Tháng 12 là đầu mùa khô ở Tà Đùng: mưa dứt hẳn ở phần lớn các năm, trời trong, ban ngày nắng dịu, ban đêm lạnh nhất năm cùng với tháng 1, trong khi mặt hồ vẫn còn đầy sau mùa mưa. Đây là lúc vụ hái cà phê rộ, sân nhà trong xã phơi kín quả đỏ, và dã quỳ còn nở vàng ven đường.
Với nhiều người, tháng 12 là tháng dễ chịu nhất để đi vùng hồ: đường khô, ít mưa, cảnh hồ còn đầy, đêm lạnh đủ để thấy mình đang ở cao nguyên. Nửa cuối tháng thì khác: Giáng sinh và kỳ nghỉ Tết Dương lịch kéo khách lên đông, nhất là những năm ngày nghỉ ghép thành kỳ nghỉ dài.
Bài này đi qua thời tiết, cảnh hồ, đời sống mùa thu hoạch, kỳ nghỉ cuối năm, cách giữ ấm đêm trên đồi và những gợi ý để tháng 12 trở thành chuyến đi êm nhất của bạn tới Tà Đùng.
Thời tiết tháng 12: trời khô, nắng dịu, đêm lạnh
Khi gió mùa đông bắc hoạt động mạnh, không khí khô và lạnh hơn lan xuống Tây Nguyên và Lâm Đồng, mưa dứt dần, trời trở nên trong. Tháng 12 vì thế thường là tháng chuyển hẳn sang mùa khô, dù có năm vẫn còn vài cơn mưa muộn ở đầu tháng do ảnh hưởng của áp thấp hay không khí lạnh kết hợp.
Ban ngày nắng dịu, trời xanh, gió hanh. Ngồi ngoài nắng vẫn ấm, đi bộ hay đạp xe dễ chịu. Từ chiều muộn, nhiệt độ hạ nhanh; đêm và sáng sớm trên đồi lạnh rõ, những đợt không khí lạnh tăng cường có thể làm cái lạnh sâu hơn. Người từ TP.HCM thường bất ngờ với mức chênh lệch giữa trưa và đêm.
Độ ẩm giảm mạnh so với mùa mưa. Da, môi khô nhanh; đường đất đỏ bắt đầu sinh bụi ở những đoạn nhiều xe. Sương sớm mỏng hơn nhiều so với giao mùa; những buổi sáng có không khí lạnh, sương có thể nằm thấp trên mặt hồ một lúc ngắn rồi tan khi nắng lên.
Mặt hồ đầu mùa khô: vẫn đầy, bắt đầu nhích xuống
Sau giai đoạn tích nước cuối mùa mưa, tháng 12 mặt hồ Tà Đùng thường vẫn ở mức cao. Các đảo vẫn nổi giữa nước, các nhánh hồ còn len sâu vào thung lũng. Khi mùa khô bắt đầu và nhà máy thủy điện phát điện từ nước đã tích, mực nước bắt đầu hạ dần, nhưng trong tháng 12 sự thay đổi thường chưa nhiều đến mức thấy rõ ngay.
Trời trong của tháng 12 làm nước hồ có màu xanh đậm hơn mùa mưa, khi bầu trời thường xám. Ánh sáng nghiêng của mặt trời cuối năm, đặc biệt vào buổi chiều, phủ màu vàng ấm lên các đảo và sườn đồi. Đây là thời điểm dễ có ảnh hồ "trong và đầy" nhất trong năm.
Gió mùa có thể làm mặt hồ gợn sóng vào giữa trưa và chiều. Đi thuyền buổi sáng sớm, khi mặt hồ còn lặng, vừa an toàn vừa có cảnh đẹp nhất. Nước hồ mùa này lạnh; luôn mặc áo phao, không bơi, và mặc thêm áo khoác chắn gió khi ngồi trên thuyền không mái.
