Đi Tà Đùng dịp Tết Nguyên Đán được, trời thường khô và mát, nhưng bạn phải chọn đúng đoạn: những ngày giữa Tết thường đông khách, nhiều quán nhỏ và dịch vụ của người dân nghỉ, còn mấy ngày ra Giêng thì yên hơn mà cảnh vẫn đẹp. Tết ở vùng hồ là Tết của làng xã, không phải lễ hội du lịch có sân khấu.
Người đi Tết lên Tà Đùng thường thuộc hai kiểu. Kiểu thứ nhất muốn tránh thành phố, tìm chỗ yên nghỉ vài ngày. Kiểu thứ hai muốn tranh thủ kỳ nghỉ dài để đi xa. Cả hai đều đi được, nhưng cách chuẩn bị khác nhau: một bên cần nơi ở tự lo được bữa, bên kia cần tính đường cho ngày cao điểm.
Bài này giúp bạn chia kỳ nghỉ Tết thành từng đoạn, hiểu chuyện gì thường diễn ra trong xã mỗi đoạn và chuẩn bị cho phần hạ tầng mỏng của vùng hồ. Ngày Tết dương lịch đổi theo năm, nên hãy đối chiếu với lịch âm năm bạn đi.
Tết ở vùng hồ Tà Đùng thường diễn ra thế nào?
Xã Tà Đùng hiện nay được lập từ hai xã Đắk Som và Đắk R'Măng cũ. Cư dân ở đây gồm đồng bào các dân tộc bản địa Tây Nguyên và nhiều gia đình từ các tỉnh phía Bắc, miền Trung vào lập nghiệp qua nhiều đợt. Vì vậy Tết ở đây là sự pha trộn: có gia đình gói bánh chưng, có nhà làm món quê từ ngoài Bắc mang vào, có làng giữ phong tục riêng của dân tộc mình.
Những ngày cuối năm âm lịch, chợ trong vùng và chợ ở Gia Nghĩa đông hơn thường lệ. Người dân bán xong cà phê, có tiền sắm Tết, đường thôn tấp nập xe chở đồ. Đêm giao thừa ở nông thôn miền núi yên, chủ yếu sum họp trong nhà; sáng mùng 1 người ta đi chúc Tết họ hàng, hàng xóm.
Với khách, điều quan trọng là nhớ rằng mình đang ở giữa ngày lễ lớn nhất của người dân. Mặc lịch sự khi vào làng, không chụp người khi họ đang cúng kiếng hay sum họp gia đình, không tự ý vào sân nhà. Nếu được mời một chén nước hay một miếng bánh, đó là thiện ý; nhận với lời cảm ơn là đủ, không cần trả tiền trừ khi người ta bán hàng.
Kỳ nghỉ Tết chia thành mấy đoạn và đoạn nào hợp với bạn?
Cách gọi các đoạn dưới đây tính theo lịch âm. Mức đông và tình hình dịch vụ là tình hình thường gặp, mỗi năm một khác:
| Đoạn | Tình hình thường gặp ở vùng hồ | Ai nên chọn |
|---|---|---|
| Từ khoảng 23 đến 28 tháng Chạp | Người dân bận sắm Tết, chợ đông, quốc lộ đông xe về quê | Người muốn thấy không khí chợ Tết, chấp nhận dịch vụ ít |
| Giao thừa đến mùng 1 | Yên, nhiều quán đóng cửa, gia đình sum họp | Nhóm tự lo được bữa, muốn đón năm mới bên hồ thật tĩnh |
| Mùng 2 đến mùng 4 | Khách từ thành phố lên đông nhất, nơi ở kín, đường lên chậm | Người đã đặt chỗ từ sớm, đi đông vui |
| Mùng 5 đến mùng 7 | Khách bắt đầu về, đường về thành phố đông | Người muốn ở lại sau đợt đông để hưởng vài ngày vắng |
| Ra Giêng, sau khoảng mùng 8 | Dịch vụ mở lại, khách thưa, trời vẫn khô mát | Người linh hoạt ngày nghỉ, cặp đôi, người đi một mình |
Nếu kỳ nghỉ của bạn dài và linh hoạt, đoạn ra Giêng thường là đoạn đáng giá nhất: không khí mùa xuân còn, hoa còn nở ở các sân nhà, nhưng đám đông đã về thành phố.
