Tháng 9 thường là một trong những tháng mưa nhiều ở Tà Đùng: có những đợt mưa dầm kéo dài, trời âm u nhiều ngày, đổi lại mặt hồ đã lên cao, đồi vườn xanh thẫm và mây buổi sớm dày. Dịp lễ Quốc khánh 2/9 kéo khách lên đông dù thời tiết không thuận.
Với người đi Tà Đùng tháng 9, câu hỏi chính không phải "có mưa không" mà là "mưa kiểu gì, kéo dài bao lâu và mình có kế hoạch cho nó chưa". Một chuyến tháng 9 được chuẩn bị kỹ có thể rất dễ chịu: cảnh hồ rộng, không khí mát, mây núi. Một chuyến tháng 9 chủ quan có thể biến thành hai ngày kẹt trong phòng và chặng về trên đường trơn.
Bài này đi qua thời tiết thường gặp, mặt hồ, việc trong vườn cà phê, đặc thù của kỳ nghỉ 2/9, những điều cần theo dõi về áp thấp và mưa lớn, và cách chọn ngày, chọn nơi ở cho chuyến đi tháng này.
Thời tiết Tà Đùng tháng 9 thường ra sao?
Tháng 9 vẫn nằm trong mùa mưa của Tây Nguyên và Lâm Đồng. Mưa thường nhiều, có những đợt mưa kéo dài cả ngày hoặc nhiều ngày, nhất là khi gió mùa tây nam mạnh hay khi có áp thấp, bão hoạt động ở Biển Đông ảnh hưởng tới vùng cao nguyên. Xen giữa các đợt là những ngày nắng gián đoạn, trời trong sau mưa.
Nhiệt độ mát, ban đêm se lạnh khi mưa dầm. Độ ẩm cao, sương mù có thể kéo dài tới giữa buổi sáng ở thung lũng và trên mặt hồ. Với người từ thành phố nóng ẩm lên, cảm giác chung là mát mẻ, dễ chịu, miễn là quần áo không bị ướt.
Một điều cần nhớ: thời tiết vùng đồi núi có thể đổi rất nhanh trong ngày. Sáng nắng không có nghĩa chiều không mưa, và ngược lại. Kiểm dự báo thời tiết cho khu vực vài lần trong những ngày trước chuyến đi, và hỏi chủ nơi ở tình hình mưa thực tế mấy hôm gần đó là cách có thông tin tốt nhất.
Nửa đầu tháng 9 và nửa cuối không hẳn giống nhau. Có năm những ngày quanh lễ 2/9 khá đẹp rồi cuối tháng mưa dầm; có năm ngược lại. Vì vậy đừng dựa vào trải nghiệm một chuyến năm trước của bạn bè để đoán năm nay.
Mặt hồ tháng 9: lên cao và đổi tính
Sau mấy tháng mưa, lượng nước đổ về hồ thủy điện Đồng Nai 3 nhiều, mặt hồ Tà Đùng lên cao rõ rệt so với giữa năm. Các đảo nhỏ lại nổi lên giữa nước, viền bờ đất đỏ hẹp dần, nhiều nhánh hồ nông mùa khô giờ đã đi thuyền được. Cảnh hồ bắt đầu giống với hình ảnh quen thuộc trên ảnh quảng bá, dù độ đầy cụ thể còn tuỳ năm.
Mây buổi sớm tháng 9 thường dày và kéo dài hơn tháng 7. Những buổi sáng sau đêm mưa mà trời hửng nhẹ, mây có thể lấp kín các thung lũng quanh hồ, chỉ chừa lại ngọn đồi và tán cây trên các đảo cao. Người ở nơi có hiên nhìn xuống hồ đôi khi chỉ cần mở cửa là đã có cảnh mà người khác phải dậy từ bốn giờ chạy đi tìm.
Nước lên cũng làm thay đổi đường đi bộ ven hồ. Những lối mòn ra sát chân đảo trong mùa khô có thể đã chìm dưới nước hoặc thành bùn. Đừng đi theo các vệt đường cũ nhìn thấy trên bản đồ số hay ảnh vệ tinh, vì chúng có thể được chụp vào mùa khô.
