảnh tình trạng xe và hỏi rõ trách nhiệm khi hỏng hóc trước khi đi.
Chia tiền xăng trong nhóm thế nào cho công bằng?
Cách đơn giản là cộng toàn bộ chi phí của xe gồm nhiên liệu, phí đường bộ, gửi xe rồi chia đều cho người ngồi trên xe đó. Nếu xe là xe của một người, nhiều nhóm góp thêm một phần cho hao mòn và bảo dưỡng sau chuyến, thoả thuận từ trước để không ngại khi nói.