Thời tiết dịp Tết và cảnh hồ đầu xuân
Tết Nguyên Đán luôn rơi vào giữa mùa khô của cao nguyên. Trời thường nắng trong, ít mây, ban đêm và sáng sớm lạnh. Những ngày có không khí lạnh tràn về, nhiệt độ ban đêm xuống thấp rõ, gió trên đồi mạnh hơn. Mưa ít, nhưng không phải là không có.
Hồ lúc này đã bắt đầu hạ so với cuối mùa mưa. Tuỳ năm, viền bờ đất đỏ lộ ra quanh các đảo rộng hơn tháng 12, nhưng nhìn chung mặt hồ vẫn rộng và xanh. Sương sớm mỏng, tan nhanh. Cảnh đẹp nhất thường là lúc mặt trời lên chiếu ngang qua các đảo, và lúc chiều muộn khi ánh vàng phủ lên mặt nước.
Gió là yếu tố hay bị quên. Những ngày đầu năm, gió mùa thổi qua cao nguyên mạnh hơn, mặt hồ có lúc gợn sóng khá rõ vào buổi trưa và chiều. Nếu định đi thuyền, hãy đi vào buổi sáng khi gió còn nhẹ, mặc áo phao suốt chuyến và nghe theo người lái thuyền khi họ bảo nên quay vào bờ.
Một điểm đáng chú ý của Tết là sắc hoa. Mai vàng, đào, cúc và nhiều loại hoa trồng trong sân nhà người dân nở dịp này. Nếu năm đó vườn cà phê được tưới sớm, có thể gặp những khoảnh khắc hoa cà phê nở lấm tấm trắng ở một vài vườn, nhưng đừng đặt chuyến chỉ vì điều đó: mùa hoa rộ thường muộn hơn, rơi vào khoảng sau Tết.
Ăn uống, mua sắm và tiền mặt trong những ngày Tết
Quán nhỏ trong xã có thể nghỉ nhiều ngày. Các quán cơm, quán cà phê do gia đình làm thường đóng cửa từ chiều 30 đến vài ngày sau Tết. Đừng trông vào chuyện "tới đâu ăn đó". Trước khi đi, hỏi nơi ở có nấu ăn cho khách những ngày Tết không, có bếp cho khách tự nấu không.
Mua đồ ăn từ thị trấn lớn trước. Nếu tự nấu, hãy mua thực phẩm ở chợ hay siêu thị tại Gia Nghĩa hoặc nơi bạn đi qua trước ngày 28 Tết. Sau đó chợ thưa dần, nhiều sạp nghỉ tới mùng 4, mùng 5.
Rút tiền mặt sớm. Cây rút tiền dịp Tết hay hết tiền hoặc trục trặc, nhất là ở nơi ít cây. Mang đủ tiền mặt cho chi tiêu nhỏ, chia ra nhiều túi, và đừng dựa hoàn toàn vào chuyển khoản vì sóng điện thoại quanh hồ không đều.
Phụ thu ngày Tết là chuyện thường. Nhiều nơi ở và dịch vụ tính thêm trong những ngày Tết. Hãy hỏi rõ từ lúc đặt chỗ, ghi lại thoả thuận bằng tin nhắn để tránh hiểu lầm khi trả phòng.
Mừng tuổi trẻ em trong làng không bắt buộc. Nếu con chủ nhà chúc Tết bạn, một phong bao nhỏ là cử chỉ dễ thương, nhưng đó là tuỳ lòng, không phải phép bắt buộc với khách.
Đường đi dịp Tết: các bước để không kẹt giữa đường
Chặng từ TP.HCM hay các tỉnh miền Đông lên vùng hồ đi qua nhiều tuyến quốc lộ đông xe dịp Tết. Các bước dưới đây giúp chuyến đi bớt mệt:
- Xác định ngày Tết dương lịch năm bạn đi, đánh dấu hai ngày cao điểm đi (khoảng 27–29 tháng Chạp) và về (khoảng mùng 4–6).
