Tà Đùng tháng 10 và tháng 11: hồ đầy nhất năm, cuối mùa mưa và cà phê chín đỏ

Tháng 10 và tháng 11 thường là lúc hồ Tà Đùng đầy nước nhất trong năm: sau cả mùa mưa, mặt hồ lên cao, các đảo nổi xanh giữa nước, trong khi mưa thưa dần và trời bắt đầu trong trở lại. Nhiều người coi đây là thời điểm vùng hồ giống nhất với hình ảnh "vịnh Hạ Long giữa đại ngàn" hay được nhắc tới.

Hai tháng này còn có hai điểm cộng nữa. Thứ nhất là mây: những đêm mưa cuối mùa nối với buổi sáng hửng nắng tạo ra mây sớm đẹp. Thứ hai là mùa vụ: cà phê bắt đầu chín đỏ, vườn vào vụ hái, và đến cuối tháng 11 dã quỳ ven đường nở vàng ở nhiều nơi trên cao nguyên.

Tuy vậy, tháng 10 vẫn có thể mưa nhiều, nhất là nửa đầu tháng. Bài này giúp bạn phân biệt đầu tháng 10 với cuối tháng 11, hiểu vì sao hồ đầy nhất vào lúc này, xem vườn cà phê mùa hái thế nào cho phải phép và chọn đoạn nào trong hai tháng cho chuyến đi của mình.

Vì sao hồ Tà Đùng đầy nhất vào cuối mùa mưa?

Hồ Tà Đùng là phần thượng của hồ chứa thủy điện Đồng Nai 3. Theo nguyên lý vận hành của hồ chứa thủy điện trên lưu vực sông Đồng Nai, trong mùa mưa các hồ tích nước dần để chuẩn bị cho mùa khô, đồng thời giữ dung tích phòng lũ theo quy trình vận hành liên hồ chứa do cơ quan nhà nước ban hành. Đến cuối mùa mưa, khi nguy cơ lũ lớn giảm, hồ được tích lên mức cao để có nước phát điện và cấp nước cho hạ du suốt mùa khô.

Kết quả là mặt hồ thường lên cao nhất vào khoảng tháng 10, tháng 11, rồi bắt đầu hạ dần từ khi mùa khô đến. Đây là quy luật chung; mức nước cụ thể mỗi năm tuỳ tổng lượng mưa trên lưu vực và quyết định vận hành của nhà máy. Năm mưa ít, hồ có thể không đầy như mong đợi.

Khi hồ đầy, nhiều nhánh nhỏ len sâu vào các thung lũng giữa đồi, các đảo nhỏ chỉ còn lộ tán cây sát mặt nước, viền đất đỏ gần như biến mất. Đi thuyền vào được nhiều ngóc ngách mà mùa khô chỉ là bãi đất. Ảnh chụp từ trên cao cho thấy rõ nhất cấu trúc "mê cung đảo" đặc trưng của vùng hồ.

Hồ đầy cũng có mặt trái nhỏ: nhiều bãi cỏ ven bờ mà mùa khô người ta hay dựng lều giờ đã sát mép nước hoặc chìm hẳn. Nếu định cắm trại hay ngồi picnic ven hồ, hãy hỏi chủ nơi ở chỗ nào còn khô ráo, đủ xa mép nước, và nhớ rằng nền đất ven hồ sau cả mùa mưa vẫn còn mềm, dễ lún chân lều.

Đầu tháng 10 và cuối tháng 11 khác nhau thế nào?

Hai tháng này là khoảng chuyển mùa, nên đầu và cuối khác nhau khá nhiều. Bảng dưới là tình hình thường gặp, mỗi năm có thể lệch:

Nếu phải chọn một khoảng, cuối tháng 10 đến giữa tháng 11 thường cân bằng nhất: hồ đã đầy, mưa đã thưa, đường dễ đi hơn, khách chưa đông như cuối năm.

Mây và ánh sáng mùa giao mùa

Khoảng giao từ mưa sang khô là lúc nhiều người săn mây thích nhất. Đêm vẫn còn những cơn mưa nhẹ hoặc độ ẩm cao, trong khi sáng ra trời đã có xu hướng quang. Sự kết hợp đó làm mây thấp hình thành trong thung lũng và trên mặt hồ, rồi nắng sớm chiếu qua làm mây sáng lên trước khi tan.

Ánh sáng cuối năm cũng đẹp hơn giữa mùa mưa. Mặt trời mọc và lặn lệch về phía nam, bóng đổ dài, trời trong sau mưa nên màu xanh của nước và đồi rõ hơn. Buổi chiều không còn hay bị giông cắt ngang như tháng 7, tháng 8, nên hoàng hôn trên mặt hồ đầy là cảnh dễ gặp hơn.

Tuy vậy, mây đẹp vẫn phụ thuộc vào điều kiện từng đêm. Bạn có thể gặp một buổi sáng trong veo không có chút mây nào, và đó cũng là một cảnh đẹp: mặt hồ đầy như gương, các đảo in bóng rõ nét. Ở hai đêm trở lên, bạn thường có được cả hai kiểu cảnh.