Vụ cà phê rộ: sân phơi đỏ khắp xã
Tháng 12 là lúc vụ hái cà phê ở nhiều vườn quanh xã Tà Đùng vào cao điểm. Từ sáng sớm, người dân và người làm thuê ra vườn hái, chiều xe máy, xe công nông chở bao quả về nhà. Sân nhà, bãi đất trống, cả mép đường thôn được trải bạt phơi quả cà phê đỏ, rồi dần chuyển sang màu nâu sẫm qua những ngày nắng.
Mùi quả cà phê phơi, mùi đất khô và khói bếp chiều là những thứ đặc trưng của vùng hồ mùa này. Nếu chạy xe qua đường thôn, giảm tốc và tránh cán lên bạt phơi. Khi dừng chụp ảnh sân phơi, hãy xin phép chủ nhà; phần lớn người dân vui vẻ nếu bạn hỏi tử tế và không làm xáo trộn công việc của họ.
Đây cũng là mùa có tiền của nhà nông. Chợ phiên, chợ xã đông hơn, các điểm thu mua cà phê nhộn nhịp. Không khí chuẩn bị cho Tết bắt đầu từ cuối tháng 12, nhất là những năm Tết Nguyên Đán đến sớm. Đối với khách, đây là dịp hiếm để thấy đời sống thật của một xã nông nghiệp miền núi đang ở lúc bận rộn và phấn khởi nhất năm.
Đầu tháng, giữa tháng và cuối tháng 12 khác nhau ra sao?
Tháng 12 có hai nửa khá khác nhau vì kỳ nghỉ cuối năm. Bảng tóm tắt tình hình thường gặp:
| Đoạn | Thời tiết thường gặp | Lượng khách và dịch vụ |
|---|---|---|
| Đầu tháng | Có thể còn mưa muộn vài ngày, rồi khô dần | Vắng, dễ đặt chỗ ngày thường |
| Giữa tháng | Khô, trời trong, đêm lạnh | Vắng đến vừa, cuối tuần đông hơn |
| Quanh Giáng sinh | Khô, có thể có đợt lạnh tăng cường | Cuối tuần đông, nhóm bạn trẻ lên nhiều |
| Kỳ nghỉ Tết Dương lịch | Khô lạnh | Đông, nơi ở đẹp kín sớm, đường từ thành phố đông xe |
Nếu bạn muốn trời khô mà vắng, khoảng giữa tháng 12 vào ngày thường là lựa chọn tốt nhất. Nếu bạn chỉ rảnh dịp cuối năm, đặt chỗ sớm và chuẩn bị tinh thần cho đông người.
Lịch nghỉ Tết Dương lịch mỗi năm do cơ quan nhà nước công bố, có năm chỉ một ngày, có năm ghép cuối tuần thành ba bốn ngày. Kỳ nghỉ càng dài, vùng hồ càng đông và đường về thành phố ngày cuối càng kẹt. Xem lịch chính thức trước khi chốt ngày, và nếu được, về sớm hơn ngày cuối kỳ nghỉ một ngày.
Giữ ấm đêm lạnh trên đồi: chuẩn bị gì?
Đêm tháng 12 là lúc nhiều khách từ phía Nam bị lạnh nhất trong cả năm đi vùng hồ. Danh sách nên có cho mỗi người:
- Áo ấm dày hoặc áo phao mỏng, mặc ngoài áo len hay nỉ; áo gió mỏng không đủ cho đêm ngồi ngoài trời.
- Mũ len, khăn quàng, găng tay mỏng nếu định ngồi ngắm sao hay đi thuyền sớm.
- Tất dày và giày kín: chân lạnh làm cả người thấy lạnh, dép không đủ vào ban đêm.
- Đồ ngủ ấm: hỏi trước nơi ở có chăn dày, có thể mượn thêm không; với trẻ nhỏ, mang theo túi ngủ hoặc chăn riêng.
- Bình giữ nhiệt để có nước ấm buổi sáng sớm trên đồi.
- Kem dưỡng, son dưỡng cho gió hanh khô.
Nếu đốt lửa sưởi hay lửa trại, chỉ đốt ở chỗ chủ nơi ở bố trí, xa cỏ khô và vật dễ cháy, có người trông đến khi tắt hẳn. Tuyệt đối không đốt than sưởi trong phòng kín — khí độc từ than cháy trong không gian kín có thể gây ngộ độc nguy hiểm đến tính mạng.