- Chọn ngày xuất phát lệch khỏi hai cao điểm đó ít nhất một ngày nếu được.
- Xuất phát rất sớm, trước khi trời sáng ra khỏi thành phố, để đi qua đoạn đông nhất trước giờ cao điểm.
- Tải bản đồ ngoại tuyến cả vùng, đổ đầy xăng ở thị trấn lớn cuối cùng, vì cây xăng nhỏ trong vùng có thể nghỉ vài ngày.
- Nghỉ giữa chặng sau mỗi khoảng hai giờ lái, nhất là khi đi xe máy; không cố chạy đèo lúc trời tối.
- Báo cho chủ nơi ở giờ dự kiến tới và số của một người trong nhóm, phòng khi mất sóng giữa đường.
Nếu đi xe khách, vé dịp Tết hết sớm và giá thường cao hơn ngày thường. Bài về xe khách trong chuyên mục đường đi nói kỹ cách đi chặng Gia Nghĩa – Tà Đùng; dịp Tết, hãy hỏi trước xem chặng nối đó có xe chạy không.
Đón giao thừa bên hồ: những điều nên biết trước
Không ít nhóm muốn đón năm mới trên đồi nhìn xuống hồ. Khung cảnh đúng là đáng nhớ: trời đêm mùa khô trong, sao rõ, mặt hồ lặng, xa xa le lói đèn nhà dân. Nhưng hãy nhớ rằng đêm 30 Tết trên cao nguyên rất lạnh, gió trên đồi lùa mạnh, và đường đất về chỗ ở tối om.
Nếu đón giao thừa ngoài trời, hãy chọn chỗ ngay trong khuôn viên nơi ở hoặc nơi chủ nhà đồng ý, mặc đồ ấm thật kỹ, có đèn pin cho từng người. Không đốt pháo, không đốt lửa lớn trên đồi cỏ khô. Nếu uống rượu bia, tuyệt đối không ai trong nhóm chạy xe sau đó, kể cả quãng ngắn trong thôn.
Cũng hãy nghĩ tới người dân xung quanh. Đêm giao thừa là lúc họ cúng và sum họp trong nhà. Tiếng nhạc lớn, tiếng hò hét kéo dài sau nửa đêm có thể làm phiền cả xóm. Một đêm vui vừa đủ, nhẹ nhàng, thường để lại ký ức đẹp hơn cho chính nhóm của bạn.
Đặt chỗ ở và dịch vụ cho kỳ nghỉ Tết: hỏi gì trước khi chuyển cọc?
Dịp Tết là lúc dễ phát sinh hiểu lầm giữa khách và chủ nơi ở nhất trong năm, vì lịch đông, phụ thu nhiều và người làm dịch vụ cũng muốn nghỉ. Trước khi chuyển tiền cọc, hãy hỏi rõ và giữ lại câu trả lời bằng tin nhắn:
- Giá đêm Tết khác ngày thường thế nào: có tính theo từng ngày từ 28 Chạp đến mùng 6 không, có phụ thu thêm người, thêm trẻ em không.
- Chủ nhà có ở lại trong những ngày Tết không: nhiều nơi người quản lý về quê ăn Tết, khách tự nhận phòng, tự lo mọi việc; bạn cần biết trước để chuẩn bị.
- Bữa ăn: nơi ở có nấu cho khách các ngày mùng 1 đến mùng 3 không, nếu không thì bếp có đủ nồi niêu, gas cho khách tự nấu không.
- Thuyền, xe đón: người chở thuyền và tài xế quen của nơi ở có làm việc trong Tết không, giá có khác không.
- Chính sách huỷ, đổi ngày: nếu đường kẹt hay người trong nhóm ốm, có dời được ngày không, cọc được giữ bao lâu.
- Nước, điện dự phòng: trong mùa khô, một số nơi ở xa có thể thiếu nước sinh hoạt khi khách đông; hỏi nơi ở có bồn chứa, có máy phát không.