Sau những trận mưa lớn, nước ở các nhánh gần cửa suối thường đục nâu đỏ, có cành cây và rác trôi. Gió đi kèm những đợt mưa có thể làm mặt hồ nổi sóng. Đi thuyền tháng 9 nên chọn buổi sáng trời yên, nghe theo người lái thuyền, và luôn mặc áo phao từ lúc bước xuống đến lúc lên bờ.
Dịp lễ 2/9 khác những ngày thường trong tháng 9 thế nào?
Kỳ nghỉ Quốc khánh thường kéo dài vài ngày tuỳ năm, có năm ghép với cuối tuần thành kỳ nghỉ dài. Lịch nghỉ cụ thể theo thông báo chính thức của cơ quan nhà nước năm đó. Bảng dưới so sánh tình hình thường gặp:
| Khía cạnh | Dịp lễ 2/9 | Ngày thường trong tháng 9 |
|---|---|---|
| Lượng khách | Đông, nơi ở đẹp kín sớm | Vắng, thường dễ đặt |
| Đường đi | Quốc lộ đông xe ngày đầu và cuối kỳ nghỉ | Thoáng, nhưng có thể gặp sửa đường, sạt lở sau mưa |
| Dịch vụ | Thuyền, quán ăn đông, cần đặt trước | Một số dịch vụ hoạt động hạn chế vì ít khách |
| Thời tiết | Không khác ngày thường: vẫn có thể mưa nhiều | Mưa nhiều, có ngày nắng gián đoạn |
| Hợp với | Người chỉ có kỳ nghỉ lễ, đã đặt chỗ sớm | Người linh hoạt ngày, thích vắng và mây |
Điều nhiều người quên: kỳ nghỉ lễ không làm trời tạnh. Nếu dự báo cho thấy đợt mưa lớn diện rộng đúng dịp 2/9, nhóm của bạn nên sẵn sàng phương án đổi điểm đến hay dời chuyến, thay vì cố đi chỉ vì đã xin nghỉ.
Trong vườn cà phê tháng 9: chuẩn bị cho mùa thu hoạch
Với người trồng cà phê vùng hồ, tháng 9 là giai đoạn quả đã lớn đủ kích thước, đang tích chất khô và bắt đầu chuyển màu ở một số vườn chín sớm. Những tuần này nhà vườn tập trung bón phân cuối mùa mưa, làm cỏ, phòng sâu bệnh và chuẩn bị sân phơi, bạt, bao, nhân công cho vụ hái sắp tới.
Khi đi qua các vườn, bạn có thể thấy những chùm quả xanh trĩu cành, xen lẫn vài quả bắt đầu ửng vàng, ửng đỏ. Đây là lúc dễ chụp được hình ảnh cây cà phê đầy quả nhất trước khi thu hoạch. Như mọi lần, hãy hỏi chủ vườn trước khi bước vào và không hái quả, không kéo cành.
Một số vườn trồng xen sầu riêng, bơ có thể vẫn còn trái cuối vụ. Những vườn trồng mắc ca, nếu có trong vùng, thường vào giai đoạn thu hoạch quanh khoảng thời gian này ở Tây Nguyên, nhưng không phải nơi nào cũng có và lịch từng vườn khác nhau. Nếu bạn muốn xem cụ thể loại cây nào đang vào vụ, hỏi chủ nơi ở hoặc người dân là cách chắc nhất.
Theo dõi áp thấp, mưa lớn và quyết định hoãn chuyến
Tháng 9 là mùa bão trên Biển Đông. Bão và áp thấp nhiệt đới thường ảnh hưởng mạnh hơn tới miền Trung, nhưng hoàn lưu của chúng có thể gây mưa lớn diện rộng ở Tây Nguyên và Lâm Đồng trong vài ngày. Kiểm bản tin của cơ quan khí tượng thủy văn trước chuyến đi, chú ý những cảnh báo mưa lớn, lũ quét, sạt lở cho khu vực.