Giáng sinh và Tết Dương lịch ở vùng hồ
Vùng hồ không có lễ hội lớn dịp này. Giáng sinh và năm mới ở Tà Đùng chủ yếu là kỳ nghỉ của khách. Một số nơi ở trang trí, tổ chức bữa tối hay lửa trại cho khách, nhưng đây không phải nơi có phố đi bộ hay sự kiện đông vui như thành phố. Người lên vùng hồ dịp này thường tìm sự yên tĩnh, ấm cúng.
Đặt chỗ sớm cho đêm 31. Nhiều nhóm muốn đón năm mới bên hồ. Những nơi có tầm nhìn đẹp kín sớm, nhất là khi kỳ nghỉ Tết Dương lịch ghép với cuối tuần. Hỏi rõ giá dịp lễ, số đêm tối thiểu và chính sách huỷ.
Đêm 31 rất lạnh ngoài trời. Đếm ngược trên đồi trống là trải nghiệm đáng nhớ nhưng cũng lạnh và tối. Mặc đủ ấm, có đèn pin, và ở trong khuôn viên nơi ở thay vì chạy xe đi chỗ khác lúc nửa đêm.
Giữ yên lặng cho xóm. Người dân trong xã đang bận mùa hái, dậy rất sớm. Âm nhạc lớn và tiếng ồn kéo dài sau nửa đêm làm phiền cả xóm. Một đêm vui vừa đủ giữ được thiện cảm của chủ nhà và hàng xóm cho những lần bạn quay lại.
Không lái xe sau khi uống rượu bia. Đường đồi tối, lạnh, dốc, có sương; chỉ một quãng ngắn cũng đủ gây tai nạn. Cử người không uống lo việc di chuyển, hoặc ở yên tại nơi ở.
Gợi ý ba ngày hai đêm giữa tháng 12
Nhịp dưới đây tận dụng nắng khô ban ngày, tránh lạnh đêm và đưa bạn vào cả cảnh hồ lẫn đời sống mùa hái:
- Ngày một, buổi sáng: rời thành phố sớm, nghỉ ăn sáng giữa chặng, đổ xăng và rút tiền mặt ở thị trấn lớn cuối cùng trước khi vào vùng hồ.
- Ngày một, buổi chiều: nhận phòng, nghỉ ngơi; khoảng một giờ trước hoàng hôn lên đồi gần nơi ở, mang theo áo ấm và đèn pin.
- Ngày một, buổi tối: bữa tối sớm, ngắm sao trong khuôn viên, đi ngủ sớm để sáng hôm sau dậy được.
- Ngày hai, sáng sớm: đi thuyền khi mặt hồ còn lặng, mặc áo phao và áo chắn gió, ngắm các đảo trong nắng đầu ngày.
- Ngày hai, cuối buổi sáng: ghé một vườn đang hái cà phê nếu chủ nơi ở giới thiệu được, xem phơi quả, nghe người trồng kể chuyện mùa vụ.
- Ngày hai, buổi chiều: đi dạo hoặc đạp xe trên đường thôn ven hồ, chụp dã quỳ ven đường ở chỗ dừng xe an toàn, quay về trước khi trời tối.
- Ngày ba: buổi sáng thong thả, trả phòng trước trưa, về thành phố khi trời còn sáng.
Nếu chỉ có hai ngày một đêm, giữ lại hoàng hôn ngày đầu và chuyến thuyền sáng hôm sau; đó là hai khoảnh khắc đáng giá nhất của tháng 12 trên vùng hồ.
Có nên chọn tháng 12 cho chuyến đi Tà Đùng?
Với phần lớn khách, tháng 12 là một trong những tháng an toàn và đẹp nhất. Bạn có hồ còn đầy như cuối mùa mưa, có trời khô như mùa khô, đường dễ đi, cảnh trong, đêm lạnh dễ ngủ. Thêm vào đó là không khí mùa hái cà phê và dã quỳ ven đường, những thứ chỉ có vào cuối năm.