Chuyển cọc cho đúng người đứng tên nơi ở, qua tài khoản mà bạn đã kiểm tra, và đừng chuyển toàn bộ tiền phòng trước nếu chưa có thoả thuận rõ ràng. Dịp Tết cũng là lúc các trang mạo danh nơi ở hoạt động nhiều nhất.
Lên Tà Đùng dịp Tết với trẻ nhỏ và ông bà
Nhiều gia đình chọn Tết là dịp duy nhất trong năm cả ba thế hệ có thể đi cùng nhau. Vùng hồ hợp với kiểu nghỉ này vì cảnh yên và không có nhiều thứ phải "chạy cho kịp". Nhưng đường xa, đêm lạnh và dịch vụ thưa lại là bất lợi cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Với trẻ nhỏ, hãy chia chặng đường thành nhiều đoạn ngắn, mang đồ ăn vặt quen thuộc và thuốc say xe theo chỉ dẫn của bác sĩ. Buổi tối giữ ấm kỹ: mũ, tất, áo nhiều lớp. Đừng để trẻ chơi gần mép nước hay bờ đất đỏ dốc mà không có người lớn đứng sát, kể cả khi mặt hồ trông phẳng lặng.
Với ông bà, nên chọn nơi ở ít bậc thang, đường vào không quá dốc, có nhà vệ sinh trong phòng. Mang đủ thuốc men dùng hằng ngày cho cả kỳ nghỉ và thêm vài ngày dự phòng, vì hiệu thuốc trong vùng có thể nghỉ Tết. Hỏi trước chủ nhà khoảng cách tới cơ sở y tế gần nhất và cách liên lạc khi cần. Một lịch trình nhẹ, nhiều thời gian ngồi nghỉ ngắm hồ, thường là điều ông bà thích nhất trong những ngày đầu năm.
Câu hỏi thường gặp
Tết có nên đi Tà Đùng không?
Nên, nếu bạn chọn đúng đoạn và chuẩn bị trước. Trời dịp Tết thường khô và mát, cảnh hồ đẹp. Điều cần lường trước là mùng 2 đến mùng 4 đông khách, nhiều quán nghỉ, đường đông. Đoạn ra Giêng sau khoảng mùng 8 thường yên và dễ chịu hơn.
Mùng 1 Tết ở Tà Đùng có quán ăn mở không?
Thường rất ít. Phần lớn quán nhỏ do gia đình tự làm nên nghỉ từ chiều 30 đến vài ngày sau Tết. Bạn nên hỏi nơi ở có lo bữa cho khách không, hoặc mua đồ ăn ở thị trấn lớn trước ngày 28 Tết để tự nấu.
Đi Tà Đùng dịp Tết cần đặt phòng trước bao lâu?
Càng sớm càng tốt, nhất là cho những ngày mùng 2 đến mùng 4. Số nơi ở quanh hồ có hạn, chỗ có hướng nhìn hồ đẹp thường kín từ nhiều tuần trước Tết. Đoạn ra Giêng thì dễ đặt hơn.
Thời tiết Tà Đùng dịp Tết thế nào?
Thường nắng trong ban ngày, ít mưa, đêm và sáng sớm lạnh, có những ngày gió mạnh khi không khí lạnh tràn về. Bạn nên mang áo ấm thật sự, khăn, tất cho cả nhà, nhất là khi định ngồi ngoài trời buổi tối.
Dịp Tết hồ Tà Đùng có đẹp không?
Hồ đã hạ một phần so với cuối mùa mưa nhưng vẫn rộng và xanh, các đảo vẫn rõ. Sương sớm mỏng, ánh sáng mùa khô trong, sân nhà người dân có hoa Tết. Nhiều người thấy đây là thời điểm cảnh nhẹ nhàng, dễ chụp ảnh.
Đi xe khách lên Tà Đùng dịp Tết có khó không?
Khó hơn ngày thường vì vé hết sớm và chặng nối từ Gia Nghĩa vào vùng hồ có thể ít chuyến hoặc nghỉ vài ngày. Hãy đặt vé sớm và hỏi trước chủ nơi ở về cách vào chặng cuối trong những ngày Tết.