Mưa lớn kéo dài làm tăng nguy cơ sạt lở. Các đoạn đèo và đường cắt qua sườn đồi là nơi dễ xảy ra sạt lở khi đất đã no nước. Nếu có cảnh báo, hãy dời chuyến hoặc chọn tuyến đường an toàn hơn theo hướng dẫn của chính quyền.
Hồ thủy điện có thể điều chỉnh xả nước. Khi lượng nước về lớn, các nhà máy thủy điện trong lưu vực vận hành theo quy trình, có lúc xả qua đập tràn. Phía thượng nguồn như vùng hồ Tà Đùng chủ yếu thấy mặt hồ lên; vùng hạ du mới chịu ảnh hưởng trực tiếp. Nếu tuyến đi của bạn qua vùng hạ du, theo dõi thông báo của địa phương.
Hoãn chuyến không phải thua. Hoãn khi có cảnh báo mưa lớn là quyết định trưởng thành. Khi đặt chỗ tháng 9, hỏi trước chính sách đổi ngày do thời tiết; nhiều chủ nơi ở vùng hồ hiểu chuyện này và sẵn lòng dời lịch.
Chọn ngày và nơi ở cho chuyến tháng 9
Các bước dưới đây giúp chuyến tháng 9 nghiêng về phía dễ chịu:
- Ưu tiên đi ngày thường thay vì dịp lễ 2/9, nếu bạn có thể chọn; khách vắng và dịch vụ không quá tải.
- Nếu chỉ có dịp lễ, đặt nơi ở từ sớm, chọn nơi đường vào là đường bê tông hoặc đường tốt, tránh nơi phải leo dốc đất dài.
- Chọn nơi ở có không gian chung kín gió, hiên có mái, tầm nhìn xuống hồ từ trong nhà, để những giờ mưa vẫn có cảnh.
- Ở ít nhất hai đêm, có một ngày đệm để bù cho ngày mưa.
- Kiểm dự báo ba ngày và một ngày trước khi đi; có cảnh báo mưa lớn diện rộng thì bàn ngay phương án dời.
- Mang theo đồ ăn khô, nước, thuốc men đủ cho thêm một ngày, phòng khi đường bị ảnh hưởng phải ở lại lâu hơn dự kiến.
- Thống nhất trước trong nhóm: nếu sáng ngày về trời mưa lớn, nhóm sẽ chờ tạnh hay đi luôn, ai lái, nghỉ ở đâu giữa đường.
Một chuyến tháng 9 thành công thường nhờ sự linh hoạt. Nhóm sẵn sàng đổi kế hoạch theo trời sẽ thấy vui hơn nhiều so với nhóm cố bám lịch trình đã in sẵn.
Những việc vẫn vui khi trời mưa dầm
Ngồi ở hiên nhìn mưa kéo qua mặt hồ là việc đầu tiên mà người quen vùng hồ sẽ nói với bạn. Những bức màn mưa di chuyển giữa các đảo, mây hạ thấp sát mặt nước, tiếng mưa trên mái tôn hay mái lá là trải nghiệm mà mùa khô không có. Một ấm trà nóng hoặc cà phê địa phương làm buổi chiều trôi chậm rãi.
Nấu ăn chung là hoạt động hợp với ngày mưa. Nếu nơi ở có bếp, mua rau, thịt ở chợ địa phương từ buổi sáng, chiều cả nhóm cùng nấu. Trẻ nhỏ có thể tham gia nhặt rau, bày bàn. Bữa tối nóng trong tiếng mưa thường là ký ức đọng lại lâu nhất của chuyến đi.
Những khoảng tạnh ngắn giữa ngày là lúc đi dạo quanh nơi ở, ngắm vườn cà phê sau mưa lá xanh bóng, nhìn hơi nước bốc lên từ thung lũng. Đừng đi xa; mưa có thể quay lại bất cứ lúc nào. Mang theo áo mưa ngay cả khi trời đang tạnh.
Đi đường tháng 9: xe khách, xe máy và tự lái cần lưu ý gì?