Với người chụp ảnh, mặt hồ lặng của sáng sớm cuối mùa mưa là lúc dễ có ảnh phản chiếu đẹp nhất trong năm. Gió thường nổi lên sau khi nắng đã lên cao, nên những phút đầu tiên sau bình minh là quý nhất.

Sau mỗi đợt mây đẹp, các nhóm chụp ảnh và mạng xã hội thường lan truyền hình ảnh rất nhanh, kéo theo một làn sóng khách vào cuối tuần kế tiếp. Nếu bạn linh hoạt được ngày, đi giữa tuần ngay sau một đợt mưa đêm là cách vừa có mây vừa tránh được đám đông ở các điểm ngắm quen thuộc.

Mùa hái cà phê: nhìn và hiểu

Cà phê vối ở Tây Nguyên thường chín từ khoảng tháng 10, vụ hái kéo dài qua tháng 11, tháng 12 và có vườn sang đầu năm sau. Quả chín chuyển từ xanh sang vàng rồi đỏ; người trồng cẩn thận hái chọn quả chín, nhiều vườn hái tuốt cả cành khi phần lớn quả đã chín để tiết kiệm công. Quả hái xong được phơi trên sân, trên bạt hoặc đưa đi chế biến.

Mùa hái là mùa bận nhất năm. Cả gia đình, cùng người làm thuê từ nơi khác đến, ra vườn từ sáng sớm đến chiều. Đường thôn có nhiều xe chở bao cà phê, sân nhà phơi kín. Nếu bạn chạy xe qua, hãy giảm tốc, nhường đường cho xe chở hàng và tránh cán lên bạt cà phê phơi lấn ra mép đường.

Muốn xem gần việc hái, hãy hỏi chủ nơi ở có quen vườn nào sẵn lòng cho khách ghé không. Một số nhà vườn cho khách hái thử vài cành, kể chuyện chọn quả chín, phơi, xay. Đó là trải nghiệm thật hơn nhiều so với việc đứng ngoài chụp ảnh, và cũng là cách tôn trọng công việc của người trồng.

Nếu muốn mua cà phê về làm quà, mùa hái là lúc dễ gặp người trồng bán cà phê của chính vườn mình. Hỏi rõ đó là cà phê nhân hay đã rang, rang ở đâu, rang mộc hay có tẩm; nếu đã rang xay, hỏi ngày rang để biết độ tươi. Cà phê vụ mới thường là cà phê vừa hái, chưa kịp phơi xong; loại bán sẵn ở thời điểm này phần nhiều là của vụ trước.

Vào mùa hái, người làm thuê từ nơi khác đến ở lại trong vườn khá đông, các quán ăn nhỏ trong xã phục vụ họ từ rất sớm. Nếu bạn dậy sớm ra quán, sẽ thấy một nhịp sống khác hẳn nhịp của khách du lịch: bữa sáng vội, xe chở người ra rẫy, tiếng gọi nhau giữa các hàng cây.

Dã quỳ và những cảnh cuối năm khác

Dã quỳ là hoa của mùa khô bắt đầu. Dã quỳ, loài hoa vàng mọc hoang ven đường, ven rẫy khắp cao nguyên Lâm Đồng và Tây Nguyên, thường nở rộ vào khoảng cuối năm khi mưa vừa dứt. Quanh vùng hồ bạn có thể gặp những bụi dã quỳ trên đường đèo và các taluy ven quốc lộ.

Thời điểm nở mỗi năm khác nhau. Năm mưa dứt sớm, dã quỳ có thể nở từ cuối tháng 10; năm mưa kéo dài, hoa nở muộn sang tháng 12. Đường đi Đà Lạt, Di Linh, Bảo Lộc thường có những đoạn dã quỳ đẹp, nếu bạn ghép tuyến thì đây là điểm cộng.

Đừng hái, đừng đứng giữa đường để chụp. Dã quỳ thường mọc sát mép đường đèo có xe tải qua lại. Dừng xe ở chỗ rộng, an toàn, không đứng giữa đường hay trên taluy dốc để chụp ảnh. Để hoa lại cho người sau ngắm.

Thác và suối ở mức nước đẹp. Cuối mùa mưa, các thác trong vùng Đắk Nông cũ và quanh Gia Nghĩa thường còn nhiều nước mà dòng đã bớt đục, bớt xiết so với giữa mùa. Dù vậy, vẫn không tắm ở chân thác hay chỗ nước chảy mạnh, và hỏi tình hình đường vào trước khi đi.

Chuẩn bị gì cho chuyến tháng 10, tháng 11?

