Tà Đùng tháng 5 và tháng 6: mưa đầu mùa, đồi xanh lại và kỳ nghỉ hè đầu tiên

Tháng 5 và tháng 6 là đầu mùa mưa ở Tà Đùng: sau vài cơn mưa, đồi cỏ vàng chuyển xanh rất nhanh, không khí sạch bụi, buổi sáng thường trong, còn chiều tối hay có mưa giông. Hồ lúc này vẫn còn thấp sau mùa khô và chỉ dâng dần khi mưa kéo dài.

Đây là khoảng thời gian bị đánh giá thấp. Nhiều người nghe "mùa mưa" là gạch tên, nhưng đầu mùa mưa ở cao nguyên phần lớn là mưa theo cơn, không dầm dề cả ngày như giữa mùa. Nếu biết sắp giờ, bạn có những buổi sáng đẹp, đồi xanh mướt, mây bắt đầu xuất hiện lại trên mặt hồ, và lượng khách thưa hơn dịp lễ.

Tháng 6 cũng là lúc học sinh bắt đầu nghỉ hè, nhiều gia đình tính chuyến đi đầu tiên với con. Bài này đi qua thời tiết thường gặp, cảnh hồ và đồi, đường đất đầu mùa, mùa vụ trong vườn và các lưu ý riêng cho gia đình có trẻ nhỏ.

Đầu mùa mưa ở Tà Đùng thường diễn ra thế nào?

Ở Tây Nguyên, mùa mưa thường được tính từ khoảng tháng 5. Những trận mưa đầu tiên có khi đã đến từ cuối tháng 4, có năm muộn hơn. Đặc trưng của đầu mùa là mưa giông: buổi sáng nắng, đến trưa mây tích dựng lên trên các đỉnh đồi, chiều hoặc tối thì đổ mưa to, có sấm sét, gió giật, rồi tạnh sau một hai giờ.

Qua tháng 6, mưa đều hơn, có những ngày mưa kéo dài từ chiều đến đêm, thỉnh thoảng có ngày âm u gần như cả ngày. Tuy vậy, vẫn còn nhiều buổi sáng nắng trong. Khác biệt lớn nhất với mùa khô là độ ẩm: đất, cỏ, gỗ, quần áo phơi ngoài trời đều lâu khô hơn; buổi sáng trên đồi có thể đọng sương nặng.

Nhiệt độ đầu mùa mưa dễ chịu. Ban ngày bớt gắt so với tháng 4 vì có mây che và mưa làm mát, ban đêm mát vừa, ít khi lạnh buốt như tháng 12. Với nhiều người, đây là kiểu thời tiết dễ ngủ nhất trên vùng hồ.

Một điều ít người để ý là mùi. Cơn mưa đầu tiên sau mùa khô làm đất đỏ bốc lên mùi ngai ngái đặc trưng, rồi đến mùi cỏ non, mùi lá cà phê ướt. Ai đã quen vùng cao nguyên đều nhận ra mùi này như dấu hiệu của mùa mới. Đó là một phần trải nghiệm mà ảnh chụp không ghi lại được, chỉ có mặt tại chỗ mới có.

Sương mù cũng quay lại theo mưa. Sau một đêm mưa, sáng hôm sau trời quang nhanh thì hơi nước bốc lên từ thung lũng và mặt hồ, tạo những dải mây mỏng vắt ngang sườn đồi. Không dày như những tháng cuối mùa mưa, nhưng đủ để những ai dậy sớm có được vài tấm ảnh đáng nhớ.

Đồi xanh, hồ còn thấp: cảnh vùng hồ tháng 5, tháng 6

Thay đổi rõ nhất là màu đồi. Chỉ sau vài trận mưa, những sườn cỏ khô vàng suốt mùa khô bắt đầu nhú xanh, và đến tháng 6 nhiều nơi đã phủ một lớp cỏ non mướt. Vườn cà phê ra đọt mới, lá xanh bóng, quả non lớn dần. Trên nền đó, dải đất đỏ quanh các đảo vẫn còn lộ vì mực nước hồ chưa kịp dâng.

Sự kết hợp này tạo ra cảnh khá đặc biệt: đảo xanh, bờ đỏ, nước xanh, đồi xanh non. Nhiều người chụp ảnh thích giai đoạn này hơn cả mùa nước đầy vì màu sắc tương phản mạnh. Sau những cơn mưa đêm, buổi sáng có khi xuất hiện mây thấp vắt ngang các quả đồi, dấu hiệu của mùa mây đang quay lại.

Mực nước sẽ tăng dần theo lượng mưa trên lưu vực. Tháng 5 thường chưa thấy khác bao nhiêu; đến cuối tháng 6, ở những năm mưa sớm và nhiều, mặt hồ đã nhích lên đáng kể. Tốc độ dâng mỗi năm khác nhau và phụ thuộc cả lịch vận hành của nhà máy, nên đừng hứa với cả nhóm một cảnh hồ đầy khi đi vào tháng 6.