So với tháng 1, tháng 12 thường có lợi thế là hồ đầy hơn một chút và dã quỳ còn nở; so với tháng 11, tháng 12 khô hơn và đường dễ đi hơn. Đó là lý do nhiều người quen vùng hồ coi tháng 12 là điểm gặp nhau của nhiều điều kiện tốt trong cùng một chuyến.
Riêng với người lớn tuổi và trẻ nhỏ, đêm lạnh tháng 12 là điều duy nhất cần cân nhắc kỹ. Chọn nơi ở phòng kín gió, có nước nóng, chăn dày, và giữ lịch buổi tối trong nhà là đủ để cả nhà tận hưởng tháng đẹp này.
Điểm trừ của tháng 12 là thiếu mây dày như giao mùa và đông khách vào nửa cuối tháng. Nếu bạn ưu tiên mây, khoảng cuối tháng 10 đến tháng 11 cho cơ hội cao hơn. Nếu bạn ghét đông người, tránh kỳ nghỉ Tết Dương lịch và các cuối tuần quanh Giáng sinh.
Một chuyến tháng 12 lý tưởng thường như sau: đi ngày thường giữa tháng, ở hai đêm, sáng đi thuyền khi hồ còn lặng, ghé một vườn đang hái cà phê, chiều ngồi đồi ngắm hoàng hôn, tối ngắm sao trong chăn ấm. Đơn giản, chậm và rất vùng hồ.
Nếu đây là chuyến cuối năm của cả công ty hay nhóm bạn đông, hãy lên kế hoạch từ đầu tháng 11, chia nhóm ở hai ba nơi gần nhau nếu một nơi không đủ chỗ, và chốt sẵn lịch xe về cho ngày cuối kỳ nghỉ để không bị kẹt trên quốc lộ.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 12 ở Tà Đùng có lạnh không?
Có. Tháng 12 cùng với tháng 1 là lúc đêm và sáng sớm lạnh nhất năm, nhất là khi có không khí lạnh tăng cường. Ban ngày nắng dịu, dễ chịu. Nên mang áo ấm dày, mũ len, khăn, tất và hỏi nơi ở có chăn dày không.
Tháng 12 hồ Tà Đùng còn đầy nước không?
Thường vẫn còn cao vì hồ vừa tích nước cuối mùa mưa, các đảo vẫn nổi giữa nước. Mực nước bắt đầu hạ dần khi mùa khô đến nhưng trong tháng 12 thay đổi thường chưa rõ. Mỗi năm tuỳ lượng mưa và lịch vận hành của nhà máy.
Tháng 12 Tà Đùng có mưa không?
Phần lớn các năm, tháng 12 đã chuyển sang mùa khô, trời trong, ít mưa. Đầu tháng có thể còn vài cơn mưa muộn. Nên xem dự báo thời tiết khu vực Lâm Đồng trước khi đi và để sẵn một áo mưa gọn.
Đi Tà Đùng dịp Giáng sinh, Tết Dương lịch có đông không?
Cuối tuần quanh Giáng sinh và kỳ nghỉ Tết Dương lịch thường đông, nơi ở đẹp kín sớm, đường từ thành phố đông xe. Nếu muốn vắng, đi ngày thường giữa tháng 12. Nếu đi dịp lễ, đặt chỗ sớm và hỏi rõ chính sách huỷ.
Tháng 12 có xem được người dân hái cà phê ở Tà Đùng không?
Có, đây thường là lúc vụ hái rộ ở nhiều vườn, sân nhà phơi kín quả đỏ. Hỏi chủ nơi ở xem có vườn nào cho khách ghé, xin phép trước khi vào vườn hay chụp ảnh sân phơi, và tránh làm gián đoạn công việc của họ.
Tháng 12 có ngắm sao ở Tà Đùng được không?
Tháng 12 trời khô, đêm ít mây nên rất thuận để ngắm sao. Chọn chỗ xa đèn trong khuôn viên nơi ở, tránh đêm trăng tròn, mặc thật ấm và mang theo đèn pin nhỏ để đi lại an toàn trên đường đồi.