Hành lý cho khoảng giao mùa cần lo cả mưa còn sót lại lẫn đêm bắt đầu lạnh:

• Áo mưa gọn: nửa đầu tháng 10 vẫn có thể mưa lâu; cuối tháng 11 mưa ít nhưng không phải không có.
• Áo ấm vừa: đêm bắt đầu lạnh hơn, nhất là khi trời quang không mây vào cuối tháng 11.
• Giày bám đường: đường đất còn ẩm ở chỗ khuất nắng dù trời đã ráo.
• Đèn pin: cho những buổi ra điểm ngắm mây trước bình minh.
• Túi đựng rác mang về: mùa đông khách bắt đầu, bãi cỏ ven hồ dễ bị bỏ rác.
• Bao bì chắc nếu mua cà phê về làm quà: cà phê nhân hay cà phê rang xay nên đựng kín, tránh ẩm trên chặng về.

Về đặt chỗ, ngày thường tháng 10 dễ đặt; cuối tuần tháng 11 bắt đầu đông dần vì nhiều người biết đây là lúc hồ đẹp. Đặt trước một hai tuần cho cuối tuần là an toàn.

Nên chọn đoạn nào cho chuyến đi của bạn?

Nếu bạn đi lần đầu và muốn thấy hồ đầy với các đảo xanh nổi giữa nước, khoảng cuối tháng 10 đến giữa tháng 11 là lựa chọn rất tốt. Mưa đã thưa, đường dễ đi hơn, khách chưa quá đông. Ở hai đêm để có ít nhất một buổi sáng mây và một buổi hoàng hôn trên hồ đầy.

Nếu bạn đã quen vùng hồ và muốn xem mùa vụ, hãy đi vào nửa sau tháng 11 khi vụ hái cà phê rộ, dã quỳ bắt đầu nở. Kết hợp với ghé một vườn, một cơ sở rang xay nhỏ nếu có trong vùng, bạn sẽ hiểu thêm về đời sống của xã Tà Đùng chứ không chỉ cảnh hồ.

Nếu bạn thích mây dày và chấp nhận mưa, nửa đầu tháng 10 vẫn là lựa chọn. Hồ đang lên, mây sau đêm mưa nhiều, khách vắng. Chỉ cần chuẩn bị như một chuyến mùa mưa: áo mưa, giày bám, nơi ở có hiên rộng và tâm thế linh hoạt.

Một gợi ý khác cho người có thời gian: chia chuyến thành hai lần ngắn. Lần đầu vào giữa tháng 10 để thấy mây và hồ đang lên, lần hai vào cuối tháng 11 để thấy hồ đầy trong nắng khô và vụ hái cà phê. Hai chuyến cách nhau vài tuần cho bạn hai gương mặt khác nhau của cùng một vùng hồ, và hiểu rõ nhịp năm của nơi này hơn mọi bài viết.

Dù chọn đoạn nào, hãy nhớ hai tháng này vẫn là giao mùa: kiểm dự báo thời tiết vài ngày trước khi đi, nhất là những năm có áp thấp, bão muộn trên Biển Đông có thể gây mưa lớn diện rộng tới cao nguyên.

Câu hỏi thường gặp

Tháng mấy hồ Tà Đùng đẹp nhất?

Nếu đẹp là hồ đầy nước với các đảo xanh nổi giữa hồ, thường là khoảng cuối tháng 10 đến tháng 11, khi hồ đã tích nước sau mùa mưa và mưa bắt đầu thưa. Các mùa khác có vẻ đẹp riêng như mùa hoa cà phê hay đồi xanh đầu mùa mưa.

Tháng 10 ở Tà Đùng còn mưa không?

Còn, nhất là nửa đầu tháng 10 có thể còn những đợt mưa kéo dài. Sang cuối tháng 10 và tháng 11 mưa thưa dần, nhiều ngày khô. Mỗi năm thời điểm dứt mưa khác nhau, nên xem dự báo trước chuyến đi.

Mùa thu hoạch cà phê ở Tà Đùng là tháng mấy?

Vụ hái cà phê vối ở vùng này thường bắt đầu từ khoảng tháng 10, rộ vào tháng 11, tháng 12 và có vườn kéo sang đầu năm sau. Thời điểm cụ thể tuỳ vườn, tuỳ độ cao và thời tiết năm đó.

Hoa dã quỳ ở Tà Đùng nở khi nào?

Dã quỳ trên cao nguyên thường nở vào khoảng cuối năm, khi mưa vừa dứt, có năm từ cuối tháng 10, có năm muộn sang tháng 12. Quanh vùng hồ và trên các tuyến đèo hướng Di Linh, Đà Lạt thường có nhiều bụi dã quỳ ven đường.

Tháng 11 đi Tà Đùng có lạnh không?

Ban ngày dễ chịu, đêm và sáng sớm lạnh dần, nhất là những đêm trời quang. Mang áo ấm vừa, thêm khăn cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Cái lạnh rõ hơn sẽ đến vào tháng 12 và tháng 1.

Tháng 11 có cần đặt phòng Tà Đùng trước không?

Ngày thường thì thường dễ đặt, cuối tuần tháng 11 đông dần vì nhiều người biết đây là lúc hồ đầy. Đặt trước một hai tuần cho cuối tuần là an toàn, chọn nơi có tầm nhìn xuống hồ nếu muốn săn mây.