Mùa này cũng là lúc mặt hồ thay màu sau mưa. Những ngày mưa lớn, nước từ các suối nhỏ đổ về mang theo đất đỏ, làm một số nhánh hồ gần cửa suối ngả màu đục nâu, trong khi phần hồ rộng vẫn xanh. Vài ngày nắng sau đó nước lắng lại. Nếu bạn muốn chụp mặt hồ trong, hãy chọn buổi sáng sau một hai ngày không mưa lớn và nhìn ra phần hồ xa cửa suối.

Đi tháng 5 khác đi tháng 6 thế nào?

Hai tháng đầu mùa mưa không giống nhau hoàn toàn. Bảng dưới tóm tắt điểm khác thường gặp để bạn chọn:

Nếu chỉ chọn một, nửa sau tháng 5 thường là điểm cân bằng tốt: đồi đã xanh, mưa vẫn theo cơn, khách vắng, đường chưa lầy nhiều.

Đường đất đỏ đầu mùa mưa: những điều cần biết

Mưa đầu mùa làm đất đỏ trơn nhất. Sau nhiều tháng khô, lớp bụi mịn trên mặt đường gặp nước biến thành một lớp bùn nhão trơn như bôi mỡ. Nhiều người đi xe máy quen đường vẫn trượt ở những cơn mưa đầu tiên. Giảm tốc độ, không phanh gấp, không ôm cua mạnh trên đường đất ướt.

Chờ đường khô bớt rồi hãy đi. Nắng cao nguyên làm mặt đường khô khá nhanh sau mưa. Nếu không vội, chờ một hai giờ sau khi tạnh rồi mới chạy những đoạn dốc đất là cách an toàn hơn nhiều.

Ô tô gầm thấp cần cẩn thận. Một số đường vào nơi ở có đoạn dốc đất, sau mưa có rãnh nước xói. Hỏi trước chủ nơi ở đường vào có đi được bằng xe của bạn không, có chỗ đậu xe dưới chân dốc không.

Taluy ven đường có thể sạt. Những đoạn đường cắt qua sườn đồi trên quốc lộ và đường đèo có nguy cơ sạt lở đất đá khi mưa lớn kéo dài. Khi mưa to, hạn chế dừng đỗ dưới chân taluy, chú ý đá rơi, và theo dõi thông báo của chính quyền về tình trạng đường.

Tránh đi đường đồi lúc tối sau mưa. Đường ướt, tối, sương xuống, tầm nhìn kém là tổ hợp dễ gây tai nạn. Sắp lịch để về đến nơi ở trước khi trời tối.

Trong vườn và trên rẫy tháng 5, tháng 6

Đầu mùa mưa là mùa bận của nhà nông vùng hồ. Với cà phê, đây là lúc bón phân, làm cỏ, tỉa cành để nuôi quả non lớn dần cho vụ thu hoạch cuối năm. Nhiều hộ trồng mới hoặc trồng dặm cây con, vì có mưa cây dễ bén rễ. Trên những khoảnh đất rẫy, người dân xuống giống ngô, lúa rẫy, đậu và các loại rau màu theo mùa mưa.

Trái cây cũng bắt đầu vào mùa. Ở vùng Tây Nguyên, nhiều loại cây ăn trái như bơ, sầu riêng thường chín vào khoảng giữa năm đến những tháng sau đó, tuỳ giống và tuỳ vườn. Đầu mùa có thể bắt gặp những sạp bán bơ, sầu riêng sớm bên đường. Hãy hỏi người bán đây là trái vườn nhà hay mang từ nơi khác về; nếu muốn mua về làm quà, chọn trái vừa đủ già để chặng đường dài không làm hỏng.

Nếu bạn ghé vườn trong giai đoạn này, chú ý đường đi giữa các hàng cây trơn trượt và có thể có phân bón, thuốc bảo vệ thực vật vừa được rải. Không để trẻ nhỏ tự do chạy nhảy hay cầm nắm đất, lá trong vườn khi chưa hỏi chủ vườn.

Một số gia đình trong xã nuôi ong lấy mật, đặt thùng ong trong vườn cà phê hay bìa rừng. Khi đi qua những chỗ có nhiều thùng gỗ xếp hàng dưới tán cây, hãy đi chậm, không dừng lại sát cửa tổ, không gây tiếng động lớn. Nếu muốn mua mật ong làm quà, hỏi thẳng chủ nhà, tránh mua theo lời giới thiệu không rõ nguồn bên đường.

Đưa trẻ nhỏ đi hè lên Tà Đùng: lưu ý theo mùa

Tháng 6 nhiều gia đình đi chuyến hè đầu tiên. Những lưu ý dưới đây gắn với thời tiết đầu mùa mưa:

• Giữ con khô ráo: mang đủ quần áo thay, vì quần áo phơi khó khô; một bộ áo mưa vừa người cho trẻ, ủng hoặc dép bám.
• Muỗi và côn trùng: đầu mùa mưa muỗi nhiều lên; dùng kem chống muỗi hợp với độ tuổi theo hướng dẫn trên bao bì hoặc của bác sĩ, mặc áo dài tay buổi chiều tối.
• Không chơi gần mép nước sau mưa: bờ đất đỏ ướt rất trơn, có chỗ dốc xuống nước sâu; người lớn luôn đứng sát trẻ.
• Áo phao cỡ trẻ em khi đi thuyền: hỏi trước người chở thuyền có áo phao vừa cỡ không; nếu không chắc, mang theo áo phao riêng.
• Giông sét: khi nghe sấm, đưa trẻ vào trong nhà ngay, không cho chơi ngoài bãi cỏ trống hay dưới cây.
• Lịch nghỉ ngơi: chơi buổi sáng, nghỉ trưa, buổi chiều chơi trong nhà hoặc quanh hiên khi trời giông.