Phần lớn rủi ro của chuyến tháng 9 nằm trên đường chứ không phải ở vùng hồ. Mỗi kiểu phương tiện có điểm cần chú ý riêng:
- Xe khách: đi chuyến ban ngày nếu có thể, để chặng nối từ Gia Nghĩa hay điểm xuống xe vào vùng hồ không rơi vào lúc trời tối và mưa. Hỏi trước chủ nơi ở người đón chặng cuối có chạy được đường mưa không.
- Xe máy: tháng 9 là tháng khó nhất cho phượt xe máy. Thay lốp mòn trước chuyến, kiểm phanh, đèn, mang áo mưa bộ dày, bao chống nước cho hành lý. Mỗi khi mưa nặng hạt, tạt vào chỗ trú an toàn chờ bớt, không cố chạy khi tầm nhìn kém.
- Ô tô tự lái: bật đèn khi mưa và sương, giữ khoảng cách dài hơn bình thường, đổ đèo bằng số thấp, không phanh gấp trên đường dốc ướt. Kiểm cần gạt nước và dung dịch rửa kính trước khi đi.
- Đường vào nơi ở: nếu đoạn cuối là đường đất dốc, hỏi chủ nơi ở có xe đón ở đầu đường không; gửi xe ở chỗ đường tốt và đi bộ đoạn cuối thường an toàn hơn cố leo.
- Thông tin đường: trước khi xuất phát, xem thông báo của chính quyền và các nhóm cộng đồng địa phương về đoạn nào đang sạt, đang sửa, đang phân luồng.
Nếu giữa đường gặp đoạn đất đá sạt chắn lối, đừng tự dọn hay vượt qua khe hẹp. Quay lại chỗ an toàn, chờ lực lượng chức năng xử lý hoặc tìm tuyến khác theo hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Tháng 9 có nên đi Tà Đùng không?
Đi được nếu bạn chấp nhận mưa nhiều và có kế hoạch cho ngày mưa. Đổi lại, hồ đã lên cao, mây sớm dày, không khí mát. Nên ở ít nhất hai đêm, chọn nơi ở đường vào tốt và theo dõi cảnh báo mưa lớn trước chuyến đi.
Lễ 2/9 đi Tà Đùng có đông không?
Thường đông, nhất là khi kỳ nghỉ ghép với cuối tuần thành vài ngày. Nơi ở đẹp kín sớm, đường đông ngày đầu và cuối kỳ nghỉ. Thời tiết dịp lễ không khác ngày thường trong tháng, vẫn có thể mưa nhiều.
Tháng 9 hồ Tà Đùng có đầy không?
Hồ đã lên cao rõ so với giữa năm, các đảo nổi giữa nước, nhiều nhánh nông mùa khô đã đi thuyền được. Hồ thường đầy nhất vào khoảng cuối mùa mưa, mức cụ thể mỗi năm tuỳ lượng mưa và lịch vận hành của nhà máy.
Tháng 9 đi Tà Đùng có bị bão không?
Bão thường đổ bộ vào miền Trung, nhưng hoàn lưu bão và áp thấp có thể gây mưa lớn diện rộng ở Tây Nguyên và Lâm Đồng. Theo dõi bản tin khí tượng thủy văn trước chuyến đi và dời lịch nếu có cảnh báo mưa lớn, sạt lở.
Tháng 9 đã có cà phê chín ở Tà Đùng chưa?
Phần lớn quả cà phê tháng 9 vẫn xanh, đã lớn đủ cỡ, một số vườn chín sớm có vài quả ửng màu. Vụ hái rộ thường bắt đầu muộn hơn, vào những tháng cuối năm. Đây là lúc dễ thấy cây cà phê trĩu quả nhất.
Đặt phòng Tà Đùng tháng 9 cần hỏi gì thêm?
Ngoài giá và số đêm, nên hỏi đường vào có đi được khi mưa không, có chỗ đậu xe ở đường tốt không, có mất điện thường xuyên không, có máy phát không, và chính sách đổi ngày nếu có cảnh báo mưa lớn.