Trẻ thường thích nhất những việc đơn giản ở vùng hồ: nhìn mưa kéo đến trên mặt nước, đi chân trần trên cỏ non khi trời tạnh, xem con gà con vịt trong vườn nhà dân. Không cần nhiều điểm đến, chỉ cần một nơi ở thoáng và an toàn.

Lên lịch một chuyến đầu mùa mưa sao cho không bị mưa phá?

Nguyên tắc chung là sáng đi xa, chiều ở gần. Những việc cần di chuyển như ghé chợ, đi thuyền, lên điểm ngắm xa nên làm trong buổi sáng. Từ đầu giờ chiều, chọn hoạt động gần nơi ở: đi dạo trong khuôn viên, đọc sách bên hiên, nấu ăn, chơi trò chơi với trẻ. Nếu chiều không mưa, bạn ra hiên ngắm hoàng hôn; nếu mưa, bạn đã ở trong nhà.

Chọn nơi ở có không gian che mưa đủ rộng cũng quan trọng hơn mùa khô. Một hiên lớn có mái, một phòng sinh hoạt chung có cửa kính nhìn ra hồ giúp những buổi chiều mưa trở thành phần thú vị của chuyến đi chứ không phải thời gian chết.

Cuối cùng, theo dõi dự báo thời tiết và cảnh báo mưa lớn của cơ quan khí tượng cho khu vực Lâm Đồng vài ngày trước khi đi. Nếu có cảnh báo áp thấp nhiệt đới hay mưa lớn diện rộng kéo dài, dời chuyến là quyết định đúng, không phải nhát gan.

Về đặt chỗ, tháng 5 thường là tháng vắng sau đợt lễ, nhiều nơi ở có khoảng trống cả cuối tuần. Sang tháng 6, khi học sinh nghỉ hè, cuối tuần đông dần, nhất là ở những nơi hợp với gia đình. Đặt trước một hai tuần cho cuối tuần tháng 6 là vừa; ngày thường thì linh hoạt hơn. Hỏi chủ nơi ở chính sách đổi ngày khi có mưa lớn, vì đây là mùa dễ phải dời chuyến nhất.

Câu hỏi thường gặp

Tháng 5 ở Tà Đùng có mưa nhiều không?

Tháng 5 là đầu mùa mưa, mưa chủ yếu theo cơn giông vào chiều tối, nhiều ngày vẫn nắng buổi sáng. Mưa đến nhanh, to, có sấm sét rồi tạnh sau một hai giờ. Sắp hoạt động ngoài trời vào buổi sáng là đủ tránh phần lớn cơn mưa.

Tháng 6 đi Tà Đùng có đẹp không?

Đồi cỏ và vườn đã xanh, không khí sạch, mây bắt đầu xuất hiện trên mặt hồ sau những đêm mưa. Hồ thường chưa đầy. Nếu chấp nhận vài buổi chiều mưa, tháng 6 là thời điểm dễ chịu, đặc biệt cho gia đình nghỉ hè.

Đầu mùa mưa đường lên Tà Đùng có khó đi không?

Quốc lộ vẫn đi bình thường, nhưng đường đất đỏ vào các nơi ở rất trơn ngay sau mưa. Giảm tốc độ, chờ đường khô bớt nếu không vội, hỏi chủ nơi ở xe của bạn vào được không, và tránh chạy đường đồi lúc tối.

Tháng 6 hồ Tà Đùng đã đầy nước chưa?

Thường là chưa. Hồ bắt đầu nhích lên khi mưa kéo dài, nhưng phải tới những tháng cuối mùa mưa mới đầy. Tháng 6 bạn vẫn thấy viền bờ đất đỏ quanh nhiều đảo, kết hợp với đồi xanh non.

Mang trẻ nhỏ đi Tà Đùng tháng 6 cần chuẩn bị gì?

Quần áo thay đủ vì đồ phơi khó khô, áo mưa vừa người, giày bám, kem chống muỗi hợp với tuổi, áo phao cỡ trẻ em khi đi thuyền. Luôn có người lớn sát bên khi trẻ ở gần mép nước, và đưa trẻ vào nhà khi có sấm sét.

Tháng 5 có trái cây gì ở Tà Đùng?

Đầu mùa mưa có thể gặp bơ và sầu riêng sớm bày bán bên đường, nhưng mùa chính của nhiều loại trái cây Tây Nguyên thường rơi vào giữa năm và các tháng sau. Hãy hỏi người bán nguồn gốc trái trước